Klarnet (klarinet ya da g─▒rnata), sert ve dayan─▒kl─▒ a─ča├žlardan genellikle de abanoz a─čac─▒ndan yap─▒lan ├╝flemeli bir ├žalg─▒ t├╝r├╝d├╝r.

Bir ├že┼čit sert kau├žuk olan ebonitten, ayr─▒ca metalden yap─▒lanlar─▒ da vard─▒r. Klarnetler, be┼č par├žan─▒n birle┼čmesinden olu┼čur, bunlar:

Kafal─▒k (Bek)
F─▒├ž─▒ (Barel)
├ťst g├Âvde
Alt g├Âvde
Kalak

Klarnetin g├Âvdesi silindir bi├žimindedir. Kalak b├Âl├╝m├╝ ise obuan─▒n kala─č─▒na oranla daha geni┼čtir. Dikkatlice yontulup bi├žimlendirilen bu kam─▒┼č par├žas─▒, a─č─▒zl─▒k ├╝zerine tak─▒l─▒r. ├çal─▒c─▒n─▒n nefesi ile titre┼čime ge├žirilen kam─▒┼č, boru i├žindeki havay─▒ titre┼čime ge├žirerek ses elde edilmesini sa─člar. ├çal─▒c─▒n─▒n sol eli yukar─▒da, sa─č eli ise a┼ča─č─▒da olmak ├╝zere az bir e─čimle yere do─čru tutulur.

Fl├╝t ve obuada oldu─ču gibi, klarnetin g├Âvdesinde de ses deliklerini a├žmaya ve kapatmaya yarayan metal bir mekanizma vard─▒r. 1840 s─▒ralar─▒nda "Boehm sistemi" fl├╝te uyguland─▒ktan sonra, Paris konservatuar─▒ ├Â─čretim ├╝yesi ve klarnet├ži Klos├ę, bu sistemin klarnete de uygun oldu─čunu g├Ârm├╝┼č ve Boehm sistemi klarnete uygulanm─▒┼čt─▒r. Daha sonra farkl─▒ zamanlarda farkl─▒ ki┼čiler taraf─▒ndan bu sistem geli┼čtirilmi┼čtir.

Tarihte
1700’l├╝ y─▒llarda icat edilen klarnet, tam 50 y─▒l sonra orkestraya dahil edilmi┼čtir. Hayat─▒ boyunca 41 senfoni yazan Mozart, klarnet i├žin senfoni yazan ilk besteci olmu┼čtur. T├╝rkiye’de ilk klarnet, Donizetti Pa┼ča’n─▒n kurdu─ču saray bandosunda g├Âr├╝lm├╝┼čt├╝r.


Klarnet t├╝rleri
├çok kalabal─▒k olan klarnet ailesinde ┼ču ├žalg─▒lar vard─▒r:

La bemol k├╝├ž├╝k klarnet (yaz─▒lan notan─▒n k├╝├ž├╝k alt─▒l─▒ ince sesini duyurur)
Mi bemol k├╝├ž├╝k klarnet (yaz─▒lan notan─▒n k├╝├ž├╝k ├╝├žl├╝ ince sesini duyurur)
Re k├╝├ž├╝k klarnet (yaz─▒lan notan─▒n b├╝y├╝k ikili ince sesi duyurur)
Do klarnet (yaz─▒lan notan─▒n ayn─▒s─▒n─▒ duyurur)
Si bemol klarnet (yaz─▒lan notan─▒n b├╝y├╝k ikili kal─▒n sesini duyurur)
La klarnet (yaz─▒lan notan─▒n k├╝├ž├╝k ├╝├žl├╝ kal─▒n sesini duyurur)
Basset horn (Fa) (Yaz─▒lan notan─▒n tam ba┼čli kal─▒n sesini duyurur)
Mibemol alto klarnet (yaz─▒l─▒ notan─▒n b├╝y├╝k alt─▒l─▒ kal─▒n sesini dyurur)
Si bemol bas klarnet (yaz─▒lan notan─▒n b├╝y├╝k dokuzlu kal─▒n sesini duyurur)
La bas klarnet (yaz─▒l─▒ notan─▒n 1 oktav ve k├╝├ž├╝k ├╝├žl├╝ kal─▒n sesini duyurur)
Si bemol kontrabas klarnet (yaz─▒l─▒ sesin 2 oktav ve ikili kal─▒n sesini duyurur)
Bu ├žalg─▒lar─▒n t├╝m├╝n├╝n ├žal─▒n─▒┼č─▒ ayn─▒d─▒r. Bir tanesinin iyi ├žalmay─▒ ├Â─črenen, ├žok k─▒sa bir al─▒┼čma devresinden sonra, herhangi bir di─čerini ├žalabilir. Yaln─▒zca d├Ârt tanesi s├╝rekli orkestrada kullan─▒l─▒r.

