Oyun ve oyuncakların çocukların gelişimleri üzerindeki olumlu etkilerini hepimiz biliyoruz.
Dolayısıyla her ikisinin de seçiminde anne-babaların dikkat etmesi gereken önemli noktalar var.
İşte 0-6 yaş arası çocuklarda oyun ve oyuncak seçimiyle ilgili bilmeniz gerekenler...
Çocukların çıngırakla başlayan oyuncak serüveni, müzik aletleri ve bisikletle devam eden ve onlar ergenlik sürecine gelene kadar bitmek bilmeyen bir serüvendir anne-babalar için.
Ce e ile başlayan oyun süreci de saklambaç ve daha aklınıza gelebilecek pek çok oyunla devam eder.
Oyun ve oyuncaklar çocukların en büyük eğlencesidir.
Ve çocukların bu eğlencesini yararlı bir yaşam deneyimine dönüştürmek de anne-babaların elindedir.
Özellikle bu noktada anne-babaların en çok dikkat etmesi gereken, çocuğun yaşına uygun olan oyun ve oyuncağı seçmektir.
Bunun için de işe, öncelikle çocukların hangi yaşta hangi özellikleri sergiledikleri hakkında bilgi sahibi olmakla başlamak en doğrusudur.
Mavi Pedagojik ve Psikolojik Danışmanlık Merkezi'nden Pedagog Duygu Çalışır, 0-6 yaş çocukların özelliklerini ve bu yaşlarda hangi oyun ve oyuncakların seçilmesinin çocukların gelişimi açısından en doğru olacağını anne-babalar için anlattı.

OYUN
Oyun, çocukların dış dünyayı keşfetmesini, doğal ve aktif şekilde öğrenmesini sağlayan, taklit becerilerini geliştiren, günlük yaşantısı, anne-baba ve çevresi ile ilişkileri hakkında bilgi veren bir araçtır. Eğlencenin yanı sıra oyun, çocuk için en önemli "iş"tir.
Büyümenin önemli bir parçasıdır. Oyunlar çocuğun bedensel, duygusal, sosyal, zihinsel ve dil gelişiminde önemli rol oynar.

Oyunun çocuğun gelişimine etkileri

Oyunun çocuğa faydalarını şöyle sıralayabiliriz:
* Düşünmeyi ve kendi başına karar vermeyi,
* Risk alabilmeyi,
* Sorumluluk almayı, işbirliği yapmayı ve paylaşmayı,
* Çevresini araştırmayı, nesneleri tanımayı ve problem çözmeyi,
* Dikkatini bir noktaya toplamayı ve becerilerini organize etmeyi,
* Kendisini ifade etmeyi, sözlü olarak ifade edilenleri anlamayı,
* Sırasını beklemeyi,
* Başkalarının haklarına saygılı olmayı,
* Kurallara uymayı öğretir.
Ayrıca oyun çocuğun;
* Hayal gücünü, becerilerini ve yaratıcılığını geliştirir,
* Saldırganlık dürtüsünü boşaltmasını sağlar,
* Değişik sosyal rolleri denemesine, duygularını dışa vurmasına olanak sağlar,
* Dil ve kas gelişimini hızlandırır ve güçlendirir,
* Sosyalleşme becerisini destekler,
* Problem çözme becerisini geliştirir.

OYUNCAK
Oyuncaklar gelişimi hızlandıran, hayal gücü ve yaratıcılığı destekleyen, duyuları uyaran oyun malzemeleridir. Çocukların yeteneklerini geliştirirken, seçme ve karar verme becerilerini de destekler. Oyuncak, çocukların renk, şekil, boyut, sayı, büyüklük, ses, yapı ve işlev gibi kavramları öğrenmesini sağlar. Çocukların yaş, cinsiyet, ilgi ve gereksinmelerine göre oyun ve oyuncak tercihleri de değişir. İşte yaşlara göre gelişim özellikleri ve oyuncaklar:

0-6 ay
Gelişim özellikleri
Bebeklerin çoğu doğumdan itibaren dış uyaranlara karşı açıktır. Bu nedenle de görme, işitme, tatma, dokunma, koklama duyularının geliştirilmesi gerekir. Bebek, doğduğu andan itibaren görmeye ve çevresini algılamaya başlar. İlk 6 ayda çocuk; ses, şekil ve renklere karşı duyarlıdır.

