• Rota virüsü her yıl beş yaşın altından 527 bin çocuğun ölümüne neden oluyor
• Bu ölümlerin yüzde 50’si Afrika ve Asya’da bulunan beş ülkede görülüyor. Bu ülkeler; Hindistan, Nijerya, Kongo, Etiyopya, Çin ve Pakistan.
• Rota virüsü nedeniyle her sene ortalama 2 milyon kişi hastaneye kaldırılıyor.
• Hastaneye ishal nedeniyle yatırılan 5 yaşın altındaki çocukların % 35 ile % 60’ı rota virüsü taşıyor.
(Veriler, 8. Uluslar arası Rota Virüsü Sempozyumu’ndan alınmıştır. )


Çocukların neredeyse hepsinin üç yaşına gelene kadar enfekte olduğu Rota virüsü ile tanışmamış olmanızı dileriz ama biraz zor. Bu yüzden ateş, kusma ve ishal ile kendisini gösteren bu virüsün yol açtığı hastalığın tehlikeli boyutlara ulaşmadan önüne geçilmesinin yollarını bilmekte yarar var. Önlemek için ise tek yol var; Rota virüs aşısı… Rotavirüs’ün ne olduğunu ve önlem alınması gereken noktalarını Anadolu Sağlık Merkezi doktorlarından Pediatri Uzmanı H. Ebru Gözer’e sorduk.

Rota virüs enfeksiyonlarında en çok korkulan şey aşırı sıvı kaybıdır.

Dünyada yılda 114 milyondan fazla çocukta Rota virüs kaynaklı gastroenterit (mide ve bağırsak iltihabı) ortaya çıkıyor. Yılda 600 binden fazla çocuk Rota virüsün yol açtığı sıvı kaybından ölüyor. Yine yılda 25 milyon çocuk Rota virüs nedeniyle doktora gidiyor.

Rota virüs ishalinin önlenmesinde tek yöntem rota virüs aşılanmasıdır

Rota virüs aşısı, ağız yoluyla uygulanan, kullanıma hazır ve tamamen sıvı halinde bir aşıdır. 2 ve 4. ayda olmak üzere iki dozda (HRV, Rotarix) veya 2, 4 ve 6. ayda olmak üzere üç dozda (PRV, RotaTeq) uygulanır. İlk doz bebek 6-12 haftalık iken uygulanmalı ve aşılamaya 12-14 haftadan sonra başlanılmamalıdır ve aşılama 24. haftadan (HRV için) veya 32. haftadan önce (PRV için) tamamlanmalıdır.

Rota virüs nedir ?

Rota virüs sindirim sistemini etkileyen ve tüm dünyada en sık ve en ağır ishallerden sorumlu olan bir grup virüstür. Özellikle grup A Rota virüs çocuklarda ve yenidoğanlarda enfeksiyona yol açar. Yaklaşık 2 gün süren kuluçka döneminin ardından kusma, ateş, karın ağrısı ve sulu ishal ile kendini gösterir. Ateş ve kusma 2–3 günde geçer, ishal ise 1 hafta- 10 gün kadar sürebilir.

Elektron mikroskobundaki görüntüsü tekerlek şeklinde olduğundan Rota virüs adını alan bu virüslerin en az 6 farklı serotipi insanda enfeksiyon yapmaktadır. En sık görüleni serotip 1’dir.
Serotipe bakılmaksızın, iki doğal enfeksiyonun geçirilmesi, kişiyi orta veya ağır ishale karşı % 100 korumaktadır. Aşı çalışmalarında da amaçlanan, orta veya ağır hastalığa karşı korunmak, hastaneye yatışı ve ölüm oranlarını azaltmaktır.

Rota virüs nerede bulunur ?

Rota virüs enfeksiyonları son derece bulaşıcıdır. Tüm dünyada yaygın olmasının nedeni esas olarak dışkı yoluyla ve oral yolla bulaştığı halde solunum yoluyla da bulaşması... Rota virüsü bağırsak hücrelerini etkiler.

Bulaşıcı mıdır ? Nasıl hastalık yapar ?

Rota virüs çok bulaşıcıdır. Mikrop bulaşmış su veya gıdayla, mikrobu taşıyan eller yoluyla vücuda alınır. Yuva gibi kalabalık ortamlarda, özellikle çocuklar tuvaletten sonra ve yemekten önce ellerini yıkamayı unuttuklarında kolayca yayılır. O kadar bulaşıcıdır ki, genel hijyen koşulları ne kadar iyi de olsa, hemen her çocuk 5 yaşını doldurmadan Rota virüs ishali geçirmiş olmaktadır. Ülkemiz gibi ılıman iklim kuşağındaki ülkelerde, kış aylarında görülür. Özellikle 2 yaş altı küçük çocuklar etkilenir. Erişkinde ise, daha hafif seyreder. Enfekte kişilerin elleri bulaşmada en önemli ara basamaktır. Ayrıca hastanın kullandığı eşyalar ile de yayılır. Virüs ağızdan vücuda girer. Çocuk hastalar virüsü kendilerinde hastalık belirtileri ortaya çıkmadan önce ve belirtiler süresince yayabilirler. Rota virüs, oyuncaklarda ve evdeki diğer yüzeylerde uzun süre canlı kalabilir.


Rota virüs enfeksiyonlarının belirtileri nelerdir ?


Rotavirus enfeksiyonları genellikle ateş ve kusma ile başlar ve ishal ile devam eder. İshal bazı hastalarda hafif seyrederken bazı hastalarda ciddi sıvı kayıpları nedeniyle hastaneye yatış gerekebilir. Hastaneye yatış gerektiren ishal vakalarında da en sık etken rota virüstür. Çoğu hastada ishal 3-9 gün sürer.

Belirtiler ne zaman ortaya çıkar ?

Rotavirüs ile enfekte olan hastalarda genellikle 3-5 günlük bir kuluçka süresi sonrasında belirtiler görülür.

Hastalık nasıl seyreder ?

Çoğu hasta kendiliğinden iyileşirken, ağır ishal ve kusması olan hastalarda sıvı kaybı nedeniyle damardan sıvı verilmesi gerekebilir. Çocuklarda geçirilen enfeksiyon sayısı arttıkça hastalık daha hafif seyreder, yani her enfeksiyon kısmi bir bağışıklık oluşturur.

Tanı nasıl konur ?

Hastanın klinik özellikleri ve enfeksiyonun zamanı (ülkemizde kış ayları) hekim için uyarıcıdır. Ayrıca hastanın dışkısında ELISA veya diğer yöntemlerde Rota virüs varlığı gösterilebilir.

Rotavirüs kimlerde enfeksiyona yol açar ?

Tüm çocuklar 5 yaşına kadar en az bir kez rotavirüs ile enfekte olurlar. Ağır ishal ve sıvı kaybı özellikle 3-35 ay arasındaki yaş gruplarında görülmektedir. Bir çocuk birkaç kez Rota virüs enfeksiyonu geçirebilir. Daha büyük çocuklarda küçük çocuk ve bebeklerden virüsü alarak enfekte olabilirler.

Rota virüs enfeksiyonları nasıl tedavi edilir ?

Hastalığı düzeltmek için etkin bir ilaç tedavisi yoktur. Diğer viral enfeksiyonlar gibi antibiyotik tedavisi ile düzelmez. En etkili tedavi hasta çocukların ve bebeklerin sıvı alımını sağlamaktır. Doktor tuz- şeker karışımından önerebilir. Ağızdan yeterli sıvı alımı sağlanamazsa, özellikle küçük çocukta, hastaneye yatırılıp serum verilmesi gerekebilir. Anne sütü alan bebeğin emzirilmeye devam etmesi çok önemlidir. Antibiyotikler işe yaramaz. Kusma ve ishali durdurucu ilaçlar önerilmez.


Rota virüs enfeksiyonları ne sıklıkla görülür ?

Rota virüs çocukluk çağının en sık ishal nedenidir. Amerika Birleşik Devletleri’nde her yıl ortalama 500,000 doktor başvurusuna ve 50,000 yatışa neden olmaktadır. Özellikle 3 ay-35 ay arasındaki çocuklarda kış aylarında görülür. Türk Pediatri kongresinde sunulan Rota virüs çalışmalarında bu virüsün Türkiye’de, sıklığı bölgesel farklar göstermekle birlikte, ishallerin ortalama % 16.6 sının etkeni olduğu bildirilmiştir.

Rota virüs enfeksiyonları nasıl önlenir ?

Rota virüsler dış çevre koşullarına dayanıklıdır. Demokradik virüs olarak da tanımlanan rota virüslerin neden olduğu gastroenteritler (mide-bağırsak iltihabı), temizlik koşullarından bağımsız olarak, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde benzer sıklıkta görülür. Bu nedenle Rota virüs ishalinin önlenmesinde tek yöntem Rota virüs aşılamasıdır. 1998 yılında çocuklarda kullanılabilecek bir rota virüs aşısı (Rotashield®) ruhsat almış ve A.B.D.’nde uygulanmaya başlamıştır. Ancak bu ilk aşı bağırsak obstruksiyonu (tıkanma) ile ilişkilendirildiği için daha sonra kullanımdan kaldırılmıştır. Son yıllarda geliştirilen yeni aşıların (RotaTeq ® ve Rotarix ®) enfeksiyon oranlarını azalttığı, ağır hastalıkları engellediği ve ilk aşıya benzer yan etkilerin gözlenmediği görülmüştür. Bu aşıların 2,4 ve 6. aylarda ağızdan uygulanması önerilmektedir. Aşı dışında etkili bir korunma yolu yoktur. Sabunla el yıkama virüsü öldürmez ancak enfeksiyonun yayılmasını azaltır. Tuvaletten çıktıktan ve bebeklerin bezlerini değiştirdikten sonra el yıkamaya dikkat edilmelidir. Hasta çocuğun ishal geçene dek yuvaya gönderilmeyip evde tutulması da diğerlerine bulaşmaması için önemlidir.

Rota virüs aşıları

İnsanda enfeksiyon yapan rotavirüslerin hücre kültürlerinde üretimi güçtür, bu nedenle aynı hücre kültürüne konan hayvan ve insan kaynaklı rotavirüslerin aralarında gen transferi yapmasıyla elde edilen ’reassortant’ aşılar kullanılmıştır. İlk olarak, FDA tarafından onaylanıp 1998 yılında ABD’de rutin uygulanmaya konan rhesus (maymun) reassortant rotavirüs aşısı, aşıdan sonraki 1-2 hafta içinde barsak tıkanıklığı (invaginasyon) vakalarında olası bir artış gözlenmesi üzerine, 1999 yılında piyasadan çekilmiştir. Barsak tıkanıklığı, aşılanan 1.5 milyon çocuktan 21 tanesinde gözlemlenmiş olup bu riskin, ilk aşı dozunun 3. aydan büyük bebeklere yapıldığında görüldüğü saptanmıştır.

Şimdi bizde de kullanılmaya başlanan 2 rotavirüs aşısı vardır. Bunlardan biri bovine (sığır) reassortant rotavirüs aşısı olup sık görülen 5 serotipi içermektedir. Aşı, ilk dozu 6-12. haftalar arasında olmak üzere, 4-10 hafta aralarla toplam 3 doz olarak, ağızdan verilmektedir. Yapılan çalışmalarda invaginasyon açısından güvenli bulunmuştur. Ağır ishale karşı %94 koruyuculuk saptanmıştır. Aşının diğer aşılarla aynı zamanda yapılmasında bir sakınca saptanmamıştır. Aşı 2006 yılında FDA’dan onay almış olup ABD’de rutin uygulanmaya başlamıştır.

Diğer bir aşı ise insan rotavirüs suşu bulunan monovalan (G1P8) aşıdır. Aşının çapraz reaksiyonla diğer serotiplere karşı da koruyuculuk sağladığı bildirilmiştir. Aşı, ilk dozu bebeğin ilk 3 ayında olmak üzere, 4-10 hafta aralarla toplam 2 doz olarak ağızdan verilmektedir. Yapılan çalışmalarda invaginasyon açısından güvenli bulunmuş olup diğer aşılarla aynı zamanda yapılmasında bir sakınca görülmemiştir. Aşı, ağır ishale karşı % 93 koruyucudur. Bu aşı 2004 yılında Meksika’da olmak üzere, 35’ten fazla ülkede ve Avrupa Birliği’nde lisans almıştır.

İmmün yetersizliği veya süphesi olan bireylerle yaşayan bebeklere rota virüs aşısı yapılabilir. Virüs bulaşmasını önlemek için ilk doz aşıdan bir hafta sonrasına kadar dikkatli el yıkamanın yararlı olabileceği öne sürülüyor.

Sonuç olarak, rotavirüs bütün dünyada önemli bir ishal sebebi, gelişmekte olan ülkelerde ise ishale bağlı çocuk ölümlerinin önemli bir nedenidir. Rotavirüse karşı etkin aşıların yaygın kullanımı ile en az 500.000 çocuk ölümü önlenebilecektir.

Doktorunuz öneriyor

Ülkemizde ve dünya genelinde Rotavirüs enfeksiyonu 5 yaş altı çocuklarda görülen en önemli ishal nedenlerinden biri olmaya devam etmektedir. Bulaşıcılığı çok yüksek olması sonucu her çocuk genellikle 5 yaş öncesinde rotavirüse bağlı ishal olmaktadır. Hastalık bulguları ateş olmaksızın ishal ve kusma ile seyredebildiği gibi ciddi sıvı kayıplarına ve bunun sonucu organ yetmezliğine ( özellikle kronik hastalık ve immun sistem bozukluklarında) neden olabilmektedir. Hastalığın geçirilmesi sonucu edinilen kısmi doğal bağışıklık aşı ile korunmaya da engel değildir. Bu nedenle rotavirüs aşısı ile hastalıktan korunma özellikle risk grubu olan 2 yaş altı çocuklar için son derece önemlidir. Yaygın ve etkin aşılama ile hastalıktan korunmak tüm çocukların hakkı olmalıdır.

Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 1553
favori
like
share
everekli38 Tarih: 18.01.2009 11:29
bilgiler için teşekkürler ama aşı konusunda ben karamsarımm...
AYIŞIĞI Tarih: 18.01.2009 11:14
bilgiler için teşekkürler canım
SU-PERISI Tarih: 17.01.2009 14:04
Rota virüsünden korunmak için hijyen şart ayrıca aşı yaptırmak gerekiyor.