Mi bemol k├╝├ž├╝k klarnet
Si bemol klarnet
La klarnet
Si bemol bas klarnet
Bu d├Ârt ├žalg─▒n─▒n da d├Ârd├╝ birden her yap─▒tta kullan─▒lmaz. Genellikle besteciler iki sibemol klarnet kullan─▒rlar. ├ť├žl├╝ orkestra kurulu┼ču ise, bunlara bir de bas klarnet eklenir. Daha b├╝y├╝k orkestralarda mi bemol klarnet ve bir si bemol klarnet daha eklenebilir.

La klarnet Si bemol klarnete ├žok yak─▒n bir ├žalg─▒d─▒r. La klarnetin boyu Si bemol klarnete g├Âre biraz daha uzun, ses rengi biraz daha koyudur. ├çal─▒n─▒┼č─▒ ve ses geni┼čli─či ayn─▒d─▒r. Yaln─▒z, Si bemol klarnet yaz─▒l─▒ olan notan─▒n b├╝y├╝k ikili kal─▒n─▒n─▒, La klarnet ise k├╝├ž├╝k ├╝├žl├╝ kal─▒n─▒n─▒ seslendirir. Besteciler bu iki klarnet t├╝r├╝nden birini kullan─▒rlar.
[COLOR="darkred"]Bunun en ├Ânemli nedenleri ┼čunlard─▒r:

Daha koyu bir ses rengi isteniyorsa.
Yap─▒tta ├žok diyez varsa.
Klarnet partisinin en kal─▒n─▒ndan Do diyez sesinin kullan─▒lmas─▒ gerekiyorsa.

Ses Geni┼čli─či
Alto klarnet ├že┼čidiKlarnetin notalar─▒ sol anahtar─▒ ├╝zerine yaz─▒l─▒r. Ses geni┼čli─či neredeyse 4 oktav kadard─▒r. Bu geni┼člik i├žinde t├╝m diatonik ve kromatik sesler elde edilebilir. D├Ârd├╝nc├╝ ek ├žizgideli sol notas─▒ndan daha ince notalar─▒n ├žal─▒nmas─▒ biraz g├╝├ž oldu─ču i├žin bu sesler pek kullan─▒lmaz. E─čer kullan─▒lmas─▒ isteniyorsa da k├╝├ž├╝k klarnet kullan─▒l─▒r. En kal─▒n mi notas─▒ndan bir sonraki oktav i├žerisindeki si bemol notas─▒na kromatik olarak olarak, a┼ča─č─▒dan yukar─▒ya do─čru ses deliklerinin s─▒ras─▒yla a├ž─▒lmas─▒ yoluyla elde edilir. Bu Si bemol├╝n incesindeki seslerin elde edili┼či, fl├╝t ve obuadakinden biraz farkl─▒d─▒r. Fl├╝t ve obuada en kal─▒ndaki esas seslerden sonra gelen sesler, bu esas seslerin ikinci do─ču┼čkanlar─▒ (bir oktav incesi) olarak, daha incelerde ise, esas seslerin genellikle d├Ârd├╝nc├╝ do─ču┼čkanlar─▒ (iki oktav incesi) olarak elde edilirler. Klarnette ise (g├Âvdesi silindir bi├žiminde oldu─čundan) elde edilen do─ču┼čkanlar tek say─▒l─▒d─▒r (3, 5, 7, 9). ├ť├ž├╝nc├╝ ├žizgi Si sesi klarnetin yaz─▒l─▒ en kal─▒n sesi olan mi sesinin dudak ve nefes ayar─▒, ayr─▒ca bir yard─▒mc─▒ perde yard─▒m─▒ sonucunda ├ž─▒karb─▒lan ├╝├ž├╝nc├╝ do─ču┼čkan─▒d─▒r yani 1 oktav ve tam 5'li. bu Si sesinden ├╝├ž├╝nc├╝ ek ├žizgi Fa'ya kadar olan sesler kromatik olarak bu yolla elde edilir. Fa'n─▒n daha incesindeki sesler ├že┼čitli yollardan, her klarnet├žiye ve klarnet yap─▒s─▒na g├Âre de─či┼čebilen yollarla elde edilir.


