Doğaçlama Tiyatro - Tiyatro Çeşitleri

Doğaçlama Tiyatro, özellikle Avrupa ve Amerika'da geniş kitleler tarafından yapılan ve bilinen bir iş. Robin Williams, Jim Carrey gibi pek çok ünlü komedyen ve oyuncu doğaçlama tiyatro yapılan kulüplerde keşfedildiler.Bugün için de hala Amerikan eğlence dünyasının en büyük oyuncu kaynağı bu kulüpler.Ayrıca "Whose line is it anyway? ve "Mock the week" gibi Amerikan ve İngiliz televizyonlarında birer efsaneye dönüşmüş televizyon şovları da doğaçlama tiyatro zemin alınarak hazırlanıyor.
İlk başta şunu hatırlatmakta yarar var. Aslında Doğaçlama Tiyatro gösterileri bir tiyatro oyunundan daha çok, seyircinin katılımıyla zenginleşen bir şov. Çünkü normal bir tiyatro oyunuyla kıyaslanamayacak kadar hareketli, interaktif ve eğlenceli.
Doğaçlama Tiyatro'nun en temel özelliği yazılı bir metnin ve yönetmenin olmayışı. Oyuncular, seyircilerden değişik yönelimler (yönelim: oyuncunun oyuna başlamasını sağlayacak herhangi bir şey; bir kelime, bir mekan vb. ) alarak değişik oyunlar doğaçlıyorlar. Oyunlar tamamen sahnede kuruluyor. Doğaçlama Tiyatro'nun en önemli özelliklerinden biri bu. Oyuncular da seyirciler gibi biraz sonra ne olacağını bilmiyor ve her iki taraf için de heyecan verici bir süreç yaşanıyor.
Kısa Tarihçe
Doğaçlama, tiyatro sanatında çok önemli bir yere sahiptir. Çağlar boyunca yazarlar yapıtlarını oluştururken, oyuncular role hazırlanırken, oynarken doğaçlamadan yararlanmıştır. İtalyan halk tiyatrosu Comedia Dell' Arte'de ya da Ortaoyunu'nda olduğu gibi doğaçlama sahne uygulamalarında da kullanılmıştır...
Modern anlamda, Doğaçlama Tiyatro'nun ilk örnekleri 1930 'lu yıllarda Amerika'da Viola Spolin tarafından oluşturuldu. Chicago'da Neva Boyd tarafından yönetilen 'Yeniden Yaratım Eğitim Okulu'nda çalışmaya başlayan Viola Spolin 1927 - 41 yılları arasında okulda bulunan göçmen çocukların topluma sosyal entegrasyonunu sağlamak için değişik tiyatro oyunları geliştirdi.
Şüphesiz Spolin'den öncede bir takım oyunlar vardı ama Spolin'in getirdiği en büyük yenilik,oyunları eğitimde ve özellikle oyuncu eğitiminde kullanmasıydı.
Viola Spolin, oyun duygusuna çok önem vermiş, yaratıcılığın motor gücünün bu duygu olduğunu vurgulamıştır. Onun için, en önemli unsurlardan biri, oyuncuların kişisel olarak özgürleşmesidir. Sahne, yaşamdan yalıtılmış bir sihir alanı değildir. Doğaçlama oyuncusu, çevresine ve diğer oyunculara karşı savunmasız ve oynamaya istekli olmalıdır...
İyi ya da kötü , doğru ya da yanlış yoktur. Doğaçlama tiyatro çalışmalarında, öğretici vb. konumunda baskın bir lider yoktu. Herkes kendi öğrenir, yöneticide oyunculardan biridir. Çalışmalarda daha çok deneyim paylaşımı vardır. Spolin, aynı zamanda modern doğaçlamanın başyapıtlarından olan ve günümüzde de önemli bir başvuru kaynağı olan ''Tiyatro için Doğaçlama'' kitabını yazmıştır.
Viola Spolin'le birlikte doğaçlama'nın en önemli figürlerinden birisi oğlu Paul Sills' dir. Chicago Üniversitesi'nden mezun olan Sills tiyatroya ilgili birisi olmasına karşın ilk başlarda annesinin tekniklerine ilgi duymamış, ama kısa sürede bu tekniklerin oyunculardaki yaratıcılık ve kendiliğindenlik duygularını geliştirdiğini fark etmiştir.

