Hıyar (Cucumis sativus), Salatalık olarak da bilinir, kabakgiller (Cucurbitaceae) familyasından bir bitki türü ve meyvesine verilen ad.

En çok bilinen ve üretilen sebzelerin başında gelen hıyar, kolay yetiştirilen ve çok tüketilen bir sebzedir. Genellikle salata ve turşularda kullanılır. Sarı çiçeklidir. Yerde sürünerek veya yukarı doğru ilerler.

Seralarda yetiştirilen partenokarpik hıyar tohumları oldukça pahalıdır. Bu nedenle fide yetiştirirken, çekirdek kaybını en aza indirmek, güçlü ve sağlıklı fide elde edebilmek için bazı kurallara uymak gerekmektedir.

Fideler, ya dezenfeksiyonu yapılmış, bitki besin maddelerince zenginleş-tirilmiş hazır torflarda ya da özel olarak hazırlanan harç toprağında yetiştirilmelidir."

Hazır torfların steril olması, bitki besin elementlerini içermesi, fideyi 10-15 gün erken yetiştirmesi ve hazırlanmasının kolay olması açısından oldukça avantajları vardır.

Harç tohum ekiminden 2-3 ay önce hazırlanmaya başlanmalıdır.

Hıyar Kabakgiller familyasından olup bir senelik ve sarılıcı karakterde bir kültür sebzesidir. Toprak nemini çok sevdiğinden kökleri oldukça yüzeysel ve çoğunlukla ilk 20-25 cm derinlikte gelişir. Seralarda askıya alınarak yetiştirildiğinden daha iyi ışıklanmayı sağlamak için budama yapılır. Bu yüzden askıya alınarak yetiştirilen hıyar bitki boyu 2 m yi bulmaktadır.

Sofrada çok değişik şekillerde değerlendirilebilen hıyar, vitaminler ve diğer besin maddeleri (C ve B vitamini, niacin, protein, yağ, karbonhidrat, kalsiyum, fosfat, demir) bakımından beslenme üzerinde oldukça önemli rol oynamaktadır.

Bölgemizde açıkta mevsiminde yetiştirilen hıyar ülkemizin diğer bölgelerinde seralarda da yetiştirilmektedir. Özellikle seralarda turfanda olarak yetiştirilen hıyar pazarda oldukça yüksek fiyat bulabilmektedir.

2. ÇEŞİTLER

GAP Bölgesi için yapılan çalışmalarda Kydma, Medina, Amira, ve Delila çeşidi hıyarın yetiştirilebileceği, bunlardan Medina ve Amira nın diğerlerine oranla daha fazla verim verdiği

Belirlenmiştir.

Bazı yerlerde yazlık, sera yetiştiriciliği olan yerlerde ise bütün yıl boyunca piyasada hıyar bulunmaktadır. Bu yüzden değerlendirme amaçlarına uygun çok sayıda hıyar çeşidi mevcuttur.

Hıyar çeşitleri öncellikle çekirdeklilik durumuna göre iki gruba ayrılır.

1. Çekirdeksiz çeşitler
2. Çekirdekli çeşitler

Diğer yandan yetiştirme yerleri ve değerlendirme şekillerine göre de gruplandırılırlar.

I- Sera Çeşitleri

* Sofralık Çeşitler: Bittex, Standex, Orion, Melior, Green spott, Spot Resistent
* Turşuluk Çeşitler: Hokus, Nimbus, Argus.

II- Açıkta (tarlada) Yetiştirilen Çeşitler

a. Sofralık Çeşitler: Bu gruba Colorado, Cubit, Marketer, Submarine, Stays Green gibi Amerikan çeşitlerinin yanı sıra yurdumuzun değişik yörelerinde yetiştirilen bazı yerli çeşitler girer. Bunlar; Langa, Maltepe, Çengelköy, Dere ve Kilis hıyarıdır. Bunlardan Kilis hıyarı diğerlerine oranla daha küçük boylu, hoş kokulu ve oldukça erkencidir.

b. Turşuluk Çeşitler: Gherkin, Belair, Belmonte, Kornişon ve Rus hıyarı.


Bunlara ilave olarak birde bu cesidi vardir ki nadir bulunur ...


[YOUTUBE]8IilEoPySYo[/YOUTUBE]


Ve son olarak;

Bu cesidi varki yetismesi, büyümesi vede hazmi en zor olanidir.
Elbette herkesin kendi bütcesine uygun bir hiyar bulmasi ve onunla yetinmeside mümkündür.
Ben simdiden herkese kolay gelsin derim.
Yalniz konuyu okuyan arkadaslardan bir ricam konuya mümkünse cevap yazmalaridir ki fikirlerinizden istifade edelim.
Tesekkür ederim.

Sevgi gönlünüzde sevdikleriniz sizlerle olsun ...

[YOUTUBE]JPCid-127f0[/YOUTUBE]


Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 916
favori
like
share
BLUEROJ Tarih: 30.10.2008 17:48

Salatalığın Toprak İsteği
Salatalık bitkisi drenajı iyi, eriyebilir tuz seviyesi düşük, hastalık ve zararlılardan ari topraklar ister.

