Gümüşhane tarihiyle ilgili yapılan araştırmalar, şehrin tarihinin M.Ö. ‘li (3000) yıllara kadar uzandığının ipuçlarını bizlere vermektedir. Ancak arada zikredilen zaman farkının çok uzun olması, bu konuyla ilgili kesin bilgilere ulaşmayı güçleştirmektedir.

Gümüşhane; altın, gümüş ve bakır madenlerinin çıkarıldığı bir bölge olması ve önemli ticaret yollarının buradan geçmesi nedeniyle, her dönem ilgi duyulan bir merkez olmuştur. Bunun için, bu şehre sahip olmak isteyen birçok medeniyet birbirleriyle mücadele etmişlerdir.

Gümüşhane tarihiyle ilgili kaynaklara bakıldığı zaman; Protohitit, Hitit, İran, Makedonya, Roma, Bizans, Emevi, Abbasi, Selçuklu, İlhanlı, Trabzon Rum İmparatorluğu, Akkoyunlu ve Osmanlıların bu yörede hüküm sürdükleri görülmektedir.

Gümüşhane’deki önemli yerlerden bir tanesi de, Kabaköy’dür. (Aepin-Kabakilise), Kabaköy’ün güneyinde bulunan Kale’deki Keçi Kale 7. yy’a kadar süren Bizans-Sasani savaşlarına sahne olmuş, daha sonra İmparator Justinyanus tarafından onartılmıştır. 9.yy’da Kabaköy Trabzon Piskoposluğu tarafından I.Basil’in (876–86) hükümdarlığı sırasında köyde bulunan Ayasofya nedeniyle büyük bir metropol konumuna getirilmiş 1054 yılına kadar önemini korumuştur.

Osmanlı döneminde Kabaköy’ün yine önemli bir merkez olduğu görülmektedir. Fatih Sultan Mehmet’in 1461 yılında Trabzon’u almasıyla bu bölge de Osmanlı toprağı olmuş, fakat bu hakimiyet 1467 yılına kadar kısa bir zaman sürmüştür. 1473 yılında Fatih Sultan Mehmet ve Uzun Hasan arasında vuku bulan Otlukbeli Savaşı’ndan sonra Gümüşhane’nin bir bölümü, Yavuz’un Çaldıran Zaferi’nden sonra ise (1514) tamamı -kesin olarak-Osmanlı hâkimiyeti altına girmiştir.

Osmanlı döneminde Kabaköy Ayasofyası (?epin Hagia Shophia) 1737 yılına kadar kilise olarak kullanılmıştır. 1737 yılına gelindiğinde ise bu bölgede ki Türk nüfusunun çoğalması sonucu kilise camiye çevrilmiş ve Ayasofya Camii ismini almıştır. Ayrıca Kabaköy’ün ?epin olan ismi de, Kabakilise olarak değiştirilmiştir.

19. yy.’ da Kabaköy ve çevresinde yaşayan Ortodoks Rumların bir kısmı, İstanbul ve Antakya’ya göç etmişlerdir . Yaşanan bu göç hareketi, Türklerin Kabaköy ve çevresinde daha etkin bir konuma gelmelerini sağlamıştır.

20. yy. gelindiğinde, Kabaköy çok farklı bir döneme girmiştir; I.Dünya Savaşı, Rusların Gümüşhane’yi işgali , işgali takip eden süreçte başlayan İstiklâl Mücadelesi ve Kurtuluş Savaşı’nın yaşandığı oldukça yoğun bir dönemdir.

Kurtuluş Savaşı sonrası yapılan Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923) ekleri arasında bulunan Nüfus Mübadelesi Sözleşmesi’ne göre, bu bölgede bulunan Rum nüfus ile Yunanistan’da bulunan Türk nüfus değiştirilmiştir. Bu tarihten sonra, Kabaköy sadece Türklerin yaşadığı bir köy konumuna gelmiştir.

