(Assistive Technology, Adaptive Technology)

Herhangi bir kişi göremeyebilir veya duyamayabilir. Herhangi bir kişi çevrede dolaşmak için tekerlekli sandalyeye ihtiyaç duyabilir veya bilgisayar klavyesini kullanamayabilir. Bazı insanlar geleneksel bilinen şekilde yazamayabilir.
Bazıları düşüncelerini organize etmekte zorluk çekebilir. Bütün bu insanlar için, engellerin üstesinden gelmelerine, güçlükleri yenmelerine ve evde, okulda, iş hayatında başarılı olmalarını sağlayan teknolojiler bulunmaktadır.

Adapte edilmiş teknoloji kolaylıkla yapılamayan veya kullanılan alet olmaksızın yapılamayacak işlerin yapılabilmesini sağlar. Yüksek eğitimde, bilgisayarlar güncel haber ve yapılan bilimsel çalışmalar için internetin araştırılması, öğretmen ve çalışma grubundaki insanlar ile e-posta kullanarak haberleşilmesi, e-kitapların okunması, e-kütüphanelerin kullanılması, e-dokuman oluşturulması, yazdırılması gibi konularda öğrencilere yardım ederler. Bazı öğrenciler, öğretim üyeleri ve personel bilginin kullanılması ve erişim için adapte edilmiş teknolojiye ihtiyaç duyarlar. Bunların bazı örnekleri ekran okuyucusu, optik karakter okuyucusu (scanner), lokal ekran büyüteci, dikte ederek yazılmasını sağlayan yazılım-donanım, dokunsal grafik oluşturucusu, Braille yazıcıları olarak söylenebilir.

Engelli öğrencilere uyarlanan, adapte edilen teknoloji laboratuarları İngilizce�de �The Adaptive Technology Lab, (ATLab)� olarak adlandırılmaktadır. �Adaptive Technology� yerine �Assistive Technology� de kullanılmaktadır. Bu iki terim de farklı araç setlerine ihtiyaç duyan engelliler için özel yazılım ve donanım teknolojilerinin varlığını bildirmek için kullanılır.

Belirli Engelli Grupları için Servisler

A. Görme Yetisi Bulunmayan ve Düşük Görüş Yetisi Bulunan Engelliler
− Braille testleri, müfredat programı ve bildiriler
− Notların büyütülerek okunabilir hale getirilmesi
− Teyp kasetlerine kitap, ders içeriğinin konulması
− Elektronik dokumanlar (e-text)
− Dokunsal imaj özdeşbaskısı (reproduction)
− Kurzweil 3000, 1000 ve Kurzweil Reading Edge
− Optik okuyucu programına sahip skanerler
− Büyük bilgisayar monitörleri ve lokal ekran büyüteci
− Kapalı devre büyüteçler
− Duxbury Braille yazılımı ve Braille yazıcısı
− JAWS ekran okuyucuları
− PowerBraille
− Dragon Dictate/Naturally Speaking ses tanıyıcı yazılım
− Dokunsal imaj kalitesinin arttırılması
− Yazma ve konuşma
− Braille & konuşma
− Ses kayıt edici ve çalma cihazı, teyp
− Konuşan ve büyük döküm verebilen hesap makineleri
− Konuşan sözlük
− Dokunsal grafik yüzeyi (örnek yazılım, C24 TGD Pro)
− Dokunsal müzik kiti (örnek yazılım, C23 GOODFEEL)
− Yükseltilmiş geometrik şekilleri çizme kiti

B. İletişim Yetisi Olmayan Engelliler (Duyma yetisi tamamen olmayan, çok az duyma yeteneği olan ve/veya konuşma yeteneği olmayan engelliler)
− Yardımcı dinleme araçları
− Sınıf kullanımı için ders içeriği, grafik, imaj, resim anlatımını sağlayan Caption decoder aracı
− Video kasetlerine derslerin canlı olarak konulması
− Bilgisayar, heceleme doğrulayıcısı (Spell checker)

C. Hareket etme yetisi olmayan engelliler
− Engelliye adapte edilmiş bilgisayar desteği
− Dragon Dictate/Naturally Speaking ses tanıma yazılımı
− Trackballs veya diğer özel işaretleyici araçlar, sanal klavye programı

Adapte Edilmiş Teknoloji Laboratuarı için Örnek Donanımlar

JAWS � Görme bozukluğu ve okuma engelliler için ekran okuyucu program.
Zoomtext � Görme bozukluğu ve okuma engelliler için ekran büyüteci paket programı.
Kurzweil 1000 ve 3000 � Görme yetisini tamamen kaybeden engelliler için yazıyı sese dönüştüren okuma, yazma yazılımı. Kurzweil sistemi yazıyı bilgisayar ortamına aktarır, gerekli işlemlerden geçirir ve sesli olarak kullanıcıya okur.
Braille Kabartma Yazı Aracı (Embossing)
Aşağıda resmi bulunan bu araç dokümanları Braille formatında oluşturulmasını bilgisayar paket programı kullanarak sağlar. Braille yazı standart 11.5" X 11" Braille sayfasının iki tarafını da kullanabilmektedir.
Aladdin Genie Pro - Görme eksikliği bulunan engelliler için bilgisayara (televizyona da bağlanabilir) bağlı bir büyüteç yardımı ile kitap, not ve obje gibi bilgisayar dışındaki materyalleri büyüterek ekrana getiren aygıttır. Büyütülme oranı kullanıcı tarafından seçilebilmekte ve bilgisayar büyüme anında hemen kullanılabilmektedir. Özellikle engelli öğrencinin ödev hazırlaması veya makale yazması esnasında, kullanıcının büyütülmüş kitap, not ve objelere değinmek, bakmak istediği zaman kullanışlıdır.
Dragon Naturally Speaking Professional � El becerilerini kaybeden veya yazma becerilerini kaybeden, görme yetisi olmayan veya çok eksik olan engelli öğrenciler için bilgisayara ses tanıtılmasını sağlayan bir girdi sistemidir. Klavye kullanmaksızın konuşarak bilgisayara kullanıcıların veri girmesini sağlamaktadır. İnsan sesi ile bir yazının oluşturulması, edit edilmesi, formatlanması ve bir başka yere taşınması sağlar. Bu işlemlerin yapılabildiği programlar olarak Microsoft Word, Corel WordPerfect, Microsoft Excel,Netscape Navigator and Microsoft Internet Explorer paket programları örnekolarak verilebilir.
Bu program kullanıcı ses profilinin tanımlanması ve kullanım pratiğini de içeren birkaç saatlik eğitim sonucunda engelli öğrencinin kullanıma hazır hale gelmektedir. Kullanıcı ses profilinin tanımlanması yazma konusundaki hata oranını büyük ölçüde azaltmaktadır. Kullanıcı dışındaki sesler yazı doğruluğunu etkilediğinden, ses yalıtımı sağlanmış laboratuar ortamı sağlanması bu programın doğrulukla kullanılması için gereklidir. Bu bilgisayar yazılımının bulunduğu diğer bilgisayarların zaman kaybedilmeksizin kullanılabilmesini diğer gelecek zamanlarda sağlamak için, kullanıcı ses profili bir CD üzerine kayıt edilebilmektedir. (Halen , ülkemizde kullanılmak üzere yazılmış bir Türkçe ses tanıma programı yoktur)
GOODFEEL � Otomatik olarak müzik dosyalarını Braille formatına çevirir. Aynıdosyanın çıktısı da alınabilir. Engellilerin bu programı kullanarak müzik bestelemeleri, oluşturmaları mümkündür.
Power Braille 80 � Görme yetisi olmayan veya sonradan tamamen kaybeden engelli öğrencilerin Braille çıktısı yardımıyla bilgisayar ekranını okumasını ve sütun olarak düzenlenmiş yazı, elektronik tablolar veya karmaşık web sayfaları gibi şekillendirilmiş ve formatlanmış materyallere erişimini sağlayan tekrar tekrar kendini görsel, visual olarak tazeleyen bir Braille gösterim (display) ünitesidir.
Duxbury Braille � Doğal bir dilin Braille çevirisini yapar ve normal bir yazma-döküm işlemindeki karakterleri Braille formatına çevirmeyi otomatik hale getirir ve gerektiğinde Braille dökümü alınmasını sağlar. Aynı zamanda Braille alfabesinde oluşturulmuş bir yazıyı doğal dile çevirebilir. Scientific Notebook dosyalarını matematik için Nemeth kodlarını kullanarak Braille�e çevirebilir.
Scientific Notebook, Duxbury Braille ve bir Braille yazıcısı ile bir öğretim üyesi görme engelli öğrenciler için ders notları, ders yönergesi, sınav ve diğer ders materyallerini hazırlayabilir.
Versapoint Duo with Speech � Bilgisayar program veya web sayfalarında bulunan mönüleri yüksek kalite ve sesle konuşan ve/veya Braille kabartma yazıoluşturucusu (embosser), görme yetisi olmayan veya sonradan tamamen kaybeden engelli öğrencilerin programları ve web sayfalarını kullanmasınısağlamakta, dokunsal grafikler, imajlar, çizimler oluşturabilmektedir
Scientific Notebook � Görme yetisi olmayan veya sonradan tamamen kaybeden engelli öğrenciler ve e-mail vasıtası ile dokümanlarını paylaşmak isteyenler engelli öğrenciler için, matematik ve bilimsel içerikli dokümanların oluşturulması için bilimsel işaret ve karakter oluşturulmasını, edit edilmesini sağlanması amacı için kullanılan bir programdır. (örneğin program MS Word�deki Equation Editor ile yapılan işlemi ses yardımı ile daha kolay yapar, oluşturur.)
TextHelp Read/Write � Heceleme, yazma ve gramer problemine sahip engelli öğrencilere yardımcı olması için dizayn edilmiş bir yazılımdır. Bu yazılım genişbir sözlüğe ve kelime tahmini özelliklerine de sahiptir.
TAEVIS � Dokunsal diyagramlar oluşturulmasında kullanılır. Bu diyagramlar ders içeriğindeki grafikleri, diyagramları ve çizimleri yükseltilmiş çizgi formatında görme yetisi olmayan veya çok az olan öğrencilerin erişimini sağlar. TAEVIS bu gruptaki engelli öğrenciler için dokunsal diyagramlar oluşturur.
Caption Decoder � Bu araç konuşulan diyaloğu ekran üzerinde yazılı veya altyazılı şekilde göstererek, video teyp kasetlerinin içeriğini duyma engelliöğrencilerin erişimine sunar.
Skaner � Materyalleri skan ederek, özellikli bir bilgisayar programına
materyalleri koymak için kullanılır. Kağıt üzerindeki raporları, resimleri, grafikleri de istenen bilgisayar ortamına koyabilmektedir.
Laboratuarda ayrıca yüksekliği ayarlanabilir çalışma istasyonları, yine yüksekliği ayarlanabilir çalışma koltukları, başa takılabilen ses setleri ve özel işaretleyiciler (mouse) bulunmaktadır.

Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 1118
favori
like
share