Klarnetin t─▒nlama b├Âlgeleri
Klarnetin d├Ârt farkl─▒ t─▒nlama b├Âlgesi vard─▒r:

Kal─▒n ses b├Âlgesi :
En kal─▒n ses olan Mi'den bir oktav incesi Fa diyez notas─▒na kadar olan b├Âlgedir. Zengin, madeni, gizemli, karanl─▒k ve dramatik s├Âzc├╝kleri ile tan─▒mlanabilir. Bu ses b├Âlgesine "┼×al├╝mo" (Chalumeau) b├Âlgesi de denir. "┼×al├╝mo" klarnetin atas─▒ olan eski bir ├žalg─▒n─▒n ad─▒d─▒r.
K├Ât├╝ sesler : Sol notas─▒ndan ├╝├ž yar─▒m perde sonraki si bemol notas─▒na kadar olan b├Âlgedir, klarnetin en k├Ât├╝ sesleridir, zay─▒f, soluk hemde elde edilmesi biraz daha g├╝├žt├╝r.
Orta ses b├Âlgesi :
Si notas─▒ndan ikinci ek ├žizgi Do notas─▒na kadar olan ve klarnetin en g├╝zel sesleridir. Bu b├Âlgeye "klarino" (Clarino) ses b├Âlgesi denir. En g├╝zle ve en etkili klarnet sololar─▒ bu ses b├Âlgesinde yaz─▒lm─▒┼čt─▒r. Bu sesler duru, parlak, ─▒l─▒k ve etkileyicidir.
─░nce ses b├Âlgesi :
─░kinci ek ├žizgi Do'dan sonraki daha ince seslerdir. G├╝r ├žal─▒nd─▒─č─▒nda sert ve rahats─▒z edici fakat k─▒s─▒k sesle ├žal─▒nd─▒─č─▒nda ─▒l─▒k ve yumu┼čak, fl├╝t ses rengine yak─▒n bir t─▒n─▒ ├Âzelli─či g├Âsterir.

Teknik ├Âzellikleri
Klarnet, ├ževiklik bak─▒m─▒ndan fl├╝te ├žok yak─▒nd─▒r. Her ├že┼čit h─▒zl─▒, parlak, g├Âsteri┼čli pasajlar, diziler, arpejler, grupetto ve benzeri fig├╝rler, tril ve [tremolo]]lar rahatl─▒kla ├žal─▒nabilir. Genellikle tek dil kullan─▒rlar. ├çift dil ve ├╝├ž dil ├žok zor oldu─čundan, ├Âzel durumlar olmad─▒k├ža kullan─▒lmaz. Bir ses b├Âlgesinden ba┼čka bir ses b├Âlgesine geni┼č aral─▒kl─▒ atlamalar, klarnete ├Âzg├╝ kolayl─▒klardan biridir. Ancak h─▒zl─▒ tekrarlanan sesleri ├žalmakta olduk├ža s─▒n─▒rl─▒d─▒r. Klarnetin en ├Ânemli ├Âzelliklerinden biri de, g├╝rl├╝k kontr├Âl├╝ bak─▒m─▒ndan son derece yetenekli olmas─▒d─▒r. ├çok k─▒s─▒k sesle ve ├žok g├╝r sesle ├žalabilir.


