Oryantiring - Orienteering Nedir - Doğa Sporları - Oryantiring Orienteering Nasıl Yapılır - Oryantiring Türleri -



Oryantiring (Orienteering) Nedir :

Oryantiring (Koşarak Yürüyerek Hedef Bulma) her türlü arazide yapılabilen, katılımcıların kontrol noktalarını harita ve pusula yardımı ile en kısa zamanda ziyaret etmeye çalıştığı bir doğa sporudur.

Koşarken düşünebilmek, kaybolmadan ilerlemek, araziyi iyi okuyabilmeyi, haritayı üç boyutlu düşünmeyi gerektiriyor. Ve bütün bunları kalbiniz hızlıyken yapacaksınız. Boşuna demiyorlar "Orienteering koşarken satranç oynamaktır" diye.

Bir doğa sporu olarak yediden yetmişe kadar her kesime hitap eden Oryantiring ayrıca bütün ailenin birlikte yapabileceği bir aile sporudur.

Oryantiringi benzerlerinden ayıran en önemli unsur koşarken takip edilecek bir liderin veya işaretlenmiş bir parkurun olmamasıdır. Bulunulan yerden gidilecek yere ulaşmak için her sporcuya göre değişen sonsuz sayıda farklı seçenek bulunmaktadır.

Sporcuların hem kendi özelliklerini, hem diğer sporcuları, hem de içinde bulundukları arazinin özelliklerini dikkate alarak en doğru kararı en kısa süre içinde vermeleri, bir başka ifade ile atletik kapasitelerine ek olarak mutlaka zihin yeteneklerini kullanmaları gerekmektedir.

Oryantiringin bu özelliği yarışmacılar arasındaki fiziksel özellik farkını ortadan kaldırmakta, yarışmanın başında neredeyse tüm sporcuları eşit hale getirmektedir.

Oryantiring Tarihçesi :

Oryantiring veya doğduğu ülkenin dili olan İsveç' çe de 'Orientering' ilk askeri olmayan yön bulma yarışması 1897de yapılmış ama yinede Orienteering'in gerçek doğumunun 1918 yılında Stockholm'de düzenlenen yarış olduğu kabul ediliyor. Yarışa, çoğu genç 220 kişi katılmış. Bu yarış ile beraber "orienteering sporu" için kurallar şekillenmeye başlamıştır. İskandinav ülkelerindeki yoğun organizasyonlar ilk önce Sovyetler Birliği, İsviçre ve Macaristan'a sıçramıştır.

Kuzey insanları bu sporu ne kadar mı sevmiş? 1940'lara doğru sadece İsveç'te 380,000 kişinin orienteering yaptığını bilmek bir fikir verecektir. 1961 yılında kurulan Uluslararası Orienteering Federasyonu (IOF) bugün 60 dan fazla ülkenin üye olduğu bir örgüt.

Türkiye' de Oryantiring :

Oryantiring Türkiye'de askerler, polisler, izciler, üniversitelerin spor bölümleri gibi kendi içlerine kapalı çevrelerde 1970'li yıllardan beri yapılmaktadır. Oryantiring'in tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de yaygınlaşmasını, her yaştan, her cinsten ve her meslekten insanlar tarafından yapılır hale gelmesini arzu eden bir grup sporsever ilk kez 5 Aralık 1999 tarihinde bir araya gelmiştir.

Her iki haftada bir düzenli olarak yapılan etkinliklerin 74'ncüsü 27 Nisan 2003 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Bu etkinliklerden her yıl dört tanesi ilkbahar, yaz, sonbahar ve kış kupası olarak yarışma şeklinde organize edilmektedir.

Orienteering Yarışı Nasıl Yapılır :

Önceden özel haritası çıkarılmış olan bir arazide diyelim 15 tane kontrol noktası yerleştirilmiş olsun. Noktalar bir orienteering bayrağı (kavuniçi - beyaz 30cmx30m ebadında) ve bir zımbadan oluşmakta. Bu noktalar haritada işaretli. Yarışmacının görevi start aldıktan sonra bu noktaları harita okuyarak, pusula kullanarak bulmak ve en kısa zamanda bitiş noktasına gelmek.

Doğru noktayı bulduğunuz anda elinizdeki kontrol kartının ilgili kutusunu o noktadaki zımba ile deliyorsunuz. 15 noktayı da buldu iseniz yani elinizdeki kartın üzerine 15 noktanın zımbasını bastı iseniz bitiş noktasına geldiğinizde hakemler sizin noktaları bulup bulmadığınızı ellerindeki anahtar karttan kontrol ediyorlar. Bu işlemi en kısa sürede yapan kazanıyor.





Oryantiring Türleri :

Uluslararası Oryantiring Federasyonu’nun organize ettiği türler;

1- Koşarak (Foot Orienteering) :
Amaç yarışmaya başladıktan sonra hedef noktalarını belirlenen sırada dolaşarak en kısa zamanda varış noktasına ulaşmaktır. Oryantiring sporunda atletik kapasite önemli olmakla birlikte tek başına yeterli değildir. Yarışmacı belirlenmiş, işaretlenmiş bir parkur olmadığı için arazide bir noktadan diğer noktaya tamamen kendi karar verdiği bir rotayı izleyerek gider.

Kullanılan Malzemeler :
Koşulacak arazinin haritası ve pusula şart olan malzemelerdir. Ayrıca kıyafet gerekir.

A) Pusula : Pusula, yerin manyetik alanı ile çalışarak yön gösteren cihazdır. Oryantiring yarışmalarında kullanılan en önemli malzeme Oryantiring Pusulası’dır. Haritayı yönüne koymamızı bir başka ifade ile gidilecek yönün belirlenmesinde kullanılan pusula ayakkabı ve giysilerin dışında yarışmacıların sahip olması gereken yegane malzemedir.

Serbest dönebilen manyetik iğne, bir ucu diğerinden farklı (kırmızı) renkte olur ki kuzey kolay bulunur.

- Döner kapsül, içi sıvı doludur ve pusula iğnesi bulunur. Kapsülün görevi iğnenin titreşmesini azaltarak daha doğru okuma sağlamaktır.
- Kapsül çevresindeki bilezik 2 derece gösterge ile 0-360 derece arasında dereceler işaretlenir.
- Yön oku ve ona paralel meridyen çizgileri, iğnenin altında yer alır ve kapsül ile beraber döner.
- Referans çizgisi- açı buradan okunur.
- Pusula tabanının dikdörtgen şeklinde ve şeffaf olması, Gidilecek Yön Oku bulunması ve kenarının uzun olması kullanımı kolaylaştırır.
- Cetvel, metrik ve inch olarak işaretlenmiş. Kısa mesafe ölçümlerini kolaylaştırır.



Doğada kullanılan modern pusulaların çeşitleri standart plaka (a), aynalı (b), askeri (d) ve kutu (prismatik) (c) olarak sıralanabilir. Askeri tip ve kutu pusulalar doğa sporcusunun ihtiyaç duymadığı kadar hassas ölçüm yapabilirler, bu sebeple biraz daha kullanımları daha karmaşıktır.

Çoğu kişinin ihtiyacı standart ya da aynalı pusulalardır. Oryantiring yapmak için ise en kullanışlı model parmak pusulalardır (e). Haritaya takılan ataç pusulalar (f) temel oryantiring için uygundur; tek başına veya yedek olarak taşınabilir. Belli başlı markaları Silva, Suunto, Recta ve Brunton'dur.

B) Harita : Yarışmalarda kullanılan Oryantiring Haritası özellikle Oryantiring sporunun ihtiyaçlarını karşılayan özel bir haritadır. Onu klasik coğrafi haritalardan ayıran hatta üstün kılan özellik; coğrafi haritaların içerdiği bilgileri kapsamasının yanında ayrıntıya inerek Oryantiringe özgü bilgileri içermesidir. Örneğin çitler, bitki örtüsü, özel nesneler, kaya grupları, yollar, enerji nakil hatları vb. kısacası arazide görülen her şey bu haritalarda gösterilmektedir.

Bu haritalar Uluslararası Oryantiring Federasyonu’nun belirlediği standartlara göre tüm dünyada aynı renkler, kodlar, açıklamalar vb. özellikler kullanılarak hazırlanmaktadır. Haritalar yarışmayı düzenleyenler (kulüpler, federasyonlar) tarafından hazırlanarak yarışma öncesi katılımcılara verilmektedir.

