Doğum Kontrol Yöntemleri - Doğum Kontrol Yöntemleri Nelerdir

Aile planlaması uzun yıllardır ülkemizin en çok tartışılan sorunlarından biri olarak karşımıza çıkıyor. Ülkemizdeki üreme sağlığına ilişkin duruma baktığımızda karşımıza çıkan tablonun pek de iç açıcı olmadığını görüyoruz. Aile planlaması ve doğum kontrol yöntemleri hakkında bilgi veren Kadın Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Murat Arslan, konunun detaylarını da anlattı.

Kadına Ait Doğum Kontrol Yöntemleri
Kadınlara yönelik en sık kullanılan modern yöntemler, gebeliği önleyici haplar ve rahim içi spiraldir. Ancak bundan başka iğne, diyafram, erkek döl hücrelerini öldüren tablet ve fitiller ile tüp ligasyonu denilen kadının tüplerinin bağlanması yöntemleri de doğum kontrolde etkili yöntemler arasındadır.

• Haplar (Gebeliği önleyici haplar, oral kontraseptifler)

Haplar, kadınlık hormonları içerir. Her gün düzenli ağızdan alındığında, yumurtanın oluşumunu engeller. Ayrıca, rahim ağzındaki salgıları kalınlaştırarak spermin geçip rahme ulaşmasını önler. Çok etkili bir yöntemdir ancak cinsel ilişki olsa da olmasa da her gün aynı zamanda unutulmadan alınmalıdır. Kadın hap almayı unutursa, gebelik tehlikesi doğar. Daha önce hiç gebe kalmamış kadınlar rahatlıkla kullanabilir.

Doğum kontrol haplarının kadın üzerinde olumlu etkileri de vardır. Haplar, adet dönemlerinin düzenli olmasını sağlar ve adet kanaması sırasında olan ağrıları, adet öncesi gerginliğini azaltır. Adet kanaması miktarını azaltarak, kansızlığın önlenmesine yardımcı olur. Kadını, yumurtalık ve rahim kanserine karşı korur. Yumurtalık veya göğüslerde oluşan kistlerin büyümesini engeller. Dış gebeliği önler. Akne ve sivilcelerin düzelmesini sağlar.

Tabi ki her ilaç gibi doğum kontrol haplarının da yan etkileri bulunur. Haplar bulantı yapabilir. Gece yatmadan veya akşam yemeğinden sonra içilirse bu şikayet azalır. İlk kullanımda 1–2 kilo artışı yapabilir. Bu daha ziyade su tutulumu şeklindedir. Daha az tuzlu yenmesi, hareketin artırılması ile düzelir. Kadınların bazılarında kan basıncı (tansiyon) yükselebilir. Bu nedenle, ilk kullanıldığında ve daha sonraki kontrollerde kan basıncı ölçülmelidir.


Haplar nasıl kullanılır?

Kutularda genellikle 21 tane hap bulunur. Adet kanamasının ilk günü 1. haptan başlayarak 21 gün boyunca her gece bir tane içilir. Sonra 7 gün hap içilmez. Bu dönemde adet kanaması olur. Bu 7 günlük aradan sonra 8. gün diğer kutunun ilk hapı içilir ve her gün 1 hap almak üzere aynen devam edilir. Haplar, gebe kalmak istenmediği sürece hiç ara vermeden yukarıda tarif edildiği gibi kullanılabilir.

Kullanılmaması Gereken Durumlar

• Her gün hap almayı hatırlayamayacak olanların kullanmaması gerekir.
• Adetleri düzensiz olanlar (düzensizliğin nedeni belirleyinceye kadar)
• Şeker hastaları
• Karaciğer bozukluğu olanlar
• Tansiyonu yüksek olanlar
• Damar tıkanıklığı, bacaklarında kızarıklık, şişme ve ağrı ile belirti veren damar hastalığı olanlar
• Özellikle bulantı, kusma ile birlikte şiddetli baş ağrıları olanlar kullanmamalıdır.

• Rahim içi araç (RİA, Spiral)

Rahim içi araç esnek materyalden yapılmıştır, rahmin içine sağlık personeli tarafından yerleştirilir. RİA, spermlerin kadının tüplerine ulaşmasını engeller. Çıkarıldıktan hemen sonra gebelik geri döner. Daha önce hiç gebe kalmamış kadınlar, eğer birden fazla kişi ile cinsel ilişki kurmuyorsa kullanabilir, yine de ilk seçenek olmamalıdır. Gebeliği önlemede etkili bir yöntemdir (yüzde 99) Bakırlı olanlar, gebelikten 10–12 yıl boyunca etkili bir şekilde korur. Cinsel ilişkide varlığı hissedilmez.

RİA’nın olumsuz etkileri de mevcuttur. Özellikle, ilk 3 ayda adet günü sayısını ve kanama miktarını 2 katına kadar arttırabilir. Bu durum, daha sonra normale döner. Ayrıca adet döneminde ağrı olabilir. Bunun için ağrı kesici kullanılabilir.
Cinsel yolla bulaşan hastalık riski olanlar için uygun değildir. Rahimden hazneye doğru kayabilir. Bu durum özellikle haznesinin içini yıkayanlarda sıklıkla görülür. Yerinden oynarsa koruyuculuğu azalır.

RİA nasıl kullanılır?

Adet kanamasının son günlerinde sağlık personeli tarafından rahme yerleştirilir. Kontrol edilmesi ve çıkarılması için iplikçikleri 2–3 cm. vajenin içine bırakılır. Bu iplikçiklere dokunulmaması gerekir.

• İğneler (aşı, enjekte edilen hormonlar)
İğneler, hormon içerir. İğnelerin her ay ve 3 ayda bir yapılan iki türü vardır. Yapıldıktan sonra kana yavaş yavaş hormon salınır. Hapa benzer şekilde yumurtanın oluşumunu engeller. Ayrıca rahim ağzındaki salgıları kalınlaştırarak spermin geçip rahme ulaşmasını önler.

• Diyafram
İnce plastikten yapılmış, rahmin vajene açılan kısmına yani rahim ağzına yerleştirilen bir kapaktır. Spermlerin rahme geçişini engelleyerek gebelikten korur. Kadın, her cinsel ilişki öncesinde diyaframı kendi yerleştirir, cinsel ilişki sonrasında ise çıkarır.

• Erkek döl hücrelerini öldüren tablet ve fitiller (Spermisitler)
Erkek döl hücrelerini öldüren tablet ve fitiller, gebeliği önlemek için cinsel ilişkiden önce kadın tarafından vajenin içine yerleştirilir. Bu maddeler spermleri rahme ulaşmadan öldürür ve yumurtayı dölleyemez hale getirir.

• Kadının tüplerinin bağlanması (Tüp Ligasyonu)
Kadının gebelikten korunmak için kullanabileceği kalıcı ve geri dönüşü olmayan bir yöntemdir. Gebeliği önleyen en etkili yöntemlerden biridir. Tüpler, sadece yumurtalık ve rahim arasında köprü görevi yaptığı için, tüplerin bağlanmasının gebeliğin engellenmesinden başka hiçbir etkisi yoktur.



Erkek Doğum Kontrol Yöntemleri

Erkek doğum kontrol yöntemleri ise kondom ve vazektomi denilen erkeğin sperm kanallarının bağlanmasıdır.

Kondom (prezervatif, kılıf, kaput)

Kondom, erkeklerin kullandığı gebeliği önleyici yöntemlerden biridir. Penis ile vajen arasında bir engel oluşturarak spermlerin geçişini önler. Kondom; eczanelerden, büyük marketlerden ve sağlık kuruluşlarından (sağlık ocağı, ana çocuk sağlığı ve aile planlaması merkezleri ve hastanelerden) alınabilir. Korunmanın yanında erken boşalmayı önler. AIDS, Bel Soğukluğu, Frengi gibi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı her iki cinsel eşi de korur.

Erkeğin kanallarının bağlanması (Vazektomi)

Çiftlerin gebelikten korunmak için kullanabileceği kalıcı ve geri dönüşü olmayan bir yöntemdir. Eşin rızası gereklidir. Kanallarının bağlanması, erkeğin hastanede yatmasını gerektirmeyen basit bir operasyondur. Ameliyattan sonra, yeri iyileşene kadar dikkat etmekten başka yapılması gereken hiçbir şey yoktur. Erkeğin sertleşmesini, boşalmasını, meninin miktarını, rengini, cinsel istekleri ve cinsel tatmini etkilemez.

Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 627
favori
like
share
ziki Tarih: 22.10.2009 01:44
biLinçLeniLmesi gereKen bir Konu...biLinçsizLik yüzünDen yüzLerce fert heBa oLuyor...
teşeKKürLer...