Serebral Palside Fizik Tedavi - Serebral Palsi - Fizik Tedavi - Serebral Palsi Tedavisi

Hastane veya fizyoterapi merkezlerinde yapılan tedavi kısa süreli olmalı ve aileye öğretme amacı taşımalıdır. Aile egzersiz programının takipçisi ve uygulayıcısı.

Fizik tedavi egzersiz, manipülasyon, pozisyonlama ve çeşitli cihazların kullanımıdır. Serebral palsili çocuğun tedavisinde temel unsurdur.

Çocuğun kaslarını kontrol etmeyi ve denge kurmayı, anne ve babalara ise çocuklarının mümkün bağımsız olabilmesinin yollarını öğretir. Fizyoterapi terapistle birlikte yapılan ve aileye de evde sürdürmeleri için öğretilen egzersizlerden oluşur.

Egzersiz programı tamamiyle çocuğun becerilerini arttırmaya yönelik olmalıdır. Ayrıca eklemlerdeki hareketleri korumak, kalıcı bükülmeleri önlemek ve zayıf kasları da güçlendirmek gerekir.

Egzersizlere bebeklikten itibaren başlanması ve çocukluk çağı boyunca sürdürülmesi çocuğun gelişmesini hızlandırır. Eklem hareket açıklığını korumaya yönelik basit germe egzersizleri ve zayıf kasları güçlendirme programı yanında sinir sisteminin gelişmesini sağladığı öne sürülen Bobath ve Vojta teknikleri de uygulanabilir.

Her iki tekniğin de iyileşmeyi hızlandırdığına dair kesin kanıt yoktur. Önemli olan hangi egzersiz biçimi seçilirse seçilsin, mutlaka aileye öğretilmesi ve ailenin bu programı evde uygulamasıdır.

Gündelik yaşam içine uymayan bir program veya günlük yaşamı bölerek çocuğu ve aileyi sürekli hastanelere veya fizyoterapi merkezlerine sürüklemek çok yanlıştır.

Hastane veya fizyoterapi merkezlerinde yapılan tedavi kısa süreli olmalı ve aileye öğretme amacı taşımalıdır. Aile egzersiz programının takipçisi ve uygulayıcısı, terapist ise öğretmeni olmalıdır.

Zamanı geldiğinde çocuğun ayakta durabilmesi için gereken basit ayakta durma bacaları kullanılabilir. Ayakta durmanın çok büyük yararları olduğundan bağımsız yürüme ihtimali zayıf olan çocuklar bile ayağa kaldırılmalıdır.

Ayakta durma şekil bozukluklarını önler, kemikleri kuvvetlendirir ve çocuğun kendine güvenini arttırır. Özellikle 6 yaşına kadar yoğun fizyoterapi uygulanmalı, buluğ çağında ise germe ve güçlendirme egzersizleri ihmal edilmemelidir.


Fizik Tedavinin Amacı:

Terapinin amacı çocuğa varolan nöromotor kapasitesiyle gerçekleştirebileceği optimum fonksiyonu kazandırmak olmalıdır. Bu amaçla motor bozukluğun yarattığı sorunların günlük yaşamdaki olumsuz etkilerini en aza indirmek, aileye kontraktür, spastisite ve diskinetik hareketlerin azaltılması için pozisyonlama ve egzersizleri öğretmek ve çocuğu güçlendirmek gerekir. Nörolojik sorunun giderilmesine yönelik etkin bir yöntem henüz bilinmediği için hasta ve ailesi bu konuda zaman kaybetmemelidir. Amaç fonksiyonu arttırmaktır.

Rehabilitasyonun Planlanması:

Rehabilitasyon üç yönde planlanır:

Çocuğun ayağa kaldırılması,

Mobilizasyonu ,
Deformitelerin önlenmesi.

Terapi programında fonksiyonel amaçlar doğrultusunda uygulanacak egzersiz, ortez ve diğer aktiviteler saptanır. Terapist günlük yaşam aktiviteleri üzerine yoğunlaşmalı ve tüm egzersizleri bu aktivitelere yönelik şekilde planlamalıdır. Uygulanan terapinin amaçları ailenin istekleri doğrultusunda net olarak belirlenmeli ve bu hedeflere ulaşma süreleri bilinmelidir. İstenilen sürede bu hedeflere ulaşılamazsa terapi planı yeniden gözden geçirilmelidir.

Hekim ve terapist arasında verimli işbirliği kurulabilmesi için hastanın tanısı, ailenin durumu, motor bozukluklar fonksiyonel amaçlar, dikkat edilecek hususlar ve terapi programı yazılı olarak belirtilmelidir.


Serebral Palsi'de uygulanan Fizik Tedavi Yöntemleri :

Fizyoterapi yöntemleri iki grupta incelenir.
Bunlardan birincisi germe ve güçlendirme egzersizlerini içeren konvansiyonel egzersiz programları, ikincisi ise nörofasilitasyon teknikleridir. Hangi tekniğin daha etkili olduğu, kaç yaşında başlanıp ne sıklıkta uygulanması gerektiği ve sonuçların ne şekilde ölçülüp değerlendirileceği halen tartışmalıdır. Seçilen yöntem aileye mutlaka öğretilmeli ve aile egzersiz programını evde uygulamalıdır.