Serada Toprak Hazırlığı

- Sera, mevcut ürünün artıklarından temizlenmelidir.

- Toprak derince işlenmelidir.

- Özellikle yaşlı ve tuz problemi olan seralar 3-5 defa göllendirilerek sulanmalıdır.

- Fidelerin seraya naklinden önce toprak analizi yaptırılarak, bilinçli bir gübreleme programı hazırlanmalıdır.

Serada İklim Şartları
Hıyar sıcağı seven bir bitki olmasına karşın hava sıcaklığının 35 0Cr17;nin üzerinde uzun süre devamı, bitkilerin gelişmesini ve mahsul verme gücünü azaltır. En uygun sera içi sıcaklık 25-28 0Cr17;dir. Hıyarın meyve bağlaması için gerekli olan en düşük sıcaklık 15 0C olarak verilmekte ise de, 12 0Cr17;nin altına düşürülmemesi genel bir tavsiyedir. Bu derecenin altında üretim yapılmak isteniyorsa seraların ısıtılması gerekir. Vejetasyon döneminde bitki için uygun nem % 70-80r17;dir. Orantılı nemin % 50r17;nin altına ve % 90r17;ın üzerine çıkması halinde nem ayarlamasını yapmak gerekir.

Serada Dikim Öncesi Gübreleme
Hıyar yetiştiriciliğinde tabana 8-10 ton iyi yanmış çiftlik gübresi, ayrıca suni gübre olarak 50-60 kg. Amonyum Nitrat + 35-40 kg. Triple Süper Fosfat (TSP) + 65-70 kg. Potasyum Nitrat birbirleriyle iyice karıştırılarak fide dikiminden 10-15 gün önce toprağın yüzüne serilerek en az 15-20 cm. derinliğinde toprak işlenmelidir Eğer bu gübre karışımı hazırlanamazsa yerine 15-15-15 gübresinden 100-125 kg. verilerek aynı işlem yapılmalıdır.

Toprak tahlili sonucuna göre gübreleme yapılmalıdır.

Serada Dikim
Hıyar fideleri 4. yaprak meydana geldiğinde fazla bekletilmeden hazırlanmış olan fide dikim yerlerine tek sıra olmak üzere sıra üzeri ve sıra arası 40 x 75 cm. mesafelerle dikilmelidir. Fidelerin dikimi esnasında toprak nemi (tav) yeterli olmalıdır. Dikim, havanın serin olduğu saatlerde yapılmalıdır.

Çapalama
Seraya dikilen fideler gelişmeye başlayınca bir hafta içinde birinci çapa, ondan bir süre sonra ikinci çapa yapılmalıdır. Bitkinin toprakla birleştiği kök boğazında kökler teşekkül etmeye başlayınca da boğaz doldurması yapılmalıdır.

Askıya alma
Hıyarlar 10-15 cm. boylanınca dip kısmından ileride bitkiyi boğmayacak şekilde genişçe olmak şartıyla bir düğüm atılır ve diğer tepedeki tele bağlanarak yapılır.

Budama
Bitki boyu 30 cm. oluncaya kadar oluşan meyvelerin ve koltukların tamamı kesilmelidir. Bu dönemde bitkinin meyve vermesine müsaade edilmeyerek, alınan besin elementlerinin sadece bitkinin gelişmesi için harcamasını sağlamak gerekir. Yetiştirme sezonu boyunca bitkide oluşan tüm yaprak koltukları koparılırken ana gövdede de oluşan çiçeklere dokunulmamalıdır.

Sulama
Sulama zamanının tayininde bitki yaprakların pörsümesi ve yaprak koltuklarının kolayca koparılamaması esas alınırken,bitkiye verilecek su miktarını tayininde ise; iki meme arasında bitki kök derinliğinde açılan çukurda su sızıntısı görülmesi esas alınmaktadır. Seralarda yaygın olarak uygulanan damla sulama metodu, bitkinin günlük su ihtiyacına günlük olarak cevap verebilmesi yanında, sulama ile gübrelemenin de birlikte yapılmasını mümkün kılmaktadır.

Üst Gübrelemeye Ne Zaman Başlanmalı ve Ne Kadar Verilmeli?

Toprak yapısına ve hava şartlarına göre değişirse de, genellikle ilk meyvelerin görülmesinden itibaren başlamak uygundur. Bitkinin gelişmesine ve mahsul yüküne göre sulamalarla birlikte 4 taksitte 1 dekara toplam 20 kg. Potasyum Nitrat, 16 kg. Amonyum Nitrat ve 3 kg. Magnezyum Nitrat verilmelidir. Bitkinin mikro element ihtiyacını karşılamak için mikro element ağırlıklı yaprak gübreleri kullanılmalıdır. Damla sulama sistemi ile uygulanacak gübre miktarları, uygulanacak su miktarı ile orantılıdır. Genel tavsiye, her 1 litre suyun içinde ortalama 0,3 gram saf NPK bulunması şeklindedir.