Harita Ve Pusula Kullanımı :
İlk olarak,duruşunuzu (gitmek istediğiniz yönü) saptamalısınız. Karar verdiğiniz hedefinize doğru kesin yol alacağınız yönü aşağıdaki işlemleri sırası ile yaparak belirleyin. Bu işlemleri uygulayabilmek için magnetik kuzey hatlarının haritada çizili olması gerekmektedir.

1- a) Pusulayı harita üzerine koyun ve uzun kenarı ile başlayacağınız nokta ile gitmek istediğiniz hedef noktasını birleştirin.
b) Pusula üzerindeki Yön Oku'nun başlangıç noktasından gideceğiniz yöne doğru olduğundan emin olun. (Ok ters yönü gösteriyor olmamalı)
c) Bu aşamada, pusula üzerindeki ölçekli cetvellerden uygun olanını kullanarak gitmek istediğiniz mesafeyi saptayabilirsiniz.
2- a) Pusulanızı harita üzerinde kaymayacak şekilde tutun.
b) Dönen kapsülü, kapsülün dibindeki Kuzey-Güney hattı çizgileri harita üzerindeki Kuzey-Güney çizgileriyle paralel olana dek çevirin.
c) Kapsülün dibindeki Kuzey-Güney okunun harita üzerindekiler ile aynı yönde olduğundan emin olun. Eğer gerekliyse bu aşamada deklinasyon ayarını yapabilirsiniz.
3- a) Pusulanızı elinize alın ve önünüzde tutun. Pusula gövdesinin yatay pozisyonda olduğundan ve yön okunun ileriyi işaret ettiğinden emin olun.
b) Gövdenizi kapsülün dibindeki Kuzey-Güney oku ile magnetik ibre aynı doğrultuda, ibrenin kırmızı ucu okla aynı yönde oluncaya kadar döndürün.
c) Pusula gövdesindeki Yön Oku şimdi gitmek istediğiniz yönü gösterir.

Tavsiye 1 : Şimdi gerekli yönü ve duruşunuzu tanımladınız, kesin yönünüzü sürdürdüğünüzden emin olmalısınız. İlk olarak yön okunun işaret ettiği yöne doğru arazide uygun bir hedef bulmalısınız.(Örn: belirgin bir ağaç, kaya yada çalılık) Pusulanıza bakmadan seçtiğiniz nesneye doğru yürüyün. Hedefinize vardığınızda, gidiş yönünüzde yeni bir nesne seçin ve işlemi tekrarlayarak devam edin.
Tavsiye 2 : Bazen yürürken pusula kapsülü kazara dönebilir. Zaman zaman ayarladığınız yönden sapma olup olmadığını kontrol etmeyi unutmayın.
Tavsiye 3 : Magnetik ibrenin daima magnetik kuzey kutbunu ve yön okunun gideceğiniz yönü gösterdiğini unutmayın.

C) Kıyafet : Ormanda koşmaya uygun olmalı. Hem hareketi engellemeyecek, hem ısıyı dışarı atabilecek hem de çiziklerden koruyacak. Serin havalarda sentetik eşofmanlar olabilir ama sentetik taytlar en idealleridir. Üzerinizde polyester kumaştan yapılmış uzun kollu bir giysi olması terlediğiniz zaman üşütmenizi önler.

Ayakkabınız orman için koşmaya uygun olmalı. Mümkün olduğunca yumuşak toprak ve yapraklar arasında kaymayacak taban yapısında, düşük bilekli bir model olmalı. Ayakkabınızın üzerine diz altına kadar bacağınızı koruyan tozlukları takarsanız dikenlere karşı daha korunaklı olursunuz.

Temel Oryantiring Teknikleri :
1- Çizgisel Hatları Kullanmak : Çizgisel Hatlar (ingilizcede handrails diye geçerler) harita okumayı kolaylaştıran şekillerdir. ana patikalar, dere, çit ve insan yapımı yapılar (bina, anten, tabela, vs). Bu çizgisel hatlar sayesinde karışık renkli ve şekilli bir haritada yerleştirilmiş hedeflere ulaşabileceğiniz takip etmesi kolay rotalar oluşturmanız mümkündür.

2- Haritayı Yönüne Koymak : Haritayı doğru ve etkili kullanabilmek için Haritanın Kuzeyini Gerçek Kuzey ile çakıştırmak gerekir. Bu sayede haritadan başımızı kaldırdığımızda karşımızdaki her şeyi kağıtta yerleştirildiği gibi karşımızda görebiliriz.

