Türkmen Kızı - Türk Halk Oyunu - türkmen kızı sözleri
Çorum'un kendi yöre oyunlarından olan Türkmen Kızı ya tek kadın tarafından ya da kadın erkek bir çift oyuncuyla icra edilir. Oyunun kendi havasını meydan sazı veya bağlama çalar. Ezginin demelerini (sözlerini) birkaç kişinin bir ağızdan söylemesi adet olmuştur. Oyunun tek özelliği, sözlerin mana ve ifadesine göre figürler göstermekten ibarettir. Bir kız topluluğu tarafından oynandığı nadiren görülür.

I. Oyuna girilmezden önce saz (meydan sazı) bir başlangıç havası vurmaya koyulur ki bu, oyuncuları ortaya davet yollu bir giriş musikîsidir. Ezgisi, oyunun asıl havasından ayrı olmakla beraber, makam bakımından en uygun düşecek bir seçimde görünür. Oyuncular ayağa kalkarak gezinmeye başlarlar. Kısa süren bu orta seyranından (gezinmesinden) sonra saz asıl Türkmen Kızı havasının henüz sözsüz çalınacak giriş cümlesine geçer (yani burası esas oyun havasının kendi başlangıç kısmıdır). Oyunun bu giriş yerinde yine havanın tartımına uyularak yürüyüş yapılmaya devam edilir: Önce sol ayak ileri atılır, sağ ayak onun tam yanına çekilerek bir duraklama anı olur. Bu hafif tereddüt vakfesinden (duraklamasından) sonra tekrar sol ayak atılır, bu sefer sağ ayak yavaşça onun yanına getirilir ve ihtiyatın (tedbirin) ifadesi olur. Yani, hizadan ve ara verilmeden birer adım ileri atılarak sol ayak bu sefer -başlangıçtaki gibi - sağın yanına süratlice çekilir. Durulmadan tekrar sağ ayak atılır, şimdi sol ayak yine usulca çekilerek aynı hizadan ileri atılır. Böylelikle birinden öbürüne geçmeli teker adımlarla tartım dairesinde yürünmüş olur.


Notanın sonunda, ayaklar yan yana durularak tekrar baştan başlanır. Buradaki ayak hareketi şekilleriyle herhangi bir oyunun ayak hareketleri, nota kıymetlerinin muhtelif tarzlarıyla yazılabilirler.

Kız ve erkek çiftinin birlikte oynaması, bu oyunun esas şekli olduğuna göre, giriş ezgisinin devamı boyunca kız oynar, erkek ayakta el şaplatır. Az sonra, sözlü kısım başlar başlamaz da erkek aynen kadın oyuncunun yürüyüş figürünü tekrarlayarak bir daire çizmek suretiyle oyunun demeli (türkülü, sözlü) bölümüne geçilmiş olur. Yürüyüşlerde, iki kolun dirseklerden yanlara doğru hafifçe kırık şekilde uzanık tutulması, figür icaplarından olup bu sırada baş, şehadet ve orta parmaklar burula burula şıklatılır.

II. İkinci kısma geçildiğinde demelerin (sözlerin) manasına göre oyuncular birer tavır takınarak, ifadeye hareketlerle katılmış olurlar. Meselâ: demelerin bir parçası şöyledir:

Türkmen kızı inek sağar
Uzun saçın yere değer
Sevsin diye boyun eğer

Leyli de leyli Türkmen kızı
Sen allar giy, ben kırmızı

Nakarat:

Çıkalım dağlar başına
Sen gül topla, ben nergisi
Aman Ayşo, yaman Ayşo (Ayşe)!

Bu deme söylenirken, çömelinmelidir. Kız, çömelik vaziyette bir inekten iki eliyle sütü sağar gibi inek sağış hareketleri yapacaktır. O deme bitinceye kadar bu figür sürer. "Leyli de leyli Türkmen kızı" nakaratına geçilip, burası da hem çömelik vaziyetteki oyuncular hem de çalan tarafından bir ağızdan söylenirken daire çizme figürüne geçilir: Yani, her iki oyuncu çömeliş vaziyetinin sıkletini (ağırlığını) büsbütün sol ayak üstüne bindirerek sağ ayakları düz durumda ileri atıp baş parmak ile topuğun iç kısmını yere değdirirler ve (bir daire pergellercesine) uzanık sağ ayak yardımıyla sol ayağın mihveri çevresinde -oldukları yerde - birer daire çevrimeye başlarlar. Nakaratın bitişine kadar süren bu çevirişler boyunca bir yandan da tartıma göre birlikte el şaplatırlar. Dönüşlerin mevzun (düzgün), sarsıntısız ve rahat yapılması şarttır. Yoruculuğuna rağmen, sıkıntı çekildiği belirtilmeden tekrarlanır. Ustalık buradadır. Neticede, ikinci parçanın (sözlerin) oyununa hazırlanılır. (Demelerden kaç parça söylenecekse oyun her birinin taklidi ve dönücü nakarat figürleriyle o kadar sürmüş olur.)


Türkmen kızı tezgah dokur
Vurur kirkit, sıkça dokur
Hem heybelik, hem torbalık

Nakarat:

Çıkalım dağlar başına
Sen gül topla, ben nergisi
Aman Ayşo, yaman Ayşo (Ayşe)!


Türkmen kızı hamur yoğurur
Hamuru teknede çevrir
Hem çevirir, hem evirir

Nakarat:

Çıkalım dağlar başına
Sen gül topla, ben nergisi
Aman Ayşo, yaman Ayşo (Ayşe)!

Türkmen kızı yün tarıyor
Yitirmiş yari arıyor
Yarimi eller sarıyor

Nakarat:

Çıkalım dağlar başına
Sen gül topla, ben nergisi
Aman Ayşo, yaman Ayşo (Ayşe)!

Türkmen kızı süt pişirir
Sütün kaymağın taşırır
Görenler aklın şaşırır

Nakarat:

Çıkalım dağlar başına
Sen gül topla, ben nergisi
Aman Ayşo, yaman Ayşo (Ayşe)!

Türkmen kızı kalk ayağa
Altın topları kollara
Firûze yüzük ellere

Nakarat:

Çıkalım dağlar başına
Sen gül topla, ben nergisi
Aman Ayşo, yaman Ayşo (Ayşe)!

Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 4503
favori
like
share
kiraz33 Tarih: 17.11.2011 16:09
ama hala çavuş
kiraz33 Tarih: 17.11.2011 16:08
3000000000000000000000000
kiraz33 Tarih: 17.11.2011 16:08
29veeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee......................................................................................................
kiraz33 Tarih: 17.11.2011 16:08
2828282828228282882828282852828
kiraz33 Tarih: 17.11.2011 16:07
27
kiraz33 Tarih: 17.11.2011 16:06
26
kiraz33 Tarih: 17.11.2011 16:06
vvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuuşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşşş25 cevapla
kiraz33 Tarih: 17.11.2011 16:06
aaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa
kiraz33 Tarih: 17.11.2011 16:04
çççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççççç