Kanuna göre; aşağıdaki kurumlar % 3 oranında özürlü çalıştırmak zorundadırlar:

- Genel ve Katma Bütçeli Daireler
- İl Özel İdareleri ve Belediyeler
- Kefalet Sandıkları, Döner Sermayeli Kuruluşlar
- Sermayesinin yarısından fazlası devlete ait olan Bankalar
- Hususi kanunlarla kurulmuş Banka ve Teşekküller

Özürlülerin Çalıştırılabileceği İşler Nelerdir?

Kanuna göre; belirli bir mesleği olanların meslekleri ile ilgili işlerde çalıştırılması esastır. Belirli bir mesleği olmayanlar, özür durumuna uygun kadrolarda çalıştırılmalıdır.

Özürlüler, özürlerini arttırıcı veya ek özür getirici işlerde çalıştırılmamalıdır. Özürlü memur çalıştırmak zorunda kalan kurumlar çalışma yerlerini özürlülere göre düzenlemeleri ve çalışmaları ile ilgili özel araç ve gereçleri temin etmek zorundadırlar.

ÖZÜRLÜLERİN İŞ YERLERİNDEKİ HAKLARI

- Bir işyerinden malulen ayrılmak zorunda kalıp ta sonradan maluliyeti ortadan kalkan özürlü işçiler eski işyerlerine alınmalarını istedikleri takdirde, işveren bunları, boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe o andaki şartlarla başka isteklilere tercih ederek almak zorundadır.
- Bir işyerinde çalışırken iş kazası nedeniyle sakatlananların öncelik hakkı vardır. İşveren, bu işçisini özürlü kadrosunda öncelikle çalıştırmakla yükümlüdür. Çalıştığı işyerinde sakatlananlar, durumlarını tescil için İş ve İşçi Bulma Kurumuna başvururlar. Bu hükümlere aykırı hareket eden, özürlü çalıştırmayan işverene çalıştırmadığı her özürlü için, her ay para cezası verilir.

ÇALIŞMA TALEBİNDE BULUNAN ÖZÜRLÜLER NERELERE BAŞVURABİLİRLER ?

İşverenler, çalıştırmak zorunda olduğu özürlü kimseleri İş ve İşçi Bulma İkamet ettikleri İlde veya İlçede bulunan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfına;

- Nüfus cüzdan örneği
- İkametgah belgesi
- Muhtaç durumda olduklarına dair belge
- Fonksiyon kazandırıcı ortopedik ve diğer yardımcı araç ve gereçler için bu cihazı ya da protezi kullanmalarının zorunlu olduğunu belgeleyenler
- Sağlık kurulu raporu ile cihazın ya da protezin fiyatını üç ayrı firmadan proforma fatura ile başvurmaları gereklidir.
- Başvuru ile ilgili incelemeler vakıf görevlilerince yapılmakta, Vakıf Müteveli heyetince değerlendirildikten ve uygun bulunduktan sonra bedeli ödenmektedir.

VERGİ REFORMU İLE ÖZÜRLÜLERE GETİRİLEN HAKLAR

Mevcut uygulamada özürlü indiriminden sadece ücretliler yararlanmaktaydı. Kabul edilen kanun ile aşağıda belirtilen yenilikler getirilmiştir.

- Ailesinde özürlü bulunan ücretliler de özürlü indiriminden yararlanacaklardır. Serbest meslek erbabı olarak çalışan özürlüler de özürlü indiriminden yararlanacaktır.
- Ailesinde özürlü bulunan serbest meslek erbabı da aynı şartlarla özürlü indiriminden yararlanabilecektir.
- Basit usulde vergilendirilen özürlülerden ücretli duruma girmeksizin imalat ve tamirat ve küçük sanat işleriyle uğraşan özürlüler özürlü indiriminden yararlanabileceklerdir. -Gelir Vergisi Kanununa göre;
- Ölüm, sakatlık, hastalık ve işsizlik sebebiyle verilen tazminat ve yapılan yardımlardan vergi alınmaz.
- Yardım sandıkları tarafından kendi üyelerine ölüm, sakatlık, hastalık, evlenme, doğum ve ölüm gibi sebeplerle yapılan yardımlardan vergi alınmaz.

ÖZÜRLÜ İNDİRİMİNDEN KİMLER YARARLANABİLİR?

Bakanlar kurulu tarafından belirlenmiş özel indirim tutarı bulunmaktadır. özürlü indirimi;

- Çalışma gücünün asgari % 80’nini kaybedenler, birinci derecede

AYLIK BAĞLANMASI İÇİN GEREKLİ BELGELER

a)Başvuru formu
- Aylık isteme Dilekçesi
- Mal bildirim belgesi (Tapu)
- Muhtaçlık belgesi (Muhtarlık)
- Vukuatlı nüfus kayıt örneği (Nüfus müdürlüğünden)
- İkametgah ilmuhaberi (muhtarlıktan)
b)Sağlık kurulu raporu için hastaneye sevk (kaymakamlık)
c) sağlık kurulu raporu (tam teşekküllü resmi hastanelerin sağlık kurulundan) d)3 adet fotoğraf
- Bu belgelerle Emekli Sandığı veya valilik ya da Kaymakamlığa başvurulur.

HAKLARI

- Üç ayda bir maaş
Aylık bağlanması halinde
- Devlet hastanelerinden ücretsiz muayene (ilaç giderlerini kendileri karşılamak şartıyla)
- Hastaneye yatarak tedavi oldukları takdirde, tüm hastane masrafları karşılanacaktır.

NASIL KESİLİR?

Ölüm, T.C. vatandaşlık hakkını kaybetmek, muhtaçlığın kalkması, aylık sahibi kadın ise evlenmesi, aylık bağlananların çalışmaya başlaması, bir bakımevinde bakım altına alınması, özür derecesinin azalması, aylıkların aralıksız bir yıl tahsil edilememesi durumunda kesilir.

NOT:Bu aylığı almakta olan aile reisinin aylığı; eşinin de bu aylığı hak etmesi halinde veya bu aylığı alma hakkına sahip biriyle evlenmesi durumunda % 50 oranında arttırılır

SOSYAL YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA VAKIFLARI

İl ve İlçelerde bulunan Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları aracılığıyla; Yoksul ve muhtaç durumdaki
Geçici olarak küçük bir yardım veya eğitim ve öğretim imkanı sağlanması halinde topluma faydalı ve üretken olabilecek kişilere yönelik yardımları yapar. Sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olan ve bu kuruluşlardan aylık ve gelir olan özürlülerin tedavi giderleri ile fonksiyon kazandırıcı ortopedik ve diğer yardımcı araç ve gereçlerin kurumlarca karşılanmayan kısımları da karşılanır.

NASIL YARARLANILIR?

Bu yardımlardan yararlanmak isteyen kişiler,

Kurumu aracılığıyla sağlar. Bu nedenle, iş talebinde bulunanlar buraya başvurmalıdır.

DEVLET MEMURU ÖZÜRLÜLERİN YURTDIŞINDA TEDAVİ İMKANLARINDAN YARARLANMA HAKKI

Yurtdışında tedavi bakımından yalnızca devlet memurunun kendisi yararlanabilir. Yurt içinde tedavi sağlanamayacağı sağlık kurulu raporu ile belirlenen devlet memurları Sağlık Bakanlığına bağlı hastanelerin sağlık kurulunca düzenlenen raporlarını aynı Bakanlığın Ankara’daki hastanesinde teyit ettirdikten sonra yurt dışında tedavi görebilirler.

Devlet Memuru Olan Özürlü Ve Yakınları İçin Kolaylıklar

- Devlet memuru olan özürlülerin sağlık amacıyla kullandığı bazı malzemelerin giderlerinin bir kısmı devlet tarafından karşılanmaktadır.
- Protez ve ortezlerin Devlet tarafından karşılanan miktarları:
- Ortopedik botların ve varis çoraplarının belirli bir ücreti aşması halinde hasta tarafından, belli bir ücrete kadar devlet tarafından karşılanır.
- Motorsuz tekerlekli sandalyelerin Devlet tarafından karşılanan miktarları:
- Organ protez ve ortezler listesinde yer almayan ve tedavi amacıyla kullanılmasının zorunlu olduğu sağlık kurulu raporuyla belgelendiren motorsuz tekerlekli sandalye için gene en fazla belirli bir ücret ödenmekte, bu ücreti aşan kısım ise ilgili tarafından karşılanmaktadır.
- Hasta tarafından edinilen ortopedik bot, varis çorabı ve motorsuz tekerlekli sandalyeye ait fatura tutarlarının belirli miktardan az olması halinde faturada yer alan tutar üzerinden ödeme yapılacaktır.
- Protez, ortez ve diğer iyileştirici tıbbi malzemelerin temini için resmi sağlık kurulu raporu ile bu cihazların kullanılması öngörülmelidir.
- Protez ve ortezlerin yenilenmesi için, protez ve ortezlerin (ortopedik botlar dahil) yenilenmesine ilişkin sağlık kurulu raporlarında “önceden verilen protez ve ortezin yenilenmesi gerektiğine” dair kayıt bulunmalıdır.
- Memurun bakmakla yükümlü olduğu ve diyabetli çocukların kullanmakta olduğu kan şekeri ölçüm çubuklarına ait bedeller aşağıda belirtilen şartlarda ödenmektedir:

1) Memurun bakmakla yükümlü olduğu çocuğunun diyabetli olduğuna dair Tıp Fakültelerinin Pediatrik Endokrinoloji ve Metabolizma, var ise Diyabet Bilim Dalları ile bu dalların uzmanları bulunan Sağlık Bakanlığına bağlı Eğitim hastanelerinin ilgili kliniklerinden sağlık kurulu raporu alınacaktır.

2) Sağlık kurulu raporunda hastalığın tipi, varsa özelliği ve komplikasyonları ile kendi kendine veya yakınlarınca kontrol yeteneği kazanmış olup olmadığı belirtilmiş olmalıdır.

3) Hastalar şeker ölçüm cihazlarını kendileri temin edeceklerdir.

4) Şeker ölçüm çubukları hastanın satın almış olduğu cihaza uygun olarak bir ayda en fazla 30 adet hesabıyla yazılacak reçeteye göre verilecektir.

5) Kan şekeri ölçüm çubuklarına ait fatura usulüne uygun doldurulmuş sevk kağıdı ve reçetenin asılları ile sağlık kurulu raporu ve sağlık karnesinin ilgili sayfasının fotokopisi ödeme evrakına eklenecektir.

6) Ödemeler doğrudan ilgili kişilere yapılacak, sağlık kurulu raporları en fazla iki yıl geçerli olacaktır.

DEVLET MEMURLARININ ZİHİNSEL ÖZÜRÜ BULUNAN ÇOCUKLARI İÇİN KOLAYLIKLAR

Zihinsel, işitme, görme, fiziksel (Spastik) geriliği, psikolojik rahatsızlığı olan çocukların gelişim ve eğitiminin, resmi sağlık kurumlarından alınacak “Sağlık Kurul Raporuna” dayanılarak, bünyesinde “çocuk sağlığı ve eğitim uzmanı, psikolog ve psikoterapist, fizyoterapist ve konuşma terapisti” bulunduran özel eğitim merkezlerinde sağlanması halinde;

- Grup eğitimi alanlara devlet tarafından belirli bir ücret ödenmektedir.
- Devlet özel eğitim alan çocuğa ayda dört özre kadar ücret ödemektedir. Bu miktarları aşan kısım ilgili tarafından karşılanır.
- Ayrıca her özür için her gün, bireysel olarak eğitim alınmasının yararlı veya zorunlu olup olmadığı ile tedaviye ilk başlama tarihi esas alınarak bir yıllık dönemler halinde hastanedeki iyileşme durumunun ve eğitime devam edip edilmemesi durumunun sağlık kurulunun raporunda belirtilerek yenilenmesi gerekmektedir. Emekli Sandığına Bağlı Bir Emeklinin Özürlü Çocuğu İçin;
- Sağlık kurulu raporu
- Emekli Sandığından tedavi giderleri için aldığı onaylı form
- Taahhütname Emekli Sandığına Bağlı Bir Çalışanın Özürlü Çocuğu İçin;
- Vizite kağıdı
- Sağlık kurulu raporu fotokopisi (her ay)
- Taahhütname ile özel rehabilitasyon merkezine müracaat edecek. Çalıştığı Kurumuna
- Özürlü sağlık kurulu raporu
- Özürlünün nüfus cüzdanı örneği
- Dilekçe ile müracaat edecek

Malul sayılanlara (çalışma gücünün 2/3’ünü ya da iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60’ını yitirdikleri resmi sağlık kurulu raporuyla saptanan) emekli aylığı bağlanabilmesi için toplam 1800 gün ve en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, sigortalılık süresinin her yılı için ortalama 180 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası pirimi ödenmiş olması gerekmektedir.

- 50 yaşını dolduran ve malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi çalışmalarının en az 1800 gününü yer altı maden işinde geçirmiş olanlar da yaşlılık aylığından faydalanabilirler.

- 506 sayılı kanun kapsamında sigortalı çalışırken (en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup sigortalılık süresinin her yılı için ortalama 180 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası pirimi ödenmiş olması kaydıyla) yaşlılık aylığı almaya hak kazanmış veya yaşlılık aylığı alırken, ölenlerin malul ve muhtaç erkek çocuklarına (Sosyal sigortaya veya Emekli sandığına tabi çalışmalarından dolayı gelir ve aylık almama şartıyla) aylık bağlanır.

2022 SAYILI KANUN’A GÖRE ÖZÜRLÜ VE MALULLÜK AYLIĞI

Özürlü Aylığı: Çalışma ve iş görme gücünü % 40 ile % 70 arasında kaybetmiş muhtaç özürlülere bağlanan aylıklardır. Aylık bağlanabilmesi için 18 yaşını doldurmuş olmak, çalışma ve iş görme gücünü en az % 40 oranında kaybettiklerini tam teşekküllü hastanelerden alacakları sağlık kurulu rapor ile kanıtlamaları gerekmektedir.

Malullük Aylığı: Çalışma ve iş görme gücünü % 70’in üzerinde kaybetmiş muhtaç özürlülere bağlanan aylıklardır. 18 yaşını doldurmuş olmak, başkasının yardımı olmaksızın hayatını devam ettiremeyecek şekilde malul olduğunu tam teşekküllü hastanelerden alacakları sağlık kurulu raporu ile kanıtlamaları gerekmektedir

65 YAŞINI DOLDURMUŞ MUHTAÇ, GÜÇSÜZ VE KİMSESİZ TÜRK VATANDAŞLARINA AYLIK BAĞLANMASI

65 yaşını doldurmuş, kendisine kanunen bakmakla mükellef kimsesi bulunmayan, sosyal güvenlik kuruluşlarının herhangi birisinden her ne nam altında olursa olsun bir gelir veya yıllık hakkından yararlanmayan, nafaka bağlanmamış veya bağlanması mümkün olmayan, mahkeme kararıyla veya doğrudan doğruya kanunla bağlanmış herhangi bir devamlı gelire sahip bulunmayanlara kanunca belirlenen miktarlarda aylık bağlanır.

KİMLER FAYDALANABİLİR?

- T.C. vatandaşı olmak -Özürlü olmak
- Herhangi bir işte çalışmıyor olmak
- Herhangi bir sağlık güvencesi ve gelire sahip olmamak

Yukarıda 1. ve 2. maddelerde bahsi geçenlerin ölmeleri halinde dul ve yetimlerine de sandıkça aylık bağlanır.