Uygun oyuncaklar
* Yatağın yanına asılan bez kitaplar
*Yatağın üzerine asılan dönence
* Çocuğun rahatça tutabileceği değişik boy ve şekillerde çıngıraklar
* Ayna
* Değişik boyutlarda toplar
* Basınca veya sıkınca ses çıkaran oyuncaklar

7-12 ay
Gelişim özellikleri
7. ayda bebek seslere tepkide bulunmaya başlar. Hem kendi çıkardığı hem de yetişkinden gelen sesleri taklit etmeye çalışır. Uzanabildiği her şeyi yakalamaya çalışır. Eline geçen her şeyi ağzına götürür. Düşen nesneler dikkatini çeker. 8. ayda daha önce yapmadığı yetişkin hareketlerini taklit edebilir. Oyuncakları tanımaya başlar. Resimli kitaplara bakar. Neden sonuç ilişkileri kurabilir. 9. ayda oyuncakları birbirine vurarak ses çıkarır. "ce" oyunu oynar. Karşılıklı top atma oyunu oynayabilir.

Uygun oyuncaklar
* Bir elinden diğerine geçirebileceği renkli halkalar
* Küpler
* Yumuşak bebek ve hayvanlar
* Farklı boylarda toplar
* İç içe geçen kutular
* Üst üste takılan halkalar
* Basit çizimlerin olduğu renkli kitaplar
* Sesli, müzikli kitaplar
* Deliklerinden atılabilen şekiller
* Emeklemeyi destekleyecek hareketli oyuncaklar
* Vurunca, basınca ses çıkaran oyuncaklar
* Banyo oyuncakları

1-3 yaş
Gelişim özellikleri
12-18 ay arası küpleri üst üste koyup kule yapabilir. Kitap sayfalarını çevirebilir. Kalemi kavrayabilir. Çocuk şarkılarına eşlik etmeye çalışır. Şekilleri uygun deliklere yerleştirir. 2 yaşında oyuncakları itip çekebilir. 6-8 küple kule yapar. Dairesel karalamalar yapar. Oyun oynarken kendi kendine konuşur. Resimli kitaplardaki ayrıntılara dikkat edebilir. Şarkılara eşlik edebilir, kendi kendine söylemeye çalışır. 3 yaşında 9 ve daha fazla küple kule yapabilir. Hikayeleri dikkatle dinler ve anlatmaya çalışır. Ezbere şiir, şarkı söyleyebilir. 10'a kadar sayabilir. Aynı olan nesne ve resimleri eşleştirebilir. Oyun hamurundan kalıplar çıkartabilir, basit şekiller yapabilir. Parçaları birleştirip bütün oluşturmaya çalışır. Yetişkinin günlük yaşamda yaptığı işleri (yemek, ütü, tamir, temizlik gibi) oyunlarında taklit etmeye başlamıştır.

Uygun oyuncaklar
* İtmeli, çekmeli oyuncaklar
* Farklı sayıda parçaları olan yap bozlar
* Boyalar (parmak boya, pastel boya, boya kalemleri)
* Boyama kitapları
* Oyun hamuru
* Mutfak seti
* Doktor malzemeleri
* Tamir aletleri
* Araba, kamyon, uçak ve tren gibi ulaşım araçlarının oyuncakları
* Orta büyüklükte top
* Kuklalar
* Üst üste takıp çıkarılabilen bloklar
* Bisiklet
* Kova-kürek
* Telefon
* Basit, bol resimli hikaye kitapları,
* Bebek elbiseleri
* Müzik aletleri (davul, piyano, marakas, flüt),
* Suda yüzebilen oyuncaklar
* Oyuncak bebek arabası
* Eşleme kartları
* Hayvan figürleri

3-6 yaş
Gelişim özellikleri
3 tekerlekli bisikleti pedallarını çevirerek kullanabilir. Topu atma, yakalama, zıplatma, tekmeyle vurma gibi becerileri içeren top oyunlarında ustalaşmıştır. Kalemi yetişkin gibi tutar ve başarıyla kullanır. Dramatik oyunu ve çeşitli giysiler giyip kılıktan kılığa girmeyi çok sever; sıklıkla bu oyunları oynamayı tercih eder. 3 küple köprü yapabilir. Makas kullanabilir. Basit resimler çizebilir. 20'ye kadar sayabilir. 5 yaşında örneğe bakarak 6 küple 3 basamaklı merdiven yapabilir. Çeşitli büyüklükteki boncukları ipe dizebilir. Geometrik şekilleri çizebilir. Resmin sınırlarını taşırmadan boyar. Bulduğu her türlü malzeme ile yaratıcı şeyler oluşturur. Kalemleri ve boya fırçalarını ustalıkla kullanabilir. Hikayeleri oyunlarında canlandırır.