Hasat
Hasat her gün bıçakla yapılmalı, meyveler asılarak kopartılmamalıdır. Sıcak dönemlerde hasat sabah erken veya akşam saatlerinde yapılmalıdır. Hasada gelmiş meyveler vaktinde toplanmalıdır. Aksi takdirde üstte meyve tutumu engellenecektir.
BLUEROJ Tarih: 30.10.2008 17:47

Kabakgillerden otsu bir bitki olan hıyarın (Cucumis sativus) gevrek, bol sulu meyveleri serinletici ve susuzluğu giderici özelliğiyle hem çiğ, hem turşu olarak çok sevilir. Ayrıca salataların vazgeçilmez çeşnisi-dir; bu yüzden yurdumuzun birçok yöresinde bu bitki, özellikle de meyveleri hıyardan çok salatalık adıyla bilinir. Turfanda sebzeciliğin yaygınlaşmasından önce hıyar yalnız yazın taze olarak yenir, kış için limonlu ya da sirkeli suda turşu yapılarak saklanırdı. Çünkü ana*yurdu Hindistan olan ve bu yörede en az 3.000 yıl önce tarımına başlanan hıyar soğuğa hiç dayanıklı olmayan bir ılıman iklim bitkisidir. Ama yurdumuzda ve bütün ılıman iklim kuşağında yazın tarla ya da bahçelerde, kışın seralarda yetiştirilerek yıl boyunca meyve alınmaktadır. Soğuk ülkelerde ise yaz-kış yalnızca seralarda yetiştirilir.
Kabakgiller familyasının çoğu üyeleri gibi sürünücü ya da tırmanıcı bir bitki olan hıyar, yaprak saplarından çıkan dallanmış sülükle-riyle toprağın üzerinde yayılır. Gövdesi di*kenli, geniş ve tüylü yaprakları üç ya da beş dilimlidir. Çan biçimindeki açık sarı renkli çiçekleri bireşeylidir; yani çiçeklerden bir bölümü yalnızca çiçektozu üretir (erkek çi*çekler), bir bölümü de döllenerek meyveye dönüşür (dişi çiçekler). Silindir biçimindeki ince uzun meyveler körpeyken kabuğu parlak koyu yeşil renkte ve üzeri pütürlüdür. Büyü*yüp irileştikçe bu pütürler kaybolarak yüzeyi kayganlaşır, iyice olgunlaştığında da rengi sarıya doğru açılır. Ama bu kadar olgunlaşmış hıyarlar artık çiğ yemeye, salata ya da cacık yapmaya elverişli değildir. Çünkü meyvelerin kabuğu ve tohumları (çekirdekleri) sertleş*miştir. Körpe hıyar turşusu yapmak için bile meyveleri 12 santimetreden fazla büyümeden toplamak gerekir. Meyvelerin fazla besin değeri yoktur, ama A ve C vitaminleri açısın*dan zengindir.

Türkiye'de melezleme yoluyla üretilmiş yerli çeşitlerden Langa hıyarının meyveleri uzun, kalın ve çok çekirdekli, Çengelköy hıyarınınki ise gevrek, çok sulu ve çekirdek*sizdir. Meyveleri en çok 5-10 cm uzunluğun*da, az çekirdekli ve yüzeyi çok pütürlü bir hıyar çeşidi olan kornişondan daha çok turşu yapılır. Turşusu çok sevilen acur (Cucumis flexuosus) da hıyarın yakın akrabasıdır. Bu bitkinin meyveleri bazen düz, bazen yay gibi bükülerek 1 metreye kadar uzayabilir. Kabu*ğu beyazımsı yeşil renkte, üzeri hafif tüylü ve uzunlamasına çizgilidir.
Soğuktan, özellikle dondan çok etkilenen hıyar en iyi 20°C-30°C sıcaklıkta ve bol güneşli yerlerde yetişir. Tohum ekmek ya da fideleri dikmek için ılıman iklimli yörelerde en uygun mevsim toprağın ısınmaya başladığı ilkbahar sonlarıdır. Bitkinin en büyük düşma*nı olan hıyar böceğiyle ve mantar hastalıklarıy*la savaşmak için kurşun arsenat katılmış bordo bulamacı (bakırsülfat, sönmüş kireç ve su karışımı) püskürtmek etkili olur.
Yol kenarlarında ve kırlarda kendiliğinden yetişen, aynı familyadan başka bir bitki de eşekhıyarı (Ecballium elaterium) adıyla bili*nir. Bu bitkinin hıyarı andıran küçük, şişkin ve bol tüylü meyveleri yenmez. Ama olgun*laştığında patlayarak içindeki tohumları 6 metre kadar uzağa fırlatması bitkinin ilginç bir özelliğidir.
Nerqish Tarih: 07.06.2008 18:58
[COLOR="SlateGray"]Konu buraya daha uygundur