Azerbaycan geleneksel musikisinde, çok yaygın nefesli müzik aletidir.Yaranma tarihi ise çok eskilere dayanır. "Dede Korkut" destanında da Balaban ismine rastlamak mümkündür. Etkileyici sesi sayesinde komşu halkların (Gürcistan, Dağıstan ve Ermenistan) müziðinde de geniş çapta kullanılmaya baslanmıştır. Balaban hakkında Azerbaycan'da bir çok yazarlar, araştirmacılar, besteci ve müzisyenler, makaleler yazmıştir.Örneðin:
1. "Musiki lügatı" (E.Bedelbeyli) Bakü "Elm matbaası" 1969.
2. "Azerbaycan halk çalgı aletleri orkestrası için orkestralaştırma" (Süleyman Aleskerov,S.Abdullayeva) Azerbaycan Neft ve Kimya Enstitüsü matbaası.1977.
3. "Azerbaycan Halk musikisinin esasları" (Üzeyir Hacıbeyov) Bakü, Azerbaycan Devlet Matbaası.1962.
4. "Azerbaycan Halk Müsikiçileri" (F.Şuşinskiy) Azerbaycan Devlet Matbaası.1970.
Bu kitaplarin bir kısmı da Rus dilinde yazılmıştır. Balaban'ın anlamı şöyledir : BALA - (küçük, yavru, bala), BAN - (banla, banlamak,ötmek) demektir. Müzikoloji anlamında düşünürsek - küçük ses, yavru ses, hazin ses anlamına geliyor. Balabandan en çok orkestralarda, Aşık (Ozan) müziğinde, Solo ve Düetlerde kullanılıyor. Bir üsta Balabancının herhangi bir müzik ifası zamanı, yaninda mutlaka ona yardımcı "Dem" tutan Balabancı yani onu müşaiyet eden birisi olur. Halk arasinda bu Balabancıya "Demkeş" deniliyor. Anlamı ise hiç kesilmeden uzun ses demektir.Bu Balabancı yanakları içine aldıðı havayı burnundan alarak monoton bir şekilde balabana aktarıyor,ve bununla da kesilmeyen bir ses saðlıyor.Balabanlar solosunda bazen de vurmalı çalgı aletlerinden, nağara, def , koşanağara vs. kullanılıyor. Balabanın müzik olanakları geniş ve çok yönlüdür. Bu müzik aletinde tüm makamlar, halk musikileri (türkü), rakslar, enstrümantal müzikler tüm ayrıntılarıyla ifa edlibeliyor. Balabanın uzunluğu : 280-370 mm.-eye kadar, kamışı ise 90-100 mm olup, genişliyi yassılanarak iki kat kamış (Dil) formunda oluyor.Kamışın ortasında sıkaç (herek) olur ki, bu da onu hareket ettirerek Balabanın ses tonunu ayarlamaya yardımcı oluyor. Balabanın ön tarafında 8-9, arkasında ise 1 delik var.Profesyönel bir balaban Erik aðacından yapılıyor. Ses düzümü küçük oktavın "La" sesinden, ikinci oktavın "Do" sesine kadardır. Bazı üsta Balabancılar dudaklarını kullanarak ikinci oktavın "Do diyez", "Re", hatta "Mi bemol" seslerine ulaşıyorlar. Notalar ise Balaban için "Sol" anahtarında yazılıyor. Balabanın diğer bazı nefesli aletlerden farkı, üzerinde hiç bir :-):-):-):-)lın olmamasıdır.Bu yüzden de çalınan koma sesler , müziğe güzellik katıyor. Azerbaycan halk orkestrasında Balabanlar dört sese (I-II-III-IV) bölünerek kvartet(Dörtlü) oluşturuluyor (Küçük balaban, Alt balaban, Tenor balaban ve Bas balaban) Balabanda bir çok Azerbaycan ve yabancı bestecilerin yazmış olduğu eserler, çok güzel seslenmektedir. Örneðin : F.Şubert'in "Serenada", A.K.Kyui'nin "Oryantal", P.Çaykovski'nin "Sonbahar naðmesi", Ü.Hacıbeyov'un "Sevgili canan", "Sensiz", F.Emirov'un "Güzelim sensin", S.Rüstemov'un "Asker marşı", "Senindir" Lagidze'nin "Tiflis hakkında müzik" vs.Usta balabancılar dudakları vasıtasıyla vibratödan kullanıp, eserlerin seslenmesine renk katıyorlar.Ştriklerden en çok "Legato" ve "Detase" tatbik ediliyor ve bu da notanın dil sayesinde ayrıca seslenmesine olanak sağlıyor.

Etiketler:
Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 2553
favori
like
share
Benqisu Tarih: 30.07.2008 17:09
tşkler...
Yabangülüm Tarih: 17.07.2008 10:35
rica ederim
erkancan Tarih: 16.07.2008 17:26
teşekkürler mey in asyadaki kardeşi
Yabangülüm Tarih: 18.05.2008 14:44
Rica ederim
COCO Tarih: 18.05.2008 12:48
Tesekkürler.