Bu kelime, Kilis'te çeşme kelimesinin karşılığı olarak kullanılır. Kentin elverişli yerlerinde kurulan kemerli yada kemersiz, sadece bir boru ve musluktan oluşan yada mihrap taşı şeklinde betonarme olarak düzenlenen ön kısmı curunlu (yalak) su tesislerine kentimizde "kastel"1 denmektedir.

Kilis'teki kasteller, genellikle tek cepheli ve arkalarında dikdörtgen birer su haznesi bulunan yerel kasteller (çeşmeler) grubuna girmektedir.

2 Türkçe'mize Arapça'dan geçtiğini sandığımız "Kastel" kelimesi3 Ya'kut'un "Mu'cemul Buldan" adlı eserinde "Suyun bölümlere ayrıldığı yer" (kanaatimize göre doğrusu budur); Mağrip lisanında "kestaneye benzeyen ve meyvesi yenilen ağaç"4 olarak tanımlanmaktadır.

Halep'i XVII. Yüzyılda çeşitli kereler ziyaret eden Evliya Çelebi,5 kenti anlatırken birçok kastelin varlığından da söz etmektedir. Bu durum da gösteriyor ki kasteller Halep'te de yaygın olarak rastlanılan su tesisleridir. Halep salnamelerine göre Kilis'teki kasteller şu şekilde kayıt edilmiştir:

1284 H.-1771 M. 1 büyük kastel, 1309H.-1891 M. 15 kastel, 1313 H.-1895 M. 31 kastel, 1326 H.- 1908 M. 23 kastel olarak belirtilmiştir.

Kilis'in Halep'e yakınlığı ve aralarında canlı bir kültür alışverişi olduğu göz önünde tutulursa, "Kastel"6 kelimesinin bize "Kuzey Suriye" denilen bu bölgeden geldiği ve tarihinin çok eskilere dayandığı anlaşılmaktadır.

Etiketler:
Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 407
favori
like
share