Abdulvahit El-Cüzcani



Tam adı Abu Ubeyd Aldülvahid b. Muhammed el-Cüzcanidir. Hayatı hakkında fazla bilgiye sahip olamadığımız Abdülvâhid el-Cüzca-ni hakkında bilinenler, İbn Sinanın yakın dostu ve öğrencisi olduğudur.

Buna göre, aralarında önemli bir yaş farkı bulunmaması ve dolayısıyla onun 10. yüzyılın sonları ile 11. yüzyılın ilk yarısında yaşamış olması gere*kir. Cüzcanm, bugünkü Afganistan Türkistanında Murgab ile Amuderya arasında, halkının çoğunluğunu Türklerin teşkil et*tiği bir bölge ol*ması, el Cüzcani nisbesini taşıyan Abdülvâhid b. Muhammedin de dostu İbn Sina gi*bi Türk asıllı ola*bileceği kuvvetli bir ihtimaldir.

Abdülvâhid el-Cüzcaninin ilim alemine yaptığı en büyük hizmet, İbn Sinanın Kitabüş-Şifa adlı eserini ve bu eserin mukad*dimesinde yer alan filozofun otobiyografisini tamamlamış olmasıdır.

Esere eklediği önsözden, İbn Sinanın hayatı hakkında geniş bilgi elde edilmekte, ayrıca onun notlarını kendisinin kitap haline getirdiği ve eksik yerlerini de tamamladığı öğrenilmektedir. Kıfti, İbn Ebu Usaybia, Beyhaki ve Şehrezuri gibi biyografi yazarları, İbn Sina hakkında verdikleri bilgileri Cüzcaniden naklettiklerini belirtmektedirler.

Beyhakinin Tetımmetü ŞıvaniI-hikmee açıkladığına göre Cüzcani, İbn Sinanın eş-Şifa adlı kitabından başka en-Necatı ile er-Risaletü1-alaiyye-sinin de sonlarına matematik ilimleriyle ilgili birer bölüm eklemiş, ayrıca el-Kanunun zor anlaşılır yerlerini de şerhetmiştir.

Yine Beyhaki, İbn Sinanın Hay b. Yakzan adlı risalesini de şerhettiğini, ayrıca Kitabül-Haveyan adlı Farsça bir eser kaleme aldığını ve bu eserin bir nüshasının o çağda Nisabur Nizamiye Kütüphanesinde mevcut olduğu*nu bildirmektedir.

Cüzcaninin bugüne yalnız iki eseri intikal etmiştir. Bunlardan Kitabü Keyfiyletil-eflak, gezegenlerin birbirlerine kıyasla yerlerini inceleyen ele geçmemiş bir eserinden bizzat kendisinin yaptığı bir özettir ve üç ayrı nüs*hası bulunmaktadır.

Diğer eseri Hilaşu terkibil-Eflak adını taşımaktadır. Bugün bu kitabın müstakil bir te*lif olmayıp, Ferganinin Kitabül-Cevami adlı eserine yazılmış bir eser ol*duğu anlaşılmıştır. İbnül-Heysemin çağdaşı olan Abdülvâhid el-Cüzcani, el Kitabü Keyfiyyetil-eflakte, onun gibi fakat ondan müstakil olarak Batlamyusun sistemini incelemiş ve o da konuya çözüm getireme*miştir. Bununla beraber İbnül-Heysemden farklı biçimde, Batlamyusun hatalarını ihtiva etmeyen kendine ait bir sistem kurmaya çalışmıştır. Ancak, sonuçta ortaya koydukları, onun da "equant problemi"ni tam anlayamadığı*nı göstermektedir.


abdulvahit el-cüzcani, abdulvahit el-cüzcani biyografisi, abdulvahit el-cüzcani hakkinda, abdulvahit el-cüzcani hakkinda bilgi, abdulvahit el-cüzcani hayati, abdulvahit el-cüzcani kimdir, abdulvahit el-cüzcani yaptiklari seyler, abdulvahit el-cüzcani yasami

Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 529
favori
like
share