5 sene emekliliğe esas bir hizmette bulunmak şartıyla tedavisi mümkün olmayacak bir şekilde malul duruma düşen adi malullere 15 sene hizmetleri varmış gibi aylık bağlanır. Ancak bu aylıklar dul ve yetimlere intikal etmez.

5434 sayılı yasaya tabi olarak çalışırken (en az 5 yıl fiili hizmeti olmak kaydıyla) veya 5434 sayılı yasaya göre emeklilik hakkını kazanmış ya da emekli aylığı alırken ölmüş olanların yaşları ne olursa olsun malul ve muhtaç erkek çocuklarına emekli aylığı bağlanır.

506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa Tabi Olarak Çalışanlar

Sosyal sigortalar Kanununa göre, 50 yaşını doldurmamış olmakla beraber, en az 20 yıldır sigortalı olan ve maden işyerlerinin yer altı işyerlerinde sürekli çalışan ve bu işlerde en az 5000 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları pirimi ödeyen sigortalılara yazılı talepleri üzerine yaşlılık aylığı bağlanır.

Benzer şekilde, 50 yaşını doldurmamış ama 25 yıldır sigortalı olarak yer altı maden işlerinde çalışan ve en az 4000 günlük malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları pirimi ödeyen sigortalılarda yaşlılık aylığından yararlanabilir.
Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce malul sayılmayı gerektirecek derecede hastalık ve arızası bulunan ve bu nedenle malullük aylığından yararlanamayan veya özürü nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanan durumda olan sigortalılar, yaşları ne olursa olsun, en az 3600 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları pirimi ödenmiş olmak şartıyla yaşlılık aylığından yararlanır.

1479 Sayılı Bağ-Kur Kanununa Tabi Olarak Çalışanlar
- Çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirerek malul duruma düşenlere en az 5 (beş) tam yıl Bağ-Kur pirimi ödemiş olmaları ve yazılı istekte bulunmaları şartıyla malullük aylığı bağlanır.
- Bağ-Kurda fiili sigortalılığı devam ederken bir iş kazası veya meslek hastalığı sonucu çalışma gücünün en az üçte ikisini kaybedenler için 5 yıl sigorta pirimi ödenmiş olma şartı aranmaz.
- En az 3(üç) tam yıl Bağ-Kur pirimi ödemiş olmaları şartıyla ölen Bağ-Kurlunun veya 5 (beş) tam yıl Bağ-Kur pirimi ödeyerek malulen emekli olduktan sonra ölen ya da herhangi bir şekilde yaşlılık aylığını hak eden ya da yaşlılık aylığı alırken ölen Bağ-Kurlunun malul ve muhtaç erkek çocuklarına aylık bağlanır.

İŞ VE İŞÇİ BULMA KURUMUNA NASIL BAŞVURULUR?

İşe girmek isteyen kişi, öncelikle bulunduğu yerdeki İş ve İşçi Bulma Kurumuna şahsen başvurmak zorundadır.
Başvuru için gerekli belgeler şunlardır:

1) Dört adet vesikalık fotoğraf
2) Nüfus cüzdanı
3) Varsa diploma
4) Varsa, mesleki durumunu gösterir bir bonservis veya sertifika (Örneğin; Daktilo kursunun sertifikası)

Kuruma başvuran özürlü, burada bir form doldurur ve hastaneye sevk kağıdı alır.

Kurum, başvuru sahibini, özür durumunu belgeleyerek sağlık kurulu raporu alması için bulunduğu yerdeki en yakın tam teşekküllü bir devlet hastanesine sevk eder. Bu raporun alınması için gereken muayeneler ücretsiz yapılır.
Muayene sonuçları tekrar sağlık kurulu bürosuna getirilir. Haftada iki gün toplanan sağlık kurulu, bu sonuçları değerlendirerek bir rapor hazırlar. Üç kopya olarak hazırlanan raporlardan biri hastanede kalır. Bir diğeri, rapor sahibi tarafından İş ve İşçi Bulma Kurumu’na verilir. Bir kopyada kendinde kalır. İş ve İşçi Bulma Kurumu vasıfları uygun olanları işe yerleştirir.

ŞEHİRLERARASI NAKİL YAPILABİLİR Mİ?

İş ve İşçi Bulma Kurumu’na yapılan başvuruların şehirlerarası nakli mümkündür. Bir şehirden başka bir şehir’e taşınmak durumunda kalanların, taşındıkları ildeki kurum şubesine ya da bürolarından birine başvurarak naklini istemesi gerekir.

KAMU VEYA ÖZEL SEKTÖRDE İŞÇİ OLARAK ÇALIŞABİLMEK İÇİN NE YAPMALISINIZ?

Kamu veya özel sektörde iş bulmanızı sağlayacak kurum İş ve İşçi Bulma kurumudur. İş ve İşçi Bulma Kurumu, 1475 sayılı İş Kanununun kendisine verdiği yetki ve görev ile özürlü ve diğer vatandaşlara iş bulur. İş Kanunu, 50 veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinin % 3 oranında özürlü işçi çalıştırmalarını zorunlu kılmıştır. Bu sorumluluk hem devlet hem de özel sektör için geçerlidir. Sorumluluğunu yerine getirmeyen iş verenden her ay çalıştırmadığı her özürlü için para cezası alınmaktadır. Bu miktar, her yıl için 213 sayılı vergi usul Kanununun “Yeniden Değerlendirme Oranında” arttırılarak uygulanmaktadır.

UNUTMAYIN

Özürlülük, daha düşük ücretle çalışma sebebi olamaz! Özürlü işçiler, diğer kişilere yapılan sosyal yardımlardan aynen yararlanırlar. İş sözleşmelerine özürlü işçiler aleyhine hükümler konulamaz.

SİGORTALI ÇALIŞAN

Sigortalılar ve kurumdan sürekli iş göremezlik geliri, malullük ve yaşlılık aylığı almakta olanların geçindirmekle yükümlü oldukları zihinsel, bedensel, ruhsal ve duygusal özürü bulunan çocukları olanlar ile kurumdan hak sahibi olarak gelir veya aylık alan aynı durumdaki çocuklardan, kurum sağlık tesisleri, sağlık kurulu raporu ile resmi ve özel eğitim merkezlerine gönderilenlerin, gelişim ve eğitimlerine ilişkin yardımlar, Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen esas ve miktarlarda kurumca sağlanır.

Bu Yardımdan Yararlanmanın Şartları Nelerdir?

Bu şahısların Sosyal Sigortalar Kurumuna bağlı sağlık tesislerinin verdiği sağlık kurulu raporu ile resmi veya özel eğitim merkezlerine gönderilerek eğitim görmeleri gerektiğini belgelemeleri gereklidir.

İstenen Evraklar;

- Sağlık kurulu raporu
- Sağlık karnesi fotokopisi
- Vizite kağıdı
- 4 aylık dönem bordrosu
- Baba ve Anne için işlerinden çalıştıklarına dair belge
- Taahhütname

SİGORTALI EMEKLİ

- Sağlık kurulu raporu
- İkametgah
- Sağlık karnesi fotokopisi
- Taahhütname

ÖZÜRLÜLERİN EMEKLİ OLMALARI

-5434 Sayılı Emekli Sandığı Kanununa Tabi Olarak İşe Girenler
- Çalışma gücünün en az % 40’ını kaybettiğini belgeleyerek özürlü olarak işe girmiş olanlar, en az 15 (on beş) yıl fiili hizmet süresini doldurdukları takdirde istekleri üzerine emekliye ayrılabilirler.

- 5434 Sayılı Kanuna tabi olarak çalışırken herhangi bir hastalık veya kaza sonucu çalışma gücünü kaybederek (hayatını çalışarak kazanamayacak derecede) malul duruma düşenlere 10 yıllık emekliliğe tabi hizmetleri olmaları halinde aylık bağlanır.

Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 2240
favori
like
share