Her öğrenim konusunun kendine ait bir terminolojisi vardır. Coğrafyanın da her çocuğun konuşmaya başladığında farkına varmadan öğrendiği ve sonradan eğitim yoluyla pekiştirdiği kendine özgü bir dili vardır. Zamanla çocuklar, coğrafi kelimelere tanıdık hâle gelirler ve bunları coğrafî bağlam içinde kullanırlar: ‘yol, harita, dükkân, kasaba, işaret levhası, sıcaklık, nehir, bulut, ülke, ekvator, toprak, çöl, dağ, çevre yolu, taş ocağı’ gibi.
Tablo 7: Fiziki ve beşeri çevre ile ilgili bazı kelime zincirleri.

Fiziki Çevre Kelime Zincirleri Beşeri Çevre Kelime Zincirleri
Manzara: Bayır, höyük, dağ, tepe, dağ eteklerindeki tepeler, sıradağlar.
Yamaçlar: Düz, ova, yumuşak, sarp, kayalık, uçurum.
Taşlar: Kil, kum, mil, kum taşı, çakıl, kaya, kütle.
Rüzgar: Durgun, meltem, kuvvetli rüzgar, fırtına, kasırga.
Yağış: Buhar, sis, çise, yağmur, sağanak, dolu, kar.
Su: Su birikintisi, havuz, gölcük, göl, havza, deniz, okyanus.
Bitki örtüsü: ağaç, küçük koru (çalı), koru, orman, ot. İbadethaneler: Türbe, cami, kilise, mabet, tapınak.
Alış-veriş merkezleri: Pazar tezgahı, dükkan, market, mağaza, süpermarket, hipermarket.
Dinlence yerleri: Bahçe, oyun sahası, dinlence sahası, park, doğal parklar, milli park.
Nüfus: Bir kaç, seyrek, yayılmış, dağınık, kümelenmiş, yoğun.
Çevre kalitesi: Kirli, bozulmuş, zarar görmüş, ihmal edilmiş, iyi bakılmış, iyi korunmuş.
Öğretmen, kendisinin ve öğrencilerinin kullandığı pek çok günlük kelimenin coğrafî bir yönü olduğunun farkında olursa, öğrencilerin bunları kullanmalarını ve halihazırda olan kelime bilgilerinin gelişimini sağlayabilir. Böylece coğrafya derslerinde, coğrafî kelimelerin devamlılığı ve gelişmesi de sağlanmış olur.
Coğrafyanın içeriği ile bağlantılı bir dizi kelimeyi tanımlamak mümkündür: yurt-ev- çiftlik- köy - konut - banliyö - kasaba - şehir - başkent - yerleşme gibi. Yedi yaşındaki bir çocuk, ev, yurt, çiftlik ve kasabayı kullanabilir, ancak yerleşme gibi bir kelimenin kullanımını daha büyük bir çocuktan beklemek daha mantıklı olur. Onun için coğrafi kelimeleri, öğrencilerin seviyesine göre tespit ederek geliştirmek son derece yararlı olur.
Coğrafî olmak şartıyla, öğrencilerden kendi kelime dizinlerini bulmaları istenebilir. Bu grup içi tartışmalarla da yapılabilir.

1.1. Yer ve konuların araştırılması: Beşeri ve fiziki ortam özelliklerinin araştırılması,
1.2. Coğrafi sorular: ne? nerede? Nasıl ve niçin?
1.3. Geniş coğrafi içerik,
2. Sorgulama: Gözlem, soru, kayıt, iletişim,
1. Coğrafi terimlerin kullanımı,
2. Yerel saha çalışması,
3. Direktiflerin izlenmesi
4. Harita yapımı, işaret ve sembollerle plan yapma
5. Küre kullanma, harita ve plan kullanma, anahtar coğrafi özellikleri tanımlayabilme, ülkenin bölümlerini ve yerlerini bilme ve gösterme, evinin bulunduğu bölgeyi haritada gösteri ve planı takip etme.
3.6. İkincil kaynakları kullanma
4. Okul çevresi: okul binası
Okul çevresi: okul sahası
Okul çevresi: lokal bölge
Tezat bölgeler: Ülke içinde veya diğer ülkelerle karşılaştırma
1. Bölgelerin başlıca beşeri ve fiziki özellikleri
2. Bölgeler arasındaki benzerlik ve farklılıklar
3. İnsanlar ve yerleşmeler üzerinde havanın etkileri
4. Yer ve yapı kullanımları
5.5. Çevre korunması ile ilgili sorunlar
Öğrencilerle coğrafi çalışma yaptırılırken, Tablo 8’deki sırayı takip etmek yararlı olur.

Her bilim alanında olduğu gibi coğrafya öğretiminde de bazı metotlar vardır. Bu metotlardan birisi de anahtar soru ve anahtar kavramlardan yola çıkarak öğretim yapmaktır. Buna göre coğrafya öğretimi ve öğreniminin amacı veya pratiği şunları kapsar:
• Kavramsal gelişimi sağlamak için anahtar sorular vasıtasıyla öğrenim ve öğretim.
• Fizikî ve beşerî coğrafyanın genel içeriği ve bunların birbirleri ile ilişkileri konusundaki bir farkında oluş.
• Coğrafî becerilerin gelişimi.
• Sorgulama yaklaşımını kullanma.
• Öğrencilerin çalışmalarını ve sorgulama sürecini saha çalışmalarıyla bütünleştirme.
• Öğrencilerin bilgilerini ve coğrafî kelime kullanımlarını geliştirme.
• Konular, yaklaşımlar ve değerlerle, hassasiyet ve açıklıkla ilgilenme

Etiketler:
Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 1058
favori
like
share