Neden tekerlekler geriye dönüyormuş gibi görünür - araba tekerleri neden geri döner gibi görünür







Bunun için önce şunu bilmemiz lazım. Filim kamerası ile fotoğraf makinesi arasında teknik açıdan büyük bir fark yoktur. Fotoğraf makinesinde her deklanşöre basışta film karesine bir görüntü kaydedilir, film kamerasında ise akan film üzerinde saniyede 24 görüntü karesi kaydedilir. Bunu aynı hızda perdeye yansıtırsanız gözümüz arka arkaya gelen karelerdeki küçük farkları algılayamaz, devamlı ve hareketli bir görüntü olarak görür.

Şimdi gelelim filmlerdeki tekerlekler meselesine. Kovboy filmlerindeki at arabalarının veya trenlerin tekerlekleri aracın hareketi ile ileriye doğru dönmeye başlar. Aracın hızı arttıkça perdede görüntüdeki tekerleğin dönüş hızı gittikçe yavaşlar, bir an durma noktasına gelir ve sonra araç ileri doğru gitmesine rağmen tekerlekler tersine dönmeye başlarlar, daha doğrusu gözümüze öyle görünürler.

Tekerlekleri saniyede 24 defa dönen ve hızla giden bir at arabasını düşünelim. Bunu saniyede 24 kare çeken bir kamera ile görüntülersek her kare tekerleğin aynı pozisyonunu aynı noktada görüntüleyeceği için gözümüz tekerleği duruyormuş gibi algılar.

Tekerleklerin dönüş hızına bağlı olarak filmin her karesi tekerleğin tam tur atmamış halini görüntülerse bu sefer de tekerlekler geri dönüyormuş gibi görünürler. Gerek at arabaları ve gerekse trenlerde tekerleğin merkezi ile çevresi arasında bağlayıcı elemanlar olduğundan bunların pozisyonları ve sayıları daha değişik dönüş hızlarında da benzer görüntüyü vererek gözü iyice yanıltır. Bu tekerlekler düz daire şeklinde bir kapakla kapatılmış olsalar bu görüntü yanılgısı olmayabilir.

Sinema konusunda en çok merak edilenlerden biri de sessiz sinema zamanındaki eski filmlerde insanların niçin hızlı hareket ettikleridir. Aslında bunun iki nedeni vardır. Birincisi ilk filmlerin saniyede 16 görüntü geçecek şekilde çekilmesidir. Bunlar günümüzün saniyede 24 görüntü veren makinelerinde oynatıldığı zaman hareketler neredeyse yüzde elli hızlanmaktadır.

Diğer sebep ise eski filmlerin çoğunluğunu oluşturan komedilerin bu şekilde gösterilmesinin filmi daha gülünç kılmasıdır. Bu nedenle o zamanlarda, yani 1915 yılı civarında bile bazı komedi filmleri düşük hızda çekilir, saniyede 16 görüntü hızıyla oynatılarak karakterlerin daha komik görüntü vermeleri sağlanırdı. Günümüzdeki filmlerde bile bazen karakterler hızlı hareket ettirilerek komedi, yavaş hareket ettirilerek romantizm veya daha fazla şiddet etkisi yaratma yollarına başvuruluyor.

Çoğunlukla sinema ve televizyonda film seyrederken böyle görünür. Bu illüzyon stroboskop (hareket incelemek için kullanılan aralıklı ışık veren alet) etkisinden kaynaklanmaktadır, çünkü hareketli görüntüler, sabit görüntülerin birbiri ardınca hızla gösterilmesiyle elde edilir. Helikopter rotorunun dört pali (kanadı) olduğunu varsayalım. Eğer rotor, 1/30 saniyede (bir video görüntüsündeki resimler arası zaman) ¼ turdan azıcık daha yavaş dönerse, her resim kanatları bir önceki resimdeki yerlerinden azıcık geride gösterecektir. Bütün bu görüntüleri bir araya koyduğunuzda pervane geriye doğru dönüyormuş gibi görünecektir. Arabalarda tekerlek parmaklığı da aynı etki ile geriye dönüyormuş gibi görünür.

Bu etkinin iç mekanda, çok hızlı titreşen floresan ışığı altında da olabileceğini hatırlatalım. Çıplak gözle görülmesi ise şöyle olur; gözünüzün tepki süresi saniyenin 1/5′i ile 1/30′u arasındadır, eğer dönmekte olan pervane kanadının açısal hızı bu tepki süresiyle çakışırsa, her devir bir öncekinin üstüne binecek, ve kanat hareketsizmiş gibi görünecektir. Eğer açısal hız tepki süresinden birazcık daha az ise, üst üste binme gerçekleşmeyecek, kanat usul usul geriye doğru gidiyormuş görüntüsü verecektir. Eğer kanat üst üste binme noktasındakinden biraz daha hızlı dönüyorsa, ağır ağır saat istikametinde yani ileriye doğru dönüyor gibi görünecektir. Devir hızı gözün tepki süresinden çok farklı ise bu etki kaybolur, ancak devir frekansı gözün tepki süresinin iki katına çıkarsa, üst üste binme her devirde iki kez tekrarlanır.

Stroboskopik gözlemden, dönen ya da salınım yapan makineleri, işleyişleri sırasında incelemek için de yararlanılır.

Beğeniler: 1
Favoriler: 0
İzlenmeler: 1088
favori
like
share