Uygun oyuncaklar
* Uygulamalı oyuncaklar (tamir aletleri, temizlik seti, dikiş seti, ütü gibi)
* Minyatür oyuncaklar (ev eşyaları, çiftlik seti, askerler gibi)
* Kostümler
* Oyun hamuru
* Boyalar
* Farklı sayıda parçaları olan yap-bozlar
* İnşa oyuncakları
*Basit kutu oyunları (kart eşleme, renk-şekil-sayı kavramlarının öğretildiği oyunlar gibi)
* Değişik boyutlarda boncuklar
* Abaküs

Oyuncak seçiminde dikkat edilmesi gerekenler
* Oyuncaklar, günlük yaşamda kullanılan nesnelerin sembolleridir. Bu nedenle oyuncak alırken cinsiyet ayrımı (kızlara bebek, erkeklere top, araba) yapılmamalı, her çocuğun oyuncak dolabında her iki cinse de ait oyuncaklar bulunmalıdır.
* Oyuncak seçerken anne-babanın istek ve beğenilerinin yerine çocuğun yaşı ve becerilerinin göz önüne alınması gerekir.
* Oyuncağın parçaları çocuğun yaşına göre tehlike oluşturmayacak şekilde olmalıdır. Küçük parçası olan oyuncaklar, yetişkin gözetimi olmadan çocuğa verilmemelidir.
* Tüylü oyuncakların çocuğun ağzına ve burnuna kaçmamasına özen gösterilmelidir.
* Oyuncak dayanıklı olmalıdır.
* Yıkanabilen oyuncaklar tercih edilmelidir.
* Zehirsiz boya kullanılmış olmasına dikkat edilmelidir.
* Bebeğin yatağına asılan oyuncaklar iyi monte edilmeli, bebeğin üzerine düşmemesi ve iplerinin zarar vermemesi için gerekli önlemler alınmalıdır.
* Pille çalışan oyuncaklarda pil yuvasının vida ile kapatılmış olmasına dikkat edilmelidir.
* Sivri uçları, kesici kenarları, parmaklarının sıkışabileceği ek yerleri ve gözlerine zarar verebilecek çıkıntıları olmamalıdır.
* Oyuncaklar sık sık kontrol edilmeli ve kırılan paçalar atılmalıdır.
* Bedensel, zihinsel, sosyal ve dil gelişim alanlarının tümünü birden destekleyebilecek zengin uyarıcıları içermeli, çok fonksiyonlu olmalıdır.
* Oyuncak kutusunda kilit olmamalı, çocuğa zarar verecek türden bir kapanma mekanizması bulunmamalıdır.

Çocukla birlikte oyun oynarken
* Ayna karşısında vücudun bölümlerini gösterip isimlerini söyleyebilirsiniz.
* Çevredeki nesneleri göstermesini ve isimlendirmesini isteyebilirsiniz.
* Nesneleri ve oyun materyallerini tanıması için ona fırsat vermeli ve daha sonra bunları nasıl kullanacağını ona göstermelisiniz.
* Çocuğa elinde tutması için değişik eşya ve oyuncaklar verip ellerini kullanmasını sağlayabilirsiniz.
* Birlikte kitaplara bakmak, müzik dinlemek dans etmek ve şarkı söylemek gibi etkinlikler yapabilirsiniz.
* Oyuncaklarını birlikte toplayabilirsiniz. Bu şekilde çocuğunuz hem kendisi ile ilgili bir sorumluluk almış olur hem de yardımlaşma becerisi kazanır.
* Evdeki artık malzemelerden oyuncaklar yapabilirsiniz. Bu şekilde yapılan oyuncakların çocuk için daha büyük bir değeri olacaktır.
* Oyuncaklar kapaklı kutularda ve çocuğun rahatça ulaşabileceği yerlerde olmalıdır.
* Çocuk oyun oynaması konusunda cesaretlendirilmelidir.
* Oyun ortamında çocuğun dikkatini dağıtacak kadar fazla uyaran olmamalıdır.


Oyunlar aile bağlarını güçlendirir
Anne-babaların çocuklarıyla oynadıkları oyunların çocukların neredeyse tüm yaşamı üzerinde olumlu etkiler bıraktığını belirten Mavi Pedagojik ve Psikolojik Danışmanlık Merkezi'nden Pedagog Duygu Çalışır, sözlerine şöyle devam ediyor: "Anne-babanın çocuğun oyununa katılması, ebeveynlerin çocuğun gelişimini, ilgi ve becerilerini gözlemlemesini sağladığı gibi aile bağlarını da güçlendirir. Anne-babası ile birlikte oyun oynayan çocuk, yetişkin yaşamında mutlu bir birey olur ve kendi çocuğu ile de oyun oynayabilme becerisi kazanır. Oyun sırasında çocukla göz teması kurulmalı, oyundan keyif alınmalı ve çocuğun istekleri ön planda tutulmalıdır."

Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 3502
favori
like
share