Pamuk tozuna maruziyetin meslek hastalığına yol açabileceği 1705 yılında Ramazzini tarafından öne sürülmüştür. Ramazzini “kendir, keten ve pamuk dokuyanların uğraştıkları meslek nedenilye daha sağlıksız oldukları” nı gözlemlemiştir.

“Bissinozis” ise eski yunan ve latin dillerindeki bissos (Gr) sözcüğünden türemiş olup bissos sözcüğü “dokuma için kullanılan çok ince değerli lif ve bu lifle yapılan dokuma” anlamına gelmektedir. Bissinozis terimi ilk olarak 1877'de Proust tarafından kullanılmıştır. Collis 1909 yılında yaptığı bir çalışmada dokuma fabrikalarının tarak bölümünde çalışanlarda %74 oranında Pazartesi semptomlarına rastlamıştır. Bissinozis sadece pamuk tozu maruziyetine değil aynı zamanda keten, jüt, kenevir, kendir, sisal gibi diğer doğal dokuma liflerinden kaynaklanan tozlara maruziyetle de ortaya çıkmaktadır .


Pamuk Tozunun Bileşimi:
Pamuk Gossypium adı verilen bir bitki türünden elde edilir. Lifleri saf selüloz pamuk mumu ve yağından meydana gelmiştir; lifleri tekstilde dokuma amacıyla kullanılır , tohumları yağ ve protein kaynağı olarak; kökleri ise ilaç yapımında kullanılır.
Pamuk tozu pek çok maddeyi içeren karmaşık bir yapıya sahiptir :

1)Sellüloz fibrilleri;
2)Bitki artıkları (küçük kırılmış bitki parçacıkları, kozaları)
3)Topraktan bulaşan maddeler;
4)Saprofit mikroorganizmalar (genellikle gram (-) bakteri ve funguslar).


Pamuğun İşlenmesi
Pamuk toplandığı tarladan dokuma ipliği haline gelene kadar pek çok işlemden geçer. Bu işlemler sırasında da bileşiminde değişiklikler meydana gelir. Bu işlemler sırasıyla şöyledir:
1) Çırçır ve Balyalama:Tohumlar ayrılır ve lifli kısım balyalanır
Balyaların Açılması
2) Harman Hallaç: Balyaların açılması, pamuğun harmanlanıp atılma (hallaç) işlemiyle devam eder gevşek pamuk vatkaları oluşturulur;
3) Tarak:tarak işleminde ise pamukta kalan yabancı maddeler ve artıklar temizlenir
4) Cer Fitil: daha sonra liflerin birleştirilmesi ve silindirden geçirilmesiyle kalın kaba fitiller oluşturulur
5) İplik, bobinaj : Bu fitillerden hızla dönen bir iğ aracılığıyla istenilen kalınlıkta iplik elde edilir ve sonunda bu iplikler bobinlere sarılarak dokumaya hazır hale getirilir.



Epidemiyoloji:
Epidemiyolojik çalışmalar hastalığın prevalansının zamanla azaldığını ortaya koymuşlardır. Örneğin Schilling ve ark. pamuk atılması sırasında en tozlu ortamda çalışan işçilerde bissinozis prevalansını %50 olarak bulmuşlar; daha sonra yapılan çalışmalarda ise bu oran aynı riskli ortamda çalışanlarda %10 olarak bulunmuştur. Tüm pamuklu tekstil işçilerinde ise genel bissinozis prevalansı %4 olarak bildirilmiştir.




alıntı

Etiketler:
Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 424
favori
like
share