Madde Nedir Maddenin Özellikleri Hakkinda - Madde Ile Ilgili Örnekler - maddelerin hal değiştirmesi sırasında hangi özellikleri değişir



Boşlukta yer kaplayan, kütlesi ve eylemsizliği olan her şey maddedir.
Madde ile ilgili örnekler

Oturduğumuz sıralardan, yediğimiz yiyeceklere, dev yıldızlardan gezegenlere, kullandığımız basit aletlerden bilgisayarlara, tek hücreli canlılardan karmaşık yapılı canlılara, gözümüzle görebildiğimiz bütün nesnelerden, göremediğimiz atmosferdeki gazlara kadar her şey maddedir.

Maddenin sınıflandırılması

Maddeler saf maddeler ve Karışımlar olmak üzere ikiye ayrılır. Saf maddeler, Elementler ve Bileşiklerdir. Karışımlar, Homojen karışım ve Heterojen karışım olmak üzere ikiye ayrılır


MADDENİN ÖZELİKLERİ


SAF MADDELER


ELEMENTLER

- Metaller
- Ametaller
- Soygazlar
BİLEŞİKLER

- Asitler
- Bazlar
- Tuzlar
- Oksitler

KARIŞIMLAR


HOMOJEN KARIŞIM (Çözeltiler)


- İyonal çözelti
- Moleküler çözelti


HETEROJEN KARIŞIM

- Emülsiyon
- Süspansiyon



Fiziksel özellikler

Maddenin bir başka maddeye dönüşmeksizin gözlenebilen ve ölçülebilen dış görünüşü ile ilgili özellikleridir.

Maddenin rengi, kokusu, tadı, çözünürlüğü, sertliği, hacmi, ısı ve elektrik iletkenliği, katı, sıvı, gaz hâlleri, erime noktası, kaynama noktası fiziksel özelliklerdir.


Kimyasal özellikleri

Maddenin reaksiyon verebilme veya başka maddeler ile birleşerek yeni madde oluşturabilme kapasitesidir.

Bir maddenin başka madde ile etkileşmesi veya etkileşmemesi, onun kimyasal yapısı ile ilgili özelliklerdendir.

Yanıcı olup olmaması, asidik ya da bazik olması, suyla reaksiyona girip girmemesi kimyasal özelliklere örnek verilebilir.



Radyoaktif özellikler

Bazı maddeler kendiliğinden ışın yayar. Bu özelliği yapısında bulunduran elementlere radyo aktif elementler denir. Uranyum,radyum,toryum gibi elementler radyoaktiftir.

MADDENİN ORTAK VE AYIRT EDİCİ ÖZELLİKLERİ



Maddenin ortak özellikleri

Maddenin kütle, hacim ve eylemsizlik olmak üzere üç tane ortak özelliği vardır. Maddenin uzayda kapladığı yer, hacim olarak ifade edilir.

Kütle, madde miktarının bir ölçüsüdür, terazi ile ölçülür.

Ağırlık, bir cismin üzerine yerkürenin uyguladığı çekim kuvvetidir.

Maddenin ayırt edici özellikleri

İki maddenin aynı ya da farklı maddeden mi yapıldığını anlamak için birtakım özellikleri araştırmak gerekir. Bunlar maddenin ayırt edici özellikleridir. Maddenin ayırt edici özellikleri şekle, biçime ve miktara bağlı olmayıp, maddenin cinsine bağlıdır.

1) Öz kütle (yoğunluk)
2) Erime noktası ve kaynama noktası
3) Çözünürlük
4) Sıcaklıkla genleşme
5) Esneklik
6) İletkenlik

MADDENİN AYIRT EDİCİ ÖZELLİKLERİ

ÖZKÜTLE (YOĞUNLUK)


Maddelerin 1 cm3'ünün gram cinsinden kütlesine öz kütle denir. Öz kütle (d) ile gösterilir.
Kütle (m) ve hacim (V) arasında d=m/v bağıntısı vardır. Özkütlenin birimi g/cm3 dür.
Saf maddelerin (element ve bileşik) özkütleleri sabittir. Karışımların öz kütleleri ise sabit değildir.
Bir maddenin özkütlesinden söz ederken sabit bir sıcaklıktaki özkütlesinden söz edilmelidir. Sıcaklık değiştiğinde maddenin hacmi değişeceğinden özkütlesi de değişir. Özellikle gazlardaki değişiklik daha belirgindir.
Özkütle, maddenin karakteristik özelliği olmasına rağmen yalnız özkütlesi bilinen bir maddenin hangi madde olduğu anlaşılamayabilir. Bir maddenin hangi madde olduğunun anlaşılabilmesi için birden fazla ayırt edici özelliğinin incelenmesi gerekir.

Madde Özkütle

Altın 19,30
Kurşun 11,30
Bakır 8,92
Demir 7,86
Alimünyum 2,70
Su 1,00
Zeytinyağı 0,910
Etilalkol 0,780

Çoğu zaman maddenin diğer ayırt edici özellikleri de yalnız başına maddeleri tanımaya yetmeyebilir.

Buna göre, bir maddenin hangi madde olduğunun anlaşılabilmesi için birden fazla özelliğinin incelenmesi gerekir.

ERİME VE KAYNAMA NOKTASI


Maddenin katı, sıvı ve gaz hallerinden diğerine geçmesine hal değişimi denir. Erime, donma, kaynama ve yoğunlaşma birer hal değişimi olayıdır.

Hal değişmesi olaylarında madde ısı alır yada verir.

ERİME NOKTASI


Katı maddelerin ısıtıldığında sıvı hâle geçtiği sıcaklıktır. Saf maddeler erime sıcaklığı yada erime noktası denilen belli bir sıcaklık derecesinde erir. Erime sıcaklığı maddelerin ayırt edici bir özelliğidir. Örneğin buz, 0°C de, demir ise 1535 °C de erir. Bir maddenin donma noktası, erime noktasına eşittir.


KAYNAMA NOKTASI


Isıtılan bir sıvının gaz fazına geçtiği sıcaklıktır. Kaynama sırasında sıvının buhar basıncı açık hava basıncına eşittir.


Saf bir maddenin erime noktası ve donma noktası aynı sıcaklıktır.

Katı ve sıvının azlığı yada çokluğu erime ve kaynama noktasını değiştirmez. Ayırt edici olan bu özellikler miktara bağlı değildir. Maddenin azlığı yada çokluğu alınan ya da verilen ısı miktarını etkiler



Su-alkol karışımının ısıtılması

Karışım ısıtıldığında kaynama noktası düşük olan alkol önce buharlaşırken, kaynama noktası alkolden yüksek olan su daha sonra hâl değiştirir.


Tuzlu suyun ısıtılması

Çözeltilerin kaynama noktası saf maddenin (çözücünün) kaynama noktasından daha büyüktür.

Saf su 100°C'de kaynar. Tuzlu su 100°C' nin üzerinde bir sıcaklıkta kaynar.

Saf maddelerde kaynama sırasında sıcaklık sabit kalırken tuzlu suyun kaynaması sırasında sıcaklık devamlı artar. Bu sıcaklık artışı çözelti doygun hâle gelinceye kadar devam eder.

Maddenin erime ve kaynama noktasına ortamın basıncı ve maddenin safsızlığı etki eder.


ÇÖZÜNÜRLÜK


Bir maddenin başka bir madde içinde gözle görülemeyecek kadar küçük parçacılar halinde dağılarak; her yerinde aynı özellikleri taşıyan bir karışım oluşturması olayına çözünme denir.

Başka bir madde içinde dağılan maddeye çözünen, çözünmeyi sağlayan maddeye çözücü elde edilen karışıma çözelti denir.

Doymuş çözeltideki 100 gram suda çözünmüş olan madde miktarı, o maddenin o sıcaklıktaki çözünürlüğüdür.

Çözünürlük, çözücünün cinsine, çözünenin cinsine, sıcaklık, basınç ve ortak iyonun varlığına bağlıdır.

