Ulaşımda Enerji Verimliliği - Çevre Ve Güvenlik - Ulaşımda Enerji Tasarrufu Nasıl Yapılır?

[COLOR="darkorange"]Çevre Ve Güvenlik


Tüm dünyada çeşitli alanlardaki enerji tasarrufu ve enerji verimliliği arayışları ulaşım sistemleri ve araçlarında da kendini göstermektedir.


Özellikle de 1973 yılında ortaya çıkan petrol krizinden sonra ABD, AB Ülkeleri ve Japonya ulaşımda enerji verimliliği ve tasarrufuna yönelik araştırma ve geliştirme çalışmalarına büyük hız vermişlerdir.

Bu ülkeler yük ve yolcu taşımacılığında, enerji verimliliği yönünden karayoluna göre üstün olması nedeniyle demiryolu, denizyolu ve toplu taşımacılığa önem vermekte, yüksek hızla çalışan demiryolu sistemlerini geliştirmektedirler.

AB Ülkelerinde 2003 verilerine göre Yunanistan ve İrlanda hariç, demiryolu ulaşımında elektrikli hat oranı yüzde yüzlere yaklaşmakta iken ( Lüksemburg ), tüm AB ülkeleri ortalama elektrikli hat oranının ise %50’lere yaklaştığı görülmektedir. Türkiye’nin 2003 verilere göre demiryolu ulaşımında elektrikli hat oranı %20.14 ‘tür. Ülkemizde demiryollarının geri kalan bölümünde ise dizelli işletmecilik yapılmaktadır. Dizelli işletmecilikte, işletmecilik giderleri elektrikli işletmeciliğe göre 3 kat daha fazladır.

Enerji tüketimi açısından karşılaştırma yapıldığında, demiryolu taşımacılığında karayolu taşımacılığına göre daha az enerji tüketilmektedir.

Denizyolu taşımacılığında ise enerji tüketimi tüm taşımacılık sistemlerinden daha azdır.

[COLOR="darkorange"]ULAŞIM SİSTEMLERİNDE ENERJİ VERİMLİLİĞİ

ÇEVRE VE GÜVENLİK KARŞILAŞTIRMASI

Enerji tüketimi konusunda Almanya’da yapılan bir araştırmaya göre; yolcu taşımacılığında demiryolunda 1 birim, karayolunda 3 birim, havayolunda 5.2 birim enerji tüketilmekte iken; yük taşımacılığında demiryolunda 1 birim, karayolunda ise 3 birim enerji tüketildiği belirlenmiştir.


Japonya’da çeşitli Ulaşım Modlarına Göre Enerji Tüketim Oranlarının Karşılaştırılması


Yolcu Trafiği Ulaşım modları Trafik Hacmi( 100 mil.yolcu – km) Ener. Tük.( 10 Milyar kcal ) Ene. Tük.Oranı( kcal/yol-km) İndis Sayıları - Demiryolları.JNR .Özel demir- Otobüsler- Otomobiller- Uçaklar (içhat) 3.215( 1.929)(1.286)1.0343.607306 3.365(2.058)( 1.307)1.54425.4321.727 104(106)(101)149705564 1--1.46.85.4

Yük Trafiği Demiryolları ( JNR )Kamyonlar Ticari (özel
Gemiler (Ülkeiçi) 2711935( 1.247)(688)2.007 40922.040( 7.386)( 14.674)2.805 (kcal/ton-km)1511.139(591)(2.132)140 17.5(3.9)(14.1) 0.9

Kaynak : TCDD – Demiryollarında Verimlilik ve Enerji Tasarrufu

Bu tabloda, yolcu taşımacılığında demiryolu ve otobüslerin enerji tüketimi yönünden verimli, yük taşımacılığında ise demiryolu ile geminin enerji tüketiminde verimli olduğu görülmektedir.


Uluslararası Sivil Havacılık Örgütünün Bir Araştırması


a) Taşıma Sistemlerinde Maliyet

Taşıma Sistemi Taşıma Maliyeti Tarifeli Uçak ( yük, yolcu, posta) Karayolu ( yük ) Demiryolu ( yük )Denizyolu ( yük ) Ton-Km25.2852


Görüldüğü gibi, denizyoluyla yapılan taşıma maliyetinden ortalama olarak demiryolu 2,5 kat, karayolu 4 kat, havayolu ise 12 kat daha pahalıdır.

b) Kitle Taşımacılığında Maliyet

Taşıt Türü Birim Maliyet ( ton-mil ) Kamyon (a )Tren (b)Gemi ( c ) Uçak 166 Kat5 Kat1 Kat733 Kat (a) 10 tonluk ( b) 500 ton yükle © 100.000 DWT

Kaynak: Deniz Ticaret Odası


Tablo incelendiğinde, gemiyle yapılan kitle taşımacılığının diğer tüm ulaşım alt sistemlerine göre, özellikle de havayolu ve karayoluna göre ne kadar ekonomik olduğu görülmektedir.


Altyapı Maliyetlerinin Karşılaştırılması

Düz arazide demiryolunun başlangıç maliyeti karayolunun %54’ü, orta engebeli arazide ise karayolunun %73.5’i kadardır.


[COLOR="darkorange"]Arazi Kullanımı

Bir araştırmaya göre; aynı kapasitede bir taşımacılık için karayolları demiryollarına göre 2.7 kat daha fazla arazi kullanımı gerektirmektedir. Prof.Dr. İlyas YILMAZER’in bir araştırmasına göre, normal gidiş dönüşlü bir karayolu bir demiryoluna göre 7 kat, bir otoyolu ise bir demiryoluna göre 33 kat daha fazla arazi kullanımını gerektirmektedir.


1 milyar yolcu-km başına ölüm riski :

Demiryollarında 17, karayollarında 140’tır. Buna göre, karayolları ölüm riski bakımından demir yollarına göre 8 kat daha risklidir.


1 milyar yolcu – km başına yaralanma riski:


Demiryollarında 41, karayollarında 8.500-10.000’dir. Buna göre, karayolları yaralanma riski bakımından demiryollarına göre 207 ile 244 kat arası daha risklidir.


[COLOR="darkorange"]Sera Gazı Etkisi


Motorlu kara taşıtlarından ve otomobillerden atmosfere yayılan ve karbondioksit gazını da içinde barındıran egsoz gazı, küresel ısınmanın en büyük nedeni olarak gösterilen sera gazlarının önemli bir bölümünü oluşturmaktadır.

Hava kirliliğine etkisi bakımından demiryolunun payı %5 iken karayollarının payı %85’tir.


Bitkiler Üzerindeki Ağır Metal Etkisi


Adana İçel karayolu üzerinden hareket halindeki araçlardan çıkan ağır metallerin bitkiler üzerine etkileri ( miktar olarak ) incelenmiştir.


Ağır metaller için ön görülen sınır değer 0.2 mg/kg olması gerekirken ;


• Yola 5 metre uzaklıktaki bitkilerde : 1.85-2.17 mg/kg
• Yola 10 metre uzaklıktaki bitkilerde : 1.8-1.23 mg/kg
• Yola 25 metre uzaklıktaki bitkilerde : 1.9-2.13 mg/kg

Olduğu belirlenmiştir.

Diğer taraftan, karayolunun faydalı ömrünün 15 yıl, demiryolunun faydalı ömrünün ise 30 yıl olduğu belirlenmiştir.

AB’de yapılan bir araştırmaya göre; trafik sıkışıklığı, kazalar, hava kirliliği ve gürültünün sosyal ( toplumsal ) maliyetinin Birlik hasılasının %4’ü düzeyinde olduğu, bu maliyetin yüzde doksanının ( %90) karayolu ulaşımından kaynaklandığı belirlenmiştir.


ULAŞIM SİSTEMİNDE ÇÖZÜM


Tüm dünya ülkeleri ( özellikle de gelişmiş ülkeler ) enerji tasarrufu yönünden demiryolu ve denizyoluna önem verirken, ülkemizin üç tarafının denizlerle çevrili olmasına karşın taşımacılık yönünden en verimli ve ekonomik olan deniz taşımacılığı ile demiryolu taşımacılığının ülkemizde ihmal edilmesi ülkemize ve halkımıza yapılan en büyük kötülüklerden birisidir. Ülkemizde tüketilen petrol ve petrol ürünlerinin %95’nin ithal edildiği, tüm sektörlerdeki petrol tüketimimizin %40 dolayında olan kısmının ise yalnızca karayolu ulaşımında yapıldığı ve karayoluna dayalı ulaşım sisteminin yarattığı can kaybı, çevre kirliliği ile sosyal ve ekonomik maliyetler dikkate alındığında, demiryolu, denizyolu ve toplu taşımacılığa ağırlık verilmesinin önemi ve zorunluluğu ortaya çıkmaktadır.

Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 825
favori
like
share