Samsun İli Köyleri - Gökçesu Köyü Hakkında -Gökçesu Köyü Tanıtımı - Gökçesu Köyü Resimleri



Samsun
Bilgiler
Nüfus 450 (2000)
Koordinatlar
Posta Kodu 55400
Alan Kodu 0362
Yönetim
Coğrafi Bölge Karadeniz Bölgesi
İl Samsun
İlçe Bafra

Gökçesu, Samsun ilinin Bafra ilçesine bağlı bir köydür.


Tarihi
köyün adı tokuroğullarından mustafa tok un isteği üzerine verilmiştir


Kültür

Köyün gelenek, görenek ve yemekleri hakkında bilgi yoktur.
Coğrafya

Samsun iline 60 km, Bafra ilçesine 13 km uzaklıktadır.
İklim
Köyün iklimi, Karadeniz iklimi etki alanı içerisindedir.
Nüfus
Yıllara göre köy nüfus verileri
2007
2000 450
1997 -
Ekonomi

Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır.
Muhtarlık

Yerleşim yerinin köy tüzel kişiliği alması ile birlikte köyün tüzel kişiliğini temsil etmesi için köy muhtarlık seçimleri de yapılmaktadır.

Seçildikleri yıllara göre köy muhtarları:

2004 - Aytekin Çil
1999 -
1994 -
1989 -
1984 -

Altyapı bilgileri

Köyde, ilköğretim okulu vardır ancak kullanılamamasının yanı sıra taşımalı eğitimden yararlanılmaktadır. Köyün hem içme suyu şebekesi hem kanalizasyon şebekesi vardır. Ptt şubesi yoktur ancak ptt acentesi vardır. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Köye ayrıca ulaşımı sağlayan yol asfalt olup köyde elektrik ve sabit telefon vardır.











Kaynak : Vikipedi, özgür ansiklopedi
Kaynak : Yerel Net


Köyünüze Ait Bilgi ve Resimleri Bu Konu Altında Paylaşabilirsiniz

Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 2927
favori
like
share
Nick_i_yok Tarih: 11.09.2011 02:15
Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi
The Journal of International Social Research
Volume 2 / 8 Summer 2009
adlı dergide yayımlanan sayın M.Yavuz ERLER'in bir çalışması olan
OSMANLI NÜFUS KAYITLARINA DAR ALTERNATF BR KAYNAK: DEFTER- LVA-I
CANK (1837)
AN ALTERNATIVE SOURCE TO THE OTTOMAN CENSUS RECORDS: ADMINISTRATIVE
RECORD BOOK OF THE CANIK (1837)
araştırmada yayımlanan Canik Sancağına bağlı Bafra Kasabası Gökçesu köyü ile de ilgili bir makale var.
Telif hakkı yoksa aşağıaya yapıştırayım..Varsa da kaldırabiliriz.
Tüm Karadenizliler okusun...



.Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi
The Journal of International Social Research
Volume 2 / 8 Summer 2009
OSMANLI NÜFUS KAYITLARINA DAR ALTERNATF BR KAYNAK: DEFTER- LVA-I
CANK (1837)
AN ALTERNATIVE SOURCE TO THE OTTOMAN CENSUS RECORDS: ADMINISTRATIVE
RECORD BOOK OF THE CANIK (1837)
Mehmet Yavuz ERLER*
Özet
Osmanlı nüfus kayıtlarından yararlanılarak nüfus konusu ile ilgili pek çok çalıma yapılmıtır.
Ancak Osmanlı Devletinde düzenli nüfus sayımları dıındaki kaynaklardan yalnızca vergi defteri olarak
nitelendirebileceimiz Tapu Tahrirler üzerinde çalımalar mevcuttur. Hâlbuki avarız kayıtları, temettüat
ve idari anlamda gerçekletirilen kayıtlardaki nüfus verileri de alternatif bir kaynak oluturmaktadır.
Samsun yöresi için düzenlenen mahalle muhtar ve imamlarına dair kayıt defteri bu anlamda önemli
veriler içerir. dari açıdan Samsuna ait bütün yerleke adları kaydedilirken göçmen, konar-göçer ve
yerleik topluluklarında bir özetini sunar.
Anahtar Kelimeler: Canik, Muhtar, mam, Kemah, Sivas, Müslüman, Hristiyan, dari Yapı
Abstract
There are many studies related to the population issue that based on the Ottoman census records.
Nevertheless there is only well-known alternative source as named Fiscal Registration Notebooks,
which were, hold for the purpose of taxpayers record above the regular census record during Ottoman
Empire. However there are other sources to find clues on the population records such as avarız,
temettüat and administrative records books that offer to the historians as an alternative documents to
search the population number. An administrative notebook that was hold for the Samsun’s muhtar
(district ruler) and imams (mosque prayer) obtains important clues on the matter of the population. In
the notebook the settlement place names were recorded while indicating and summarizing the
population and migrants as well.
Key Words: Canik, Muhtar, Imams, Samsun, Sivas, Muslim, Christian, Administrative Board.
dari anlamda oluturulan siyasal corafya nüfus dinamikleri ile de ilikilendirilmitir. Roma
döneminde (Constantin) bölgesel stratejiler dikkate alınarak gerçekletirilen idari taksimat belli oranda bir
nüfusu da hesaba katmaktaydı. Dou Roma (Bizans)’yı takiben Osmanlı’nın “örfen” ya da “öteden berü”
tabirleri ile açıklanan yasallama sürecinde; Bizans’a ait idari mirasında muhafaza edildiini iddia etmek
yersiz olmayacaktır. Osmanlı Eyalet sisteminin, en azından Anadolu bölümünde, Dou Roma ve Selçuklu
idari yapısının bir devamı olduu gerçeini belirlemek mümkündür. Ancak, Osmanlı Devleti’nin idari
anlamdaki yapılanıı zamanın tecrübelerine paralel olarak devamlılıını korumutur. Dou Roma’ya ait
idari yapılanma mirasının bir müddet devam ettirildii belirtilebilir. Ancak yönetimsel anlamda duyulan
yeni ihtiyaçlar Dou Roma’nın mirasında da bir takım yeni deiikliklerin gerçeklemesine neden
olacaktır. Deneyimli devlet adamlarının sayısal artıları, nüfusun artıı ve bazen de olaanüstü hallerin
zorunlu kıldıı idari birimlerin deiimleri Osmanlı’ya özgü bir yapılanmanın oluumuna da tanıklık eder.
Osmanlı’nın idari yapı üzerinde gerçekletirdii deiimlerin ana dinamikleri Avrupa’da uygulanan
ölçütlerin deerlendirilmesi ile gerçeklese de temel kıstasların nasıl ve nerelerde uygulanacaı gerçeini
corafya ve insan faktörü belirlemitir. Bu nedenledir ki ