İlk yardım hakkında bilmeniz gereken herşey
Zehirlenmelerde İlkyardım


Zehirlenme nedir?

Vücuda zehirli (toksik) bir maddenin girmesi sonucu normal fonksiyonların bozulmasıdır. Vücuda dışarıdan giren bazı yabancı maddeler, vücudun yaşamsal fonksiyonlarına zarar verebileceğinden zehirli (toksik) olarak kabul edilirler.

Zehirlenmelerde genel belirtiler nelerdir?

* Sindirim sistemi bozuklukları: Bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal
* Sinir sistemi bozuklukları: Bilinç kaybı, havale, rahatsızlık hissi, hareketlerde uyumsuzluk
* Solunum sistemi bozuklukları: Nefes darlığı, morarma, solunum durması
* Dolaşım sistemi bozuklukları: Nabız bozukluğu, kalp durması

Zehirlenme hangi yollarla meydana gelir?

Zehirlenme yolları üç grupta toplanır.

Sindirim yoluyla: En sık rastlanan zehirlenme yoludur. Sindirim yoluyla alınan zehirler genellikle ev yada bahçede kullanılan kimyasal maddeler, ıehirli mantarlar, bozuk besinler, ilaç ve aşırı alkoldür


Solunum yoluyla: Zehirli maddenin solunum yolu ile alınmasıyla oluşur. Genellikle karbonmonoksit (tüp kaçakları, şofben, bütan gaz sobaları), Lağım çukuru veya kayalarda biriken karbondioksit, havuz hijyeninde kullanılan klor, yapıştırıcılar, boyalar ev temizleyicileri gibi maddeler ile oluşur.


Cilt yoluyla: Zehirli madde vücuda direk deri aracılığı ile girer. Bu yolla olan zehirlenmeler böcek sokmaları, hayvan ısırıkları, ilaç enjeksiyonları, saç boyaları, zirai ilaçlar gibi zehirli maddelerin deriden emilmesi ile oluşur.

Sindirim yoluyla zehirlenmede ilkyardım nasıl olmalıdır?

* Bilinç kontrolü yapılır,
* Ağız zehirli madde ile temas etmişse su ile çalkalanır, zehirli madde ele temas etmişse el sabunlu su ile yıkanır,
* Yaşam bulguları değerlendirilir,
* Kusma, bulantı, ishal gibi belirtiler değerlendirilir,
* Kusturulmaya çalışılmaz, özellikle yakıcı maddelerin alındığı durumlarda hasta asla kusturulmaz,
* Bilinç kaybı varsa koma pozisyonu verilir,
* Üstü örtülür,
* Tıbbi yardım istenir (112),
* Olayla ilgili bilgiler toplanarak kaydedilir ;

Zehirli maddenin türü nedir?

* İlaç yada uyuşturucu alıyor mu?
* Hasta saat kaçta bulundu?
* Evde ne tip ilaçlar var?

Solunum yolu ile zehirlenmelerde ilkyardım nasıl olmalıdır?

* Hasta temiz havaya çıkarılır yada cam ve kapı açılarak ortam havalandırılır,
* Yaşamsal belirtiler değerlendirilir (ABC),
* Yarı oturur pozisyonda tutulur,
* Bilinç kapalı ise koma pozisyonu verilir,
* Tıbbi yardım istenir (112),
* İlkyardımcı müdahale sırasında kendini ve çevresini korumak için gerekli önlemleri almalıdır,
* Solunumu korumak için maske veya ıslak bez kullanılır,
* Elektrik düğmeleri ve diğer elektrikli aletler ve ışıklandırma cihazları kullanılmaz,
* Yoğun duman varsa hastayı dışarı çıkarmak için ip kullanılmalıdır,
* Derhal itfaiyeye haber verilir (110).

Cilt yolu ile zehirlenmelerde ilkyardım nasıl olmalıdır?