Birçok tarihi kaynakta, yapımı Ortaçağa dayandırılan Ayasofya’nın önemli bir yapı olduğu, bu eserin bulunduğu Kakaköy’ün de eski dönemlerden beri önemli bir yerleşim merkezi olduğu belirtilmektedir. Kabaköy Ayasofyası’nı inceleyen araştırmacı Anthoniy BRAYER ve David WINFIELD yapının mimari ve üslup özelliklerini göz önünde bulundurarak Kabaköy Ayasofyası’nın 6.yy’da inşa edilmiş olduğunu 9.yy’da onarım geçirdiğini belirtirler. Araştırmacıların ulaştıkları son bilgilerinde de bize gösterdiği gibi, Kabaköy tarihi ortaçağa dayanan önemli bir yerleşim birimidir.
KABAKÖY’E TÜRK AİLELERİN İSKANI
1514’teki Çaldıran Savaşı’ndan sonra Gümüşhane’nin tamamen Osmanlı toprağı olmasıyla, Osmanlı Devleti bu bölgeye Türk oymak, boy ve cemaatlerini getirerek yerleştirmeye başlamıştır . 17 ve 18. yy’ dada devam eden bu süreç, 19.yy sonunda doruk noktaya ulaşmıştır.

Yerleşim süreci içerisinde Kabaköy’e ilk gelen kişinin Memiş Ahmet isimli bir şahıs olduğu, çobanlık yaptığı ve Kabaköy’e Aydın tarafından geldiği bilinmektedir. Bir süre sonra ise Kabaköy’e;

•Tatar Hasan, Ömer Ağa ve sülalesi TATAROĞULLARI (TATARGİLLER)
•Yusuf Hoca, Ahmet Hoca, İzzet Hoca ve Sülalesi KEBİROĞULLARI
(HOCAGİLLER)
•Yemen ve oğlu Ali Ağanın sülalesi ŞERALİ OĞULLARI (İBOGİLLER)
•BATTALOĞULLARI (KADIGİLLER)
•MUTASARRIFOĞULLARI – BAYRAKTAR OĞULLARI (OSMANGİLLER)
•DALFESOĞULLARI (AYDINLILAR)
•Feyiz Ağa ve Sülalesi FEYİZOĞULLARI (EMENNOĞGİLLER)
•TAŞÇIOĞULLARI (TAŞÇILAR)
•Şerif Ağa ve Sülalesi / TUFANGİLLER
•ZOBUOĞULULARI (ZOBUGİLLER)
•TAŞDELENLER gelmiştir.

Bu sülalelerin bir bölümünün, ilk olarak Kabaköy Ballıca (Edişe) sınırında bulunan Demüş Deresi’ne (Demirci Deresi) geldikleri, buradan Kabaköy’e geçtikleri bilinmektedir. Şeralioğullarının, Taşçıoğullarının, Zobuoğulların bir kısmı Kabaköy’ün Mezra (Mezire) mahallesine bir kısmı da Merkez mahallesine yerleşmişlerdir.

Kakaböy’e iskan edilen bu ailelerin nereden, hangi bölgelerden geldiklerini de son yaptığımız araştırmalarla tespit etmiş bulunuyoruz.
Hocagiller (EZBER)
:Trabzon-Grom Köyü civarından gelen Türk ailelerinden
Tatargiller (YAKUT)
: Hazar Denizi boylarından gelen Tatar Türkü ailelerinden
İbogiller (ŞENEL)
: Hazar Denizi boylarından gelen Türk ailelerinden
Kadıgiller (BAYIR)
: Tercan – Karakulak civarından gelen Türk ailelerinden
Kumaşlar (KURAL)
: Trabzon-Ziganoy Köyü civarından gelen Türk ailelerinden
Osmangiller (PASLI)
: Trabzon-Ziganoy Köyü civarından gelen Türk ailelerinden
Aydınlılar (ÇELİK)
: Aydın civarından gelen Yörük Türkü ailelerinden.
Emennoğgiller (YILDIZ)
: Trabzon-Ziganoy Köyü civarından gelen Türk ailelerinden
Zobuoğulları (YURT)
: Hazar Denizi boylarından gelen Türk ailelerinden.
Tufangiller (MUTLU)
: Hazar Denizi boylarından gelen Türk ailelerinden.
Taşçılar (TAŞÇI)
: Trabzon-Ziganoy Köyü civarından gelen Türk ailelerinden
(TAŞDELEN)
: Tekke’den gelmişlerdir.
(ÇAKMAK)
: Vessenli (Yayladere) civarından gelmişlerdir
(VURAL)
:
Bu sülalelerin şimdiki soy isimleri 1934 yılında kabul edilen Soyadı Kanunu ile almış oldukları unvanlardır.

