Büveyhoğulları (Arapça: الدولة البويهية al-Dawla al-Buwayhīya, Farsça: آل بویه āl Būya; 932 - 1062), Güney İran ve Irak'ta devlet kuran bir Deylemli hanedandır. Büveyhoğulları ilk önce kuzey İran'a sahip olmuş daha sonra güneye çekilmişlerdir. Sasani kalıntısı olduklarına dair izler görülmektedir.

Bir Şiî devleti olan Büveyhoğullarının egemenliği 932'den 1055'e kadar sürmüştür. Bu hanedana adını veren Ebu Suca Büveyh, savaşçı bir kabilenin başkanıdır. Oğullarından Ali Fars'ta, Hasan Rey'de ve Ahmet de Kirman'da bir Büveyh Beyliği kurmuştur. Büveyhoğulları zamanla batıya ilerleyerek Bağdat'ı egemenliği altına almıştır. Büveyhoğulları daha sonra Halife'yi emrine almıştır. Halife Büveyoğullarının başkanını vali (emirül ümera) atamıştır. Büveyhoğulları daha sonrada Halife'nin gözlerine mil çektirerek yerine başka bir Halife getirmiştir. Artık Abbasi Halifeleri, Büveyhoğullarının kuklası olmuştur.

Üç ayrı Büveyhoğulları Beyliği birleşince devlet güçlenmiştir. Devleti birleştiren Adudüddevle ölünce 983'te yeniden karışıklıklar ortaya çıkmıştır. İki kola ayrılan Büveyhoğullarından birine 1029'da Gazneli Mahmut son vermiştir. Adud al-Daula zamanında ülkede bir çok cami ve hastane yapılmıştır. Bunlar Moğol istilaları sonucu yakılıp yıkılmıştır. Büveyhoğullarının Bağdat'daki Türk komutanları zaman zaman Büveyhoğullarına karşı ayaklanmıştır. Bu nedenle Büveyhoğullarının diğer kolu da zayıflamaya başlamıştır. Büveyhoğullarının baskısından kurtulmak isteyen Abbasî Halifesi Kaimbiemrillah Selçuklu Sultanı Tuğrul Bey'den yardım istemiştir. Tuğrul Bey 1055'te Bağdat'a yaptığı seferde Büveyhoğuları ile savaşmış ve onları ağır bir yenilgiye uğratmıştır. Büveyoğulları hükümdarını esir alan Tuğrul Bey bu devlete son vermiştir. Büveyhoğulları zamanında bir çok mimari eser de yapılmıştır. Büveyoğulları bugünkü İran, Irak, Azerbaycan ve Türkiye topraklarının belli bir kısmına hakim olmuş bir hanedandır.

Büveyh Hükümdarları

Büyük Hükümdarlar

Büveyh hükümdarları devleti genelde Fars, Jibal ve Irak'tan yönetmiştir. Ülke üçe bölünmüş olduğundan üç ayrı hükümdar tarafından yönetilmiştir.

Fars kolu

İmâdüddevle 934-949
Adudüddevle 949-983
Şerefüddevle 983-989
Samsâmüddevle 989-998
Behâüddevle 998-1012
Sultânüddevle 1012-1024
Ebû Kalicar 1024-1048
Abu Mansur Fülâd Sütûn 1048-1055
Selçuklular'a dahil olmuştur.

Rey kolu

Ruknüddevle 935-976
Fahrüddevle 976-980
Muayyadüddevle 980-983
Fahrüddevle (tekrar) 984-997
Mecdüddevle 997-1029
Gazneliler'e dahil olmuştur.

Irak kolu

Müizzüddevle 945-967
Izzüddevle 966-978
Adudüddevle 978-983
Samsâmüddevle 983-987
Şerefüddevle 987-989
Behâüddevle 989-1012
Sultânüddevle 1012-1021
Müşerrefüddevle 1021-1025
Celâlüddevle 1025-1044
Ebû Kalicar 1044-1048
El-Melikü’r-Rahim 1048-1055
Selçuklular'a dahil olmuştur.

Küçük Hükümdarlar

Bazı küçük bölgeleri yöneten Büveyh hükümdarlarıdır.

Basra Büveyhleri

Diyaüddevle 980'ler
Fars Büveyhlerine katılmıştır.

Hamedan Büveyhleri

Muayyadüddevle 976-983
Şamsüdevle 997-1021
Samaüddevle 1021-1024
Kerman Büveyhleri

Kavamüddevle 1012-1028
Fars Büveyhlerine katılmıştır.

Huzistan Büveyhleri

Tacüddevle 980'ler
Fars Büveyhlerine katılmıştır.

Etiketler:
Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 517
favori
like
share