Güneş ve Sağlığımız - Güneşte Nelere Dikkat Etmeliyiz

Morötesi ışınlara uzun süreli olarak maruz kalmak, derideki hücrelerde, lifli dokularda ve kan damarlarında bozulmalara yol açar. Morötesi ışınlar cildin yaşlanmasını hızlandırır.

Artık yaza doğru ilerlerken sizinle güneş sağlılığımız arasındaki ilkileri bu yazıda anlatmaya çalışacağım. Güneşin, cilt kanseri ve erken cilt yaşlanması gibi sağlık sorunlarıyla ilişkisi, bugün bilimsel açıdan hiçbir şüpheye yer bırakmayacak biçimde kanıtlanmış durumdadır.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre, tüm dünyada her yıl yaklaşık üç milyon kadar cilt kanseri vakası görülür ve bunların 132.000 kadarı da melanoma adı verilen kötü huylu cilt kanseridir.

Tüm dünyada tanı konulan her üç kanser vakasından birinin, cilt kanseri olduğu da bulgular arasındadır.

Buna ek olarak, katarakt görülen hastaların yaklaşık % 20’sinde, hastalığın ortaya çıkışındaki en önemli etkenin güneşe maruz kalmak olduğu belirlenmiştir.

Morötesi ışınlara aşırı düzeyde maruz kalmanın en bilinen etkisi, güneş yanığı olarak adlandırılan kızarıklıktır. Cilt tipine bağlı olarak, derinin kızarma eşiği ve morötesi ışınlara uyum sağlama becerisi insandan insana değişkenlik gösterir.

Morötesi ışınlara uzun süreli olarak maruz kalmak, derideki hücrelerde, lifli dokularda ve kan damarlarında bozulmalara yol açar. Morötesi ışınlar cildin yaşlanmasını hızlandırır. Cildin esnekliğini kaybetmesi sonucu kırışıklıklar oluşur ve cilt kalınlaşır.

Araştırmalarda, melanoma dışındaki cilt kanseri türlerinin sıklıkla, kulaklar, yüz, boyun ve kolların dirsekle bilekler arasında kalan bölümleri gibi, bedenin güneşe en çok maruz kalan bölgelerinde görüldüğü belirlenmiştir. Kimi ülkelerde yapılan araştırmalarda ise, güneşten gelen morötesi ışın miktarı arttıkça (alçak enlemlerde), melanoma dışındaki cilt kanseri türlerinin de arttığı ortaya çıkarılmıştır.

Daha ender görülen bir kanser türü olmasına karşın melanoma, cilt kanserinden ölüm nedenlerinin başında gelmektedir.

Birçok araştırma, melanoma tipi kötü huylu cilt kanserine yakalanma riskinin, genetik ve kişisel etkenlerle ve kişinin yaşamı boyunca morötesi ışınlara ne kadar maruz kaldığıyla ilişkili olduğunu göstermektedir.

İnsanları melanoma tipi cilt kanserine yatkın kılan özellikler şunlardır:
• Açık ten rengine ve alışılmışın dışında çok sayıda bene sahip olmak
• Mavi gözlü olmak
• Açık renk ya da kızıl saçlı olmak
• Aşırı düzeyde ve uzun süreli olarak güneş ışığına maruz kalmak
• Küçük yaşlarda güneş yanığı olmak
• Daha önce melanoma dışındaki cilt kanserlerine yakalanmış olmak

Özellikle kar, kum ve su gibi yüzeylerden yansıyan ışığın yol açtığı morötesi ışınların zararlarına karşı, gözlerimiz de korunmasız kalabilir. Bu durum, tıpkı derinin güneşten yanmasına benzeyen, geçici göz rahatsızlıklarına ve katarakta yol açabilir.

Katarakt, tüm dünyada körlük vakalarının birincil nedenidir. Birçok insanda yaşa bağlı olarak değişen oranlarda ortaya çıksa da, özellikle UV-B’ye maruz kalmanın, katarakt oluşumunda başta gelen risk faktörü olduğu bilinmektedir.

Morötesi ışınların bağışıklık sistemi üzerine de etkileri var. Bağışıklık sistemi, bedenimizin enfeksiyonlara ve kansere karşı savunma mekanizmasıdır. Araştırmalarda şimdilik kesin sonuçlar elde edilmemiş olsa da, geçici olarak ve düşük düzeylerde morötesi ışınlara maruz kalmanın bile bedende bağışıklık sistemini baskılayıcı etki yaptığını gösteren bilimsel bulgular vardır.

Bu nedenle, güneşlenmenin her tür enfeksiyona yakalanma riskini artırabileceği belirtilmektedir. Ayrıca yüksek düzeydeki morötesi ışınların, yapılan aşıların verimini düşürebileceği de görülmüştür.

Onun için güneşte korunmak önemlidir:
Kısaca:
• Güneşten koruyucu kremler, güneşte daha uzun süre kalabilmek için değil, kaçınılmaz olarak güneşe maruz kalındığında korunmak amacıyla kullanılmalıdır.

• Gün içinde toplam olarak ne kadar süreliğine morötesi ışına maruz kalındığı önemlidir; aralıklarla maruz kalınmış da olsa, morötesi ışınların toplam zararı değişmez.

• Güneş yanığına, morötesi ışınlar neden olur ve morötesi ışınlar ısınma duygusuna neden olmaz. Isınma duygusu, güneşten gelen kızılötesi ışınlara bağlıdır; morötesi ışınlara değil.

• Gözleri korumak için sağlıklı ve morötesi ışınları geçirmeyen bir gözlük kulanmak önemli.

Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 634
favori
like
share