* Yaşam bulguları değerlendirilir,
* Ellerin zehirli madde ile teması önlenmelidir,
* Zehir bulaşmış giysiler çıkartılır,
* 15-20 dakika boyunca deri bol suyla yıkanmalıdır,
* Tıbbi yardım istenir (112).

Zehirlenmelerde genel ilkyardım kuralları nelerdir?

* Zehirlenmeye neden olan maddeyi uzaklaştırmak (Kirli madde vücuttan ne kadar çabuk uzaklaştırılırsa o kadar az miktarda emilir).
* Hayati fonksiyonların devamının sağlanması
* Sağlık kuruluşuna bildirme (112)


Yanık nedir?

Herhangi bir ısıya maruz kalma sonucu oluşan doku bozulmasıdır. Yanık, genellikle sıcak su veya buhar teması sonucu meydana geldiği gibi, sıcak katı maddelerle temas, asit/alkali gibi kimyasal maddelerle temas, elektrik akımı etkisi yada radyasyon nedeni ile de oluşabilir.

Kaç çeşit yanık vardır?

Fiziksel yanıklar:

Isı ile oluşan yanıklar

Elektrik nedeni ile oluşan yanıklar

Işın ile oluşan yanıklar

Sürtünme ile oluşan yanıklar

Donma sonucu oluşan yanıklar


Kimyasal yanıklar:

Asit alkali madde ile oluşan yanıklar

Yanığın ciddiyetini belirleyen faktörler nelerdir?

Derinlik

Yaygınlık

Bölge

Enfeksiyon riski

Yaş

Solunum yoluyla görülen zarar

Önceden var olan hastalıklar

Yanıklar nasıl derecelendirilir?

1. derece yanık: Deride kızarıklık, ağrı, yanık bölgede ödem vardır. Yaklaşık 48 saatte iyileşir.

2. derece yanık: Deride içi su dolu kabarcıklar (bül) vardır. Ağrılıdır. Derinin kendini yenilemesi ile kendi kendine iyileşir.

3. derece yanık: Derinin tüm tabakaları etkilenmiştir. Özellikle de kaslar, sinirler ve damarlar üzerinde etkisi görülür. Beyaz ve kara yaradan siyah renge kadar aşamaları vardır. Sinirler zarar gördüğü için ağrı yoktur.

Yanığın vücuttaki olumsuz etkileri nelerdir?

Yanık, derinliği, yaygınlığı ve oluştuğu bölgeye bağlı olarak organ ve sistemlerde işleyiş bozukluğuna yol açar. Ağrı ve sıvı kaybına bağlı olarak şok meydana gelir. Hasta/yaralının kendi vücudunda bulunan mikrop ve toksinlerle enfeksiyon oluşur.

Isı ile oluşan yanıklarda ilkyardım işlemleri nedir?

* Kişi hala yanıyorsa paniğe engel olunur, koşması engellenir,
* Hasta/yaralının üzeri battaniye yada bir örtü ile kapatılır ve yuvarlanması sağlanır,
* Yaşam belirtileri değerlendirilir (ABC),
* Solunum yolunun etkilenip etkilenmediği kontrol edilir,
*Yanık bölge en az 20 dakika soğuk su altında tutulur (yanık yüzeyi büyükse ısı kaybı çok olacağından önerilmez),
* Ödem oluşabileceği düşünülerek yüzük, bilezik, saat gibi eşyalar çıkarılır,
* Yanmış alandaki deriler kaldırılmadan giysiler çıkarılır,
* Takılan yerler varsa kesilir,
* Hijyen ve temizliğe dikkat edilir,
* Su toplamış yerler patlatılmaz,
* Yanık üzerine ilaç yada yanık merhemi gibi maddeler de sürülmemelidir,
* Yanık üzeri temiz bir bezle örtülür,
* Hasta/yaralı battaniye ile örtülür,
* Yanık bölgeler birlikte bandaj yapılmamalıdır,
* Yanık geniş ve sağlık kuruluşu uzaksa hasta / yaralının kusması yoksa bilinçliyse ağızdan sıvı (1 litre su -1 çay kaşığı karbonat -1 çay kaşığı tuz karışımı) verilerek sıvı kaybı önlenir,
* Tıbbi yardım istenir (112).

Kimyasal yanıklarda ilkyardım nasıl olmalıdır?

Deriyle temas eden kimyasal maddenin en kısa sürede deriyle teması kesilmelidir,

Bölge bol tazyiksiz suyla, en az 15-20 dakika yumuşak bir şekilde yıkanmalıdır,

Giysiler çıkarılmalıdır,

Hasta/yaralı örtülmelidir,

Tıbbi yardım istenmelidir (112).

Elektrik yanıklarında ilkyardım nasıl olmalıdır?

Soğukkanlı ve sakin olunmalıdır,

Hasta/yaralıya dokunmadan önce elektrik akımı kesilmelidir, akımı kesme imkanı yoksa tahta çubuk yada ip gibi bir cisimle elektrik teması kesilmelidir,

Hasta/yaralının ABC’si değerlendirilmelidir,

Hasta/yaralıya kesinlikle su ile müdahale edilmemelidir,

Hasta/yaralı hareket ettirilmemelidir,

Hasar gören bölgenin üzeri temiz bir bezle örtülmelidir,

Tıbbi yardım istenmelidir (112).

Sıcak çarpması belirtileri nelerdir?

Yüksek derece ısı ve nem sonucu vücut ısısının ayarlanamaması sonucu ortaya bazı bozukluklar çıkar. Sıcak çarpmasının belirtileri şunlardır:

Adale krampları

Güçsüzlük, yorgunluk

Baş dönmesi

Davranış bozukluğu, sinirlilik

Solgun ve sıcak deri

Bol terleme (daha sonra azalır)

Mide krampları, kusma, bulantı

Bilinç kaybı, hayal görme

Hızlı nabız

Sıcak çarpmasında ilkyardım nasıl olmalıdır?

Hasta serin ve havadar bir yere alınır,

Giysiler çıkarılır,

Sırt üstü yatırılarak, kol ve bacaklar yükseltilir,

Bulantısı yoksa ve bilinci açıksa su ve tuz kaybını gidermek için 1 litre su -1 çay kaşığı karbonat -1 çay kaşığı tuz karışımı sıvı yada soda içirilir.

Sıcak çarpmasında risk grupları var mıdır?

Sıcak çarpması için özel bir risk grubu bulunmamakla beraber, diğer hastalık yada yaralanmalar için hassas olan kişiler, sıcaktan da diğer kişilere göre daha çok etkilenirler. Bu kişiler;

* Kalp hastaları
* Tansiyon hastaları
* Diyabet hastaları
*Kanser hastaları
* Normal kilosunun çok altında ve çok üzerinde olanlar
* Psikolojik yada psikiyatrik rahatsızlığı olanlar
* Böbrek hastaları
* 65 yaş üzeri kişiler
* 5 yaş altı çocuklar
* Hamileler
* Sürekli ve bilinçsiz diyet uygulayanlar
* Yeterli miktarda su içmeyenler

Sıcak yaz günlerinde sıcak çarpmasından korunmak için alınması gereken önlemler nelerdir?

* Özellikle şapka, güneş gözlüğü ve şemsiye gibi güneş ışığından koruyacak aksesuarlar kullanılmalıdır,
* Mevsim şartlarına uygun, terletmeyen, açık renkli ve hafif giysiler giyilmelidir,
* Bol miktarda sıvı tüketilmelidir,
* Vücut temiz tutulmalıdır,
*Her öğünde yeteri miktarda gıda alınmalıdır,
*Gereksiz ve bilinçsiz ilaç kullanılmamalıdır,
*Direk güneş ışığında kalınmamalıdır,
*Kapalı mekanların düzenli aralıklarla havalandırılmasına özen gösterilmelidir.

Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 756
favori
like
share