3- Saldırma Noktası : Hızlı bir şekilde istediğiniz noktaya gitmek istiyorsunuz. Sürekli olarak harita ve pusulayı inceleyip kurcalamak size çok vakit kaybettirir. Hedefinize yakın ve çok belirgin olan bir noktayı ön hedef olarak belirlerseniz daha kolay ve hızlı ilerlersiniz. Bu yöntem özellikle görüşün zayıf olduğu durumlarda çok kullanışlıdır ve çoğu sporcu için hızlı orienteeringin anahtarıdır.

4- Kasıtlı Sapma : Haritada gitmek istediğiniz yer yolu takip ederken saparak ıskalayabileceğiniz bir nokta olabilir. Bunu riske atmadan hedefe varmak için siz bilinçli olarak rotanızı saptırırsanız buna kasıtlı sapma denir. Bunu sadece oryantiring yaparken değil, yapmaya gidip gelirken de kullanabilirsiniz.

Antrenman Teknikleri :
1- Rotayı Çizmek : Parkur haritasında kontrol çemberleri kuş uçuşu birleştirilmiştir. Ama koşarken çoğu zaman daha uzun ve eğrisel hatlar izleriz. Buna rota denir. Parkurun türüne göre iki kontrol noktası arasında birden fazla rota olabilir.

Oryantiring hata yapmak ve ders almak üzerine bir spor. Bunu yapmanın en temel ve basit yolu ise koştuktan sonra hemen harita üzerinde kendi izlediğimiz rotayı çizmektir. Mavi tükenmez veya transparan boyama kalemleri (textmarker-fosforlu marker gibi ama fosforlu sarı renk olmasın!) bu iş için idealdir. Haritayı okunmaz yapmadan rotanızı çizerken parkuru tekrar koşarsınız, bu sefer zihninizde. Üstelik bir çok alternatif rota görürsünüz, hatalarınızı fark edersiniz. Başkalarıyla rota seçimlerini karşılaştırır en ideal rota seçimini tartışırsınız.

2- Koşarken Ayak Zamanları Almak : İki kontrol hedefi arasındaki mesafeye ayak denir. Antrenmanda toplam zaman yanında ayak zamanlarını da tutmak hata ve rota seçimi değerlendirmesi için çok değerlidir. Bunu yapmanın iki yolu vardır:

a- Elektronik zımbalama sistemi
b- Lap zamanı kayıt edebilen bir kol saati taşımak

İkincisi çok daha ekonomik ve kişisel olarak yapılabilecek uygulamadır. 20 den fazla ayak kaydedebilen bir spor saati kolay ve ekonomik olarak satın alınabilir.

3- Ayak Zamanları Karşılaştırması : Ayak zamanları (veya ara zamanlar) almak işin yarısı olsa da onları değerlendirmenin en verimli yolu arkadaşınızla karşılaştırmaktır. Oryantiring, bu benzersiz sporun en eşsiz yanlarından biri burada kendini gösteriyor: Parkurdaki rakibinizden daha iyi olmak için onunla parkur sonrası beraber değerlendirme yapmanız gerekir Böylece karşılıklı olarak rota seçimlerini ve zamanları ortaya koyar, hangisinin daha başarılı ve hızlı olduğunu görürsünüz.

4- Ayak Hatalarının Listelenmesi : Haritaya rotanızı çizdiniz. Ayak zamanlarınızı da yazdınız. Hatalarınızı ya kendiniz gördünüz ya da karşılaştırarak belirlediniz. Sıra geldi bunları ayak ayak listelemeye. Bunu yapmanın en pratik yolu ara zamanların yanına kısa notlar almaktır, hata zamanı da tahmin edilmelidir. Alt alta yazdığınız hata zamanlarınızı topladığınızda toplam hata zamanınızı bulursunuz.

5- Bir Sonraki Antrenmandan Önce : Bir sonraki orman ziyaretinizden önce en son yaptığınız parkurlara birkaç dakika göz atmanın büyük faydası var. Böylece yaptığınız hataları inceler ve parkurda işlerin doğru gitmesi için nelere dikkat etmeniz gerektiğini hatırlarsınız.