Orkestradaki ├Ânemi
Klarnete orkestrada h─▒zl─▒, ak─▒c─▒, parlak, g├Âsteri┼čli pasajlardan geni┼č duygusal ezgilere dek her t├╝rl├╝ g├Ârev verilir. Duru ve parlak ses rengi ile birle┼čen etkili kre┼čendo ve dekre┼čendo yetene─či, klarnetin "Espressivo" solo pasajlarda s─▒k s─▒k g├Ârevlendirilmesine neden olur. Ses rengi di─čer tahta ├╝flemelilerle iyi kayna┼č─▒r. Ba┼čka ├žalg─▒lardaki temalar─▒ katlamak, gerekirse arka plandaki armonileri sa─člamak ve e┼člik fig├╝rlerini seslendirmek klarnetin yapabilece─či en ├Ânemli g├Ârevlerdir.


T├╝rk Klarnet├žiler
Ahmet Ku┼čg├Âz
Alaattin G├Âzetlik
Aykut S├╝to─člu
Ay┼čeg├╝l Kirmano─člu
Barbaros Erk├Âse
Bergamal─▒ ─░smail
Burcu B├Âr├╝
Burcu Kamac─▒
B├╝lent Alt─▒nba┼č
Cemal G├╝rhan Eteke
Duygu Figen Varol
Feza Çetin
Hamdi Tokay
Hande Sar─▒c─▒
Hasan G─▒rnatac─▒
Hasan Gizlenci
H├╝sn├╝ ┼×enlendirici
─░smail Oytun
Kadir ├ťr├╝n
Klarnet-i ─░brahim Efendi
Mehmet Ayar
Mustafa Çalar
Mustafa Kand─▒ral─▒
Naci G├Â├žmen
Nazillili Varol
Nuri G├╝n
├ľyk├╝ Karada─č
├ľzlem Kolat
Ruhi G├╝nal
Salih Orak
Sava┼č Zurnac─▒
Selahattin Kabac─▒
Selim K─▒z─▒lc─▒klar
Selim Sesler
Serkan ├ça─čr─▒
Serkan Turnac─▒
Seyfettin S─▒─čmaz
S├╝leyman ┼×en
┼×├╝kr├╝ ─░nci
┼×├╝kr├╝ Kabac─▒
┼×├╝kr├╝ Tunar
Tanju Erol
Tevfik Ok┼čar
Turgay ├ľz├╝fler
T├╝lay ├ľrser
Yasemin Salman
Volkan Karaman
Y├╝ksel Zurna
Mustafa ├ľzg├╝l

Caz Klarnetistler
Don Byron
Sakala Mahato
Buddy DeFranco
Eric Dolphy
Pete Fountain
Jimmy Giuffre
Benny Goodman
Edmond Hall
Theo J├Ârgensmann
John LaPorta
Perry Robinson
Tony Scott
Artie Shaw

Etiketler:
Be─čeniler: 0
Favoriler: 0
─░zlenmeler: 7800
favori
like
share
alp-perss Tarih: 08.08.2009 20:46
anla┼č─▒ld─▒ g├Âzden ka├žm─▒┼č olmal─▒.:72:
Pedaliza Tarih: 08.08.2009 20:41
@alp-perss konu a├žarken b├Âl├╝mde arama yap─▒n─▒z...i├žerik ayn─▒ ise sunmay─▒n─▒z..i├žerik farkl─▒ ise ilk a├ž─▒lm─▒┼č konuya ekleyerek payla┼č─▒n─▒z.
mertc Tarih: 27.10.2008 10:59
te┼čekk├╝rler
musician_81_ Tarih: 07.10.2008 22:21
Ellerine sa─čl─▒k iyi bir ├žal─▒┼čma...
studiocazo Tarih: 13.09.2008 10:43
B─░ G├ľREL─░M DE MESAJ
studiocazo Tarih: 13.09.2008 10:39
thank manu
studiocazo Tarih: 13.09.2008 10:38
B─░ G├ľREL─░M DE MESAJ YAZARIZ YAHU. NE BU EMR─░VAK─░L─░K
Greecex Tarih: 29.08.2008 15:44
Peki klarnet al─▒rken nelere dikkat etmeli?
gklp Tarih: 12.08.2008 20:01
sa─čolas─▒n karde┼č s├╝per oldu bu i┼č yarrak am meme