• Osmangillerin (PASLI) bir kısmı ilerleyen zamanlarda “PASLI” soy ismini değiştirerek “ECE – DİVAVER – BAŞARAN” soy isimlerini almışlardır.
• Kadıgillerin (BAYIR) bir kısmı da soy isimlerini değiştirerek “DAL” soy ismini almışlardır.
• Tatargillerin (YAKUT) bir kısmı da soy isimlerini değiştirerek “ERKAN” soy ismini almışlardır.
• Tufangillerin (MUTLU) bir kısmı soy isimlerini değiştirerek “UZUN” soy ismini almışlardır.
• İbogillerin (ŞENEL) bir kısmı soy isimlerini değiştirerek “TOKAY” soy ismini almışlardır.
Dipnotlar:
Ayrıntılı bilgi için bkz. Selahattin Tozlu, XIX. Yüzyılda Gümüşhane, Erzurum, 1998, s.18
Bazı kaynaklarda Küçük Ayasofya olarak da geçmektedir.
İstanbul ve Antakya’ya göç eden Rumlar için bkz. Anthony Brayer-David Winfield, The Byzantine Manumemts and Topography of the Pontos, Washington, 1985
Gümüşhane 19 (20) Temmuz 1916-15 Şubat 1918 tarihleri arasında Rus işgali altında kalmıştır. Bu süre içerinde özellikle Ermeniler halka büyük zulümler yapmışlardır. İşgal sırasında Rus askerlerin Kabaköy’e de geldikleri bilinmektedir. Bkz. Volkan Şenel, Güzel Köyüm Kabaköy, İstanbul, 2000, s. 62-63
Sözleşmeye göre; 1 Mayıs 1923 tarihinden itibaren, Türkiye topraklarında yerleşik Rum Ortodoks dininde bulunan Türk tebaası ile Yunan topraklarında yerleşik, Müslüman dininde olan Yunan tebaası zorunlu olarak değiştirilmeye (mübadele) tabi tutulacaktı. Ancak yine bu sözleşmenin 2. maddesine göre ise; İstanbul’da bulunan Rumlar ve Batı Trakya’da bulunan Müslümanlar etabli (yerleşik) sayılarak değişim dışında bırakılacaklardı. Mübadele ile ilgili ayrıntılı bilgi için bkz. Ali Naci Karacan, Lozan, İstanbul, 1971, s.672, Seha Seray, Lozan Barış Konferansı Tutanakları-Belgeleri, C.6, Ankara, 1969, s.138-339, Salahi R.Sonyel, ”Lozan’da Türk Diplomasisi”, Belleten, S.149, Ankara, 1974, s.41-116, Dışişleri Bakanlığı, Türkiye Dış Politikasında 50 Yıl, Lozan(1922-1923), Ankara, 1973, s.90-95, Mehmet Özel, 70. Yıldönümünde Lozan, Ankara, 1993, s.21
Ayrıntılı bilgi için bkz. Cevdet Turkay, Başbakanlık Arşivi Belgelerine Göre Osmanlı İmparatorluğu’nda Oymak, Aşiret ve Cemaatler, İstanbul, 2001, Yusuf Halaçoğlu, XVIII. Yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu’nun İskan Siyaseti ve Aşiretlerin Yerleştirilmesi, Ankara, 1998, Ahmet Refik Altınay, Anadolu’da Türk Aşiretleri , İstanbul, 1930