Konvansiyonel Yöntem :

Konvansiyonel egzersiz programları eklem hareket açıklığına yönelik aktif ve pasif egzersizler, güçlendirici egzersiz programları ve kardiyovasküler kapasiteyi arttırıcı egzersiz programlarından oluşur. Eklem hareket açıklığını arttırıcı ve kasları güçlendirici egzersizler çocuğun tüm yaşamı boyunca uygulanmalıdır.

Özellikle cerrahi girişim sonrası iyileşme döneminde, kontraktür riskinin arttığı hızlı büyüme dönemlerinde ve tekerlekli iskemle kullanan tüm vücut tutulumlu çocuklarda bu egzersizler büyük önem taşır. Kontraktür gelişimini engellemek için germe egzersizlerinin aileye de öğretilmesi ve düzenli bir şekilde uygulanması gerekir. Ancak ağır tutlumlu çocuklarda çok yoğun germe egzersizlerine rağmen kontraktür gelişimi engellenemeyebilir. W şeklinde oturma, diz üstü oturma gibi çocuğun rahat ettiği oturma pozisyonları önlenmemelidir. Eskiden sanılanın tersine W şeklinde oturma femoral anteversiyonu ve kalça çıkığını arttırmaz, tersine femoral anteversiyonu olan çocuklar bu şekilde oturmayı tercih ederler.

Çocuğu aksi yönde zorlamak oturmasına ve ellerini rahat kullanmasına engel olacağından daha zararlıdır.

Sadece germe ve gece atelleri kontraktür oluşumunu engellemez, kaslar hem spastik hem de zayıf olduğu için güçlendirici egzersizler de uygulanmalıdır. Güçlendirici egzersiz programı spastisiteyi azaltıcı cerrahi girişimlerden sonra mutlaka yoğunlaştırılmalıdır.

Özellikle tekerlekli iskemlede oturan çocuklarda spor faaliyetleri kontraktürleri ve tutukluğu azaltmaktadır.


Nörofasilitasyon Yöntemleri:

Merkez sinir sistemine çeşitli yöntemlerle gönderilen duysal uyarıların refleks olarak motor yanıt oluşturduğu bilinmektedir. SP’de yoğun olarak kullanılan nörofasilitasyon tekniklerinin tümü bu prensibe dayanan ancak farklı uyarı pozisyon ve modaliteleri uygulayan terapilerdir. Tüm tekniklerin genel amacı kas tonusunu normalleştirmek, gövdede ileri denge reaksiyonlarını geliştirmek ve normal hareket paternlerini fasilite etmektir.


Bobath Nörodevelopmental Terapi (NDT):

Dünyada en sık kullanılan yöntemdir. Çocuk spastisiteyi azaltmak amacıyla belirli postürlerde pozisyonlanır. Bu pozisyonlara RİP (refleks inhibitör pozisyon) denir. Daha sonra normal hareket hissini geliştirmek için belirli refleks ve reaksiyonlar uyarılır.

Terapistler uyarıları gövdedeki anahtar kontrol noktalardan verirler. Bu uyarılar sonucu baş ve gövde kontrolünü sağlayan refleksler ortaya çıkar. Bebeklik döneminde terapi ev ortamında ailenin manipülasyonuna dayanır, aileye bebeği spastisiteyi azaltıcı ve kontraktürleri önleyici pozisyonda tutma öğretilir. Çocukluk döneminde ise pozisyonlama günlük yaşam aktivitelerinde devam ettirilir.

1940’larda bu yöntem ilk geliştirildiğinde normal çocuğun gelişim eğrisi takip edilmeye çalışılmış ve SP’li çocuğun tüm motor gelişim basamaklarından geçmesi gerektiği savunulmuştur. Bazı terapistler sırasıyla dönme, oturma, dizüstü durma, emekleme, ayakta durma ve en son aşamada yürüme şeklinde bir sıra izlemek gerektiğine inanmış ve başını tutamayan çocukların oturmasını, oturamayan çocukların çok isteseler de ayakta durmalarını önlemeye çalışmışlardır. Ancak geçtiğimiz onyıllarda bu tutumun yanlış olduğu ve potansiyeli olan tüm çocukların yardımcı cihazlar kullanılarak ayağa kaldırılmasının daha yararlı olduğu Bobath’ın kendisi tarafından da kabul edilmiştir.

Çocuğun mümkün olduğunca mobilize olmaya teşvik edilmesi ve terapinin buna yönelik olarak planlanması gereklidir.


Vojta Yöntemi:

Vojta yöntemi de Bobath prensibine benzer bir varsayımdan kaynaklanır. Vojta refleks sürünme ve dönme için sırtüstü ve yan pozisyonlarda 18 tetik nokta belirlemiştir. Bu refleks hareketlerin düzenli şekilde uyarılmasıyla merkez sinir sisteminde normal gelişim sağlanabileceği öne sürülmektedir.

Bu yöntemle çocuk anormal hareketler yerine normal hareket paternlerini öğrenebilir. Vojta yöntemi genelde Bobath yöntemine benzemekle birlikte uyarı pozisyonları ve uyarı tekniği açısından farklılıklar gösterir. Vojta yönteminde terapi evde anne tarafından günde 4-5 kez yapılmalı ve bir yıl içinde sonuç alınamayan vakalarda terapi durdurulmalıdır.

Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 945
favori
like
share