Dikkat Edilecekler Konular :
Orienteering çoğu zaman bir saati aşan bir aktivitedir. Öncesinde aç olmamak ve sıvı almak daha fazla keyif almanızı sağlar.

Harita ve pusulaya gereğinden fazla konsantre olmamalısınız. Hedefiniz harita ile araziyi örtüştürerek hiç pusula kullanmadan gideceğiniz yönü bulmak olmalı. Bunun için çalışmak şarttır.

Harita ve araziyi beraber gözlemleyin, her an harita üzerinde konumunuzu işaret edebiliyor şekilde orienteering yapın.

Düşünebileceğinizden daha hızlı koşmayın! Çoğu dünya şampiyonu hafif ama sürekli bir tempoda koşarak hiç hata yapmadıkları için şampiyon olmuşlardır.

2- Kayakla (Ski Orienteering) :


Kayaklı oryantiring dayanıklılık gerektiren ve pist dışında yapılan bir kış sporudur. Yaz sezonunda yapılan diğer oryantiring disiplinleriyle benzerdir. Kısaca kayak-o denen kayaklı oryantiring yüksek seviyede fiziksel ve zihinsel form gerektirir.

Elit seviyedeki bir kayaklı oryantiringci mükemmel kayabilme ve harita okuyabilme becerisine ve bu ikisini kombineli kullanabilme kabiliyetine ihtiyaç duyar. Atlet her yarışta yüksek bir hızla yüzlerce rota seçeneğini arasından birine karar vermek zorundadır.

Çeşitli nitelikte kayak pistleri hazırlanır. Yarışma boyunca kayaklı oryantiringciler bir kontrol noktasından diğerine en hızlı şekilde varacakları rotaya karar vermek zorundadırlar. Rota seçimi kayak pistinin nitelikleri, eğim, mesafe dikkate alınarak yapılır. Tüm bunlar haritadan okunabilmelidir.

Ski-o Dünya Şampiyonaları her çift sayılı yıllarda düzenlenmektedir ve tek sayılı yıllarda da Dünya Kupası organize edilmektedir. Program bayan ve erkekler için uzun mesafe, orta mesafe, kısa mesafe, sürat koşusu ve bayrak yarışından oluşur.

Gerekli Malzeme :


Yarış ekipmanları : Ski-o sporcuları mukavemet kayakçıları gibi aynı tür yarış kayakları, batonları, kıyafetleri, ayakkabıları ve bağlamaları (kayakla ayakkabıyı birbirine birleştiren kısım) kullanır.

Harita tutucu : Özel dizayn harita tutucuları yarışta son hızla kayarken haritanın okunabileceği şekilde göğse yerleştirilir.

Harita : Organizatör tarafından hazırlanan harita uğraması zorunlu kontrol noktalarını gösterir. Harita bir yarışmacıya en hızlı hangi rotadan gideceğini karar verebilmesi için ihtiyaç duyduğu pistin niteliği, eğim, mesafe gibi tüm bilgileri verebilecek şekilde tasarlanır.

Pusula : Pusula kayakçının koluna yada harita tutucuda taşınır.

Kontrol kartı : Kontrol kartı yarışmacının koluna bağlanır. Her kontrolde yarışmacı kontrol noktasını ziyaret ettiğini ispatlayabilmek için kontrol kartını zımbalar.

3- Dağ bisikletiyle (Mountain Bike Orienteering MTB-O) :


Dağ bisikleti kullanılan oryantiring türüdür. Katılımcı bisikleti ile bütün kontrol noktalarını ziyaret ederek parkuru tamamlar. Kontrol noktalarındaki hedefler dağ bisikletinin gidebileceği patika ve yollara yerleştirilir.

Bisiklete binebilen herkes yapabilir. Kişinin fiziksel gücü ve harita okuma becerisine göre çeşitli zorlukta parkurlar hazırlanır.

Bir dağ bisikleti, bisiklet kaskı ve tamir kiti zaten standart bisiklet malzemeleri. Ek olarak bir pusula hata olasılığını azaltır. Haritayı rahat okumak için gidona bir harita tutucu takılabilir, bunu bir mukavva ve plastik gergi bantları ile evde kolayca yapabilirsiniz.



Parkurların zorluğu kategoriye göre değişir. Örneklersek, Macera Akademisi tarafından düzenlenen Adalar Oryantiring Kupası kapsamındaki parkurlar;

Yıldız ve Aile kategorilerinde : Az tırmanma ve iniş içerir, mesafesi kısadır. Tehlikeli inişler yoktur. Trafik kurallarına uyulduğu durumda oldukça güvenlidir. Aile kategorisinde tandem ve bebek koltuklu bisikletler ile çıkış alınabilir.

Halk kategorisinde : Bir miktar tırmanma ve iniş içerir, orta uzunluktadır. İnişlerde geniş patika ve yollar kullanılacağı düşünülmüştür. Trafik kurallarına uyulduğu durumda oldukça güvenlidir.



Elit kategorisinde : Bol tırmanış ve iniş içerir. Düzenli antrenman yapanlar için düşünülmüştür. Dağ bisikleti yarışlarında karşılaşıldığı kadar dik ve dar inişler yapmak gerekmez. İnişte temkinli olunduğu ve trafik kurallarına uyulduğu sürece güvenlidir.

İsterseniz özel ayakkabı ve pedalınızı kullanabilirsiniz. Harita okumak için sıkça durmanız gerekeceği için rahatça pedaldan çıkartamıyorsanız tavsiye edilmez.

Rahat kıyafetler kullanılmalıdır. Sıcaktan ve terden bunalmayacağınız, ıslandığında hızla kuruyan sentetik kıyafetler daha performanslı olacaktır. Kalın giyinmek performansınızı da düşürür.

Dağ bisikletiyle (Mountain Bike Orienteering MTB-O) için ipuçları :
1- Hızlı gitmek değil hatasız gitmek önemlidir.
2- Haritayı okuyup rotanızı planlamadan hareket etmemelisiniz.
3- Haritanın renk ve sembollerini yarışın başında anahtardan (lejand) bakarak öğrenin.
4- Haritadan koptuğunuzda (kaybolduğunuzda) nerede olduğunuzu bileceğiniz bir yere yönelmelisiniz. Ör: Belirgin yol, tepe, meydan, vs.
5- Yol ayrımlarında gideceğiniz yolun yönünü pusula ile kontrol etmek, yanlış saptığınızda kaybedeceğiniz büyük zamanı önler.
6- Haritayı okurken sürüş güvenliğinden vazgeçmeyin. Sürerken okuyamıyorsanız durun.
7- Haritanızı katlayarak hem kolay taşıyın, hem de gereksiz bölümler dikkatinizi dağıtmasın.
8- Mümkünse harita platformu edinin veya yapın.
9- İlk 3 noktaya yavaş gidin.
10- Başka yarışmacıların sizin kategorinizde olduğunu veya doğru gittiğini bilemezsiniz, takip etmeyin ve etkilenmeyin.
11- İşin eğlenceli kısmı kendi yolunuzu bulmaktır. Hep kendi doğrularınızı izleyin.

4- Elle kullanılan özürlü arabasıyla (Trail Orienteering) :


Patika oryantiring (Trail Orienteering), parkurda harita okuma esasına dayanan bir oryantiring disiplinidir. Bu disiplin herkesin, fiziksel engelliler dahil olmak üzere, gerçek bir oryantiring yarışmasına katılabilmesi için geliştirilmiştir. Manuel ve elektrikli tekerlekli sandalye, koltuk değneği ve harekete için yardım alınmasının serbest olduğu bu disiplinde, hız yarışma kriterlerden biri değildir.

Patika oryantiringci parkuru kat ederken haritada belirtilmiş kontrol noktalarına ulaşıp doğrusunu seçmelidir. Bunun belli bir mesafeden yapılması ve hareket becerisi gerektirmemesi, ileri derecede engellilerin bile normal insanlarla eşit şartlarda yarışmasına izin verir. Patika-o etkinliklerinin çoğunda her katılımcıya uyan tek bir sınıf vardır.

Donanım :


Hareket Yardımı : İçten yanmalı motoru bulunan taşıtlar dışında her türlü cihaz ve yardım izin dahilindedir. Fiziksel yardım (yardımcı) talebi de kabul edilir.

Harita : Yarışmacı arazideki kontrol bayraklarından hangisinin haritada işaretli noktayı temsil ettiğini anlamak amacıyla haritayı okur.

Kontrol Kartı : Patika oryantiringci çoktan seçmeli kontrol kartı kullanır.

Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 1553
favori
like
share