Gümüshane Ilimiz Hakkinda Genis Bilgiler
gümüşhane
gumushane
gümüshane
gümüşhane gen
gümüşhane kelkit
gümüşhane lisesi
gümüşhane meslek
gümüşhane resimleri
gumushane com
gumushane gen
gumushane gen tr
gümüşhane adalet
gümüşhane adalet meslek
gümüşhane adalet meslek lisesi
gümüşhane adayları
gümüşhane anadolu lisesi
gümüşhane belediyesi
gümüşhane com
gümüşhane devlet hastanesi
gümüşhane fen lisesi
gümüşhane gazipaşa
gümüşhane gen tr
gümüşhane haber
gümüşhane haberleri
gümüşhane haritası
gümüşhane ili
gümüşhane ilçeleri
gümüşhane kale
gümüşhane köse
gümüşhane köyleri
gümüşhane kürtün
gümüşhane meb
gümüşhane merkez
gümüşhane meslek yüksek okulu
gümüşhane milletvekili
gümüşhane milli eğitim
gümüşhane myo
gümüşhane sağlık
gümüşhane sağlık meslek
gümüşhane sağlık meslek lisesi
gümüşhane seyahat
gümüşhane sitesi
gümüşhane spor
gümüşhane tarihi
gümüşhane tekke
gümüşhane torul
gümüşhane trabzon
gümüşhane türküleri
gümüşhane valiliği
gümüşhane öğretmen lisesi
ktü gümüşhane
www gumushane
www gümüşhane
www gümüşhane com
akp gümüşhane
en büyük gümüşhane
gumushane gov tr
gumushane spor
gümüşhane aday adayları
gümüşhane adliyesi
gümüşhane akpınar
gümüşhane anadolu öğretmen lisesi
gümüşhane arzular
gümüşhane askerlik
gümüşhane askerlik şubesi
gümüşhane bel
gümüşhane belediye
gümüşhane com tr
gümüşhane davul zurna
gümüşhane defterdarlığı
gümüşhane demirören
gümüşhane efsaneleri
gümüşhane efsanesi
gümüşhane emniyet
gümüşhane emniyet müdürlüğü
gümüşhane fem
gümüşhane gazeteleri
gümüşhane gazetesi
gümüşhane gazipaşa ilköğretim okulu
gümüşhane gov
gümüşhane gov tr
gümüşhane gökdere
gümüşhane haberler
gümüşhane halk oyunları
gümüşhane harita
gümüşhane hava durumu
gümüşhane il jandarma
gümüşhane il sağlık
gümüşhane il sağlık müdürlüğü
gümüşhane jandarma
gümüşhane kale köyü
gümüşhane karaca mağarası
gümüşhane kız meslek lisesi
gümüşhane mem
gümüşhane meslek yüksekokulu
gümüşhane milletvekili adayları
gümüşhane milletvekilleri
gümüşhane müftülüğü
gümüşhane mühendislik
gümüşhane net
gümüşhane nüfus
gümüşhane otobüs
gümüşhane pirahmet
gümüşhane plaka
gümüşhane posta kodu
gümüşhane sağlik
gümüşhane sağlık müdürlüğü
gümüşhane seçim
gümüşhane sohbet
gümüşhane süle
gümüşhane süle köyü
gümüşhane tarım il
gümüşhane tarım il müdürlüğü
gümüşhane tekke beldesi
gümüşhane terör
gümüşhane ticaret meslek lisesi
gümüşhane trabzon arasındaki tünel
gümüşhane turizm
gümüşhane valiligi
gümüşhane yayladere
gümüşhane yaylaları
gümüşhane yağmurdere
gümüşhane yemekleri
gümüşhane yöresi
gümüşhane üniversitesi
istanbul gümüşhane
karadeniz teknik üniversitesi gümüşhane
lüks gümüşhane
mhp gümüşhane
www gumushane com
www gümüşhane gen tr
yeşil gümüşhane
gümüşhane millet vekili adayları
gümüşhane milletvekili aday adayları
gümüşhane sml
gümüşhane trabzon tüneli
lüx gümüşhane
ak parti gümüşhane
gümüşhane devlet
gümüşhane milli eğitim müdürlüğü
gümüşhane mühendislik fakültesi
gümüşhane radyosu
gümüşhane seyehat
gümüşhane tarım
gümüşhane ticaret
gümüşhane toki
gümüşhane şiran

Beğeniler: 1
Favoriler: 0
İzlenmeler: 2885
favori
like
share
moonberk Tarih: 11.09.2008 17:57
cok iyisiniz be