Aynı zamanda Spolin'in doğaçlama oyunlarının seyirciler tarafında ilgiyle izlenildiğini fark edip, düzenli doğaçlama gösterilerini başlatan kişidir. David Sheperd'la birlikte ilk profesyonel doğaçlama tiyatrosu olan "The Compass" ı kurmuştur.
Doğaçlama Tiyatro'nun efsanevi mekanlarından biri The Second City, 16 Aralık 1959 da Şikago'da Paul Sills , Howard Alk ve Bernie Sahlins tarafından kuruldu. The Second City gerek doğaçlamanın geniş kitlelere ulaşması gerek yeni doğaçlamacılar yetiştirmek açısından tam bir okul olmuş, ilerleyen yıllar içerisinde Amerika'nın değişik yerlerinde ve Kanada'da şubeleri açılmıştır...
Second City'nin önemli yönetmenlerinden bir tanesi de Del Close 'du. Uzun yıllar burada yönetmen, oyuncu ve öğretici olarak çalıştıktan sonra ayrılıp Sharna Helpern tarafından kurulmuş Improvolypic'e katılmış ve orada yepyeni bir doğaçlama biçimi olan UZUN FORM'u keşfetmiştir...Dünya'da en yaygın olarak yapılan uzun form biçimi Harold onun tarafından geliştirilmiştir. Harold'ın özel bir anlamı yoktur, tamamamen raslantısal şekilde bulunmuş bir isimdir.
Doğaçlama Tiyatro'nun önemli kişiliklerinden biri de İngiliz Keith Johnstone'dur. Kariyerine ilkokul öğretmeni olarak başlayan Johnstone, Royal Court Theatre'da yaptığı doğaçlama çalışmalarla İngiltere'deki doğaçlama tiyatro'nun temellerini atmış ve çalışmalarını 1966'ya kadar Spolin'den habersiz bir şekilde yürütmüştür... Oyununu izleyen bir seyircinin verdiği kitap sayesinde Spolin'den haberdar olmuştur.
Jerzy Grotowski, Joseph Chaikin, Eugenio Barba, Peter Brook ve Augosto Boal gibi 20. yüzyılın önemli tiyatro adamları da çalışmalarında ve sahnelemelerinde doğaçlamadan yararlanmış ve değişik çalışmalar üretmişlerdir...
Doğaçlama Tiyatro, günümüzde sadece oyun için bir hazırlık ya da oyuncu eğitiminde kullanılan bir yöntem değil ayrı bir tiyatro akımı olarak kabul görmektedir....
Mahşer-i Cümbüş, 2001 yılında Ankara Üniversitesi DTCF Tiyatro Bölümü'nde okuyan 6 genç tarafından kurulmuş daha sonra 2 üyenin katılımıyla kadrosu tamamlanmış ve Geleneksel Türk Tiyatrosu'nun en önemli özelliği olan doğaçlama geleneğini devam ettiren bir topluluktur.

Mahşer-i Cümbüş topluluğunu kuran Yiğit Arı, Burak Satıbol, Dilek Çelebi, Ayhan Taş, Özlem Türay, Ayça Işıldar Ak: Ankara Üniversitesi DTCF Tiyatro Bölümü'nde tanışırlar. Okuldaki hocaları Yrd. Doç. Dr. A. Kadir Çevik doktorasını doğaçlama tiyatro üzerine yapar ve bu sayede derslerde de doğaçlama ağırlıklı çalışmalara başlar[1] ve buna gönül verirler. Birbirleriyle çok iyi bir uyum göstermelerinden sonra, okulun da bitmesiyle iş hayatına birlikte atılırlar ve 2001 yılında bir tiyatro topluluğu kurarlar. Topluluk başlangıçta 20 üyeden oluşur. Ancak zaman içerisinde grubun diğer üyeleri ayrılır. İsim olarak da bir arkadaşlarının tavsiyesiyle Arapça'da kale arkası seyircisi anlamına gelen Mahşer-i Cümbüş adını alırlar. Gruba daha sonra Fatih Pestil ile Fatih Günay katılır ve topluluk bugün ki halini alır.

Gösterilerine Ankara Tenedos Kafe'de başlayan grup 2003 yılında İstanbul'a taşınır. 2005 yılında kendi sahneleri olan Hayalhane yi açarlar. Grup, 2007 yılından itibaren önce Star'da başlayan sonra Fox'a geçen Anında Görüntü Show isimli televizyon programında yer almaktadır. Mahşer-i Cümbüş, kurulduğu günden bu yana başta Ankara ve İstanbul olmak üzere birçok ilde gösteriler sergilemiş ve festivallere katılmıştır. Mahşer-i Cümbüş, Doğaçlama Tiyatro'nun gösteri biçimlerinden biri olan Tiyatro Sporunun galasını 14 Ocak 2008 tarihinde yapmıştır ve Tiyatro Sporu'nu Türkiye'de ilk defa seyirciyle buluşturmuştur. 2006 yılından itibaren yeni oyunları Beyin fırtınası ile izleyenlere seyircinin katılımıyla renklenen, seyircilerin ve oyuncuların hayal gücüyle oluşturdukları bir oyun sunmuşlardır. Ekip şu ana kadar 300'ün üzerinde Tiyatro Sporu, 100'ün üzerinde Beyin Fırtınası gösterisi yapıp 12. Uluslararası Tiyatro Festivali'nde Türkiye'yi temsil etti. Ayrıca grup Doğaçlama Tiyatro Kursu vererek yeni nesil tiyatrocular yetiştirmeye devam etmektedir.

Etiketler:
Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 1512
favori
like
share