Sıcaklığın değiştirilmesi maddelerin çözünürlüğünü değiştirir. Genellikle sıcaklığın artırılması ile katılarda çözünürlük artarken gazlarda azalır.


SICAKLIKLA GENLEŞME


Genleşme, ısıtılan cisimlerin, boyunda, yüzeyinde veya hacmindeki değişmedir.

Genleşme katı ve sıvılar için ayırt edici bir özelliktir. Her katı ve sıvının farklı bir genleşme katsayısı vardır.

Aynı şartlarda eşit hacimdeki iki gaz örneği özdeş ısıtıcılarda aynı sürede ısıtıldıklarında hacimleri eşit miktarda artar. Bütün gazların genleşme katsayısı aynıdır.


ESNEKLİK


Esneklik yalnız katılar için ayırt edici bir özelliktir. Sıvı ve gaz maddelerin esneme özellikleri yoktur.


İLETKENLİK


Üzerinden geçen elektrik akımına karşı maddelerin gösterdiği kolaylık iletkenliktir.
Bir madde elektrik akımına karşı ne kadar az direnç gösterirse o kadar iyi iletkendir.
Maddelerdeki elektrik akımı iletkenliği elektronların hareketi ve iyonların hareketi ile ilgilidir.

Elementlerden metaller elektrik akımını iletir, ametaller iletmez.

İyonik bağlı katı kristaller elektrik akımını iletmezler. Bunlar sıvı hâlde ve sulu çözelti hâlinde elektrik akımını iletirler.

Bazı maddeler ısıyı iyi ilettiği halde bazıları iyi iletemez. Metaller, diğer maddelere göre ısıyı çok iyi iletirler. Ancak metallerinde kendi aralarında ısı iletkenlikleri birbirlerinden farklıdır.

Maddelerin hal değiştirmesi sırasında hangi özellikleri değişir
Maddelerin Hal Değiştirmesi Sırasında değişen özellikleri
Maddelerin Hal Değiştirmesi Sırasında değişen özellikleri


Bir Maddenin katı, Sıvı ve Gaz halleri arasında geçişler yapmasına hal değiştirme denir

Erime: Bir maddenin katı halden sıvı hale geçmesine erime, erimenin meydana geldiği sıcaklığa erime Sıcaklığı denir

Donma: Bir maddenin sıvı halden katı hale geçmesine donma, donmanın meydana geldiği sıcaklığa donma sıcaklığı denir

Kaynama: Bir maddenin sıvı halden gaz hale geçmesine kaynama, kaynamanın meydana geldiği sıcaklığa kaynama sıcaklığı denir Kaynama ile buharlaşma aynı şey değildir Buharlaşma her Sıcaklıkta olurken kaynama belirli bir sıcaklıkta olur Kaynama buharlaşmanın en yoğun olduğu andır

Yoğunlaşma: Bir maddenin gaz halden sıvı hale geçmesine yoğunlaşma, yoğunlaşmanın meydana geldiği sıcaklığa yoğunlaşma sıcaklığı denir

Süblimleşme: bir katının sıvı hale geçmeden gaz hale geçmesine süblimleşme denir Naftalin ve tuvaletlerde kullanılan katı koku gidericiler buna örnektir

Katı, ısı alarak sıvı hale geçer Bu olaya erime denir
Katı, ısı alarak gaz hale geçer Bu olaya süblimleşme denir
Sıvı, ısı alarak gaz hale geçer Bu olaya kaynama , buharlaşma denir
Gaz, ısı alarak plazma hale geçer Bu olaya iyonizasyon denir
Plazma, ısı vererek gaz hale geçer Bu olaya deiyonizasyon denir
Gaz, ısı vererek sıvı hale geçer Bu olaya yoğunlaşma denir
Gaz, ısı vererek katı hale geçer Bu olaya kırağılaşma denir
Sıvı, ısı vererek katı hale geçer Bu olaya donma denir

Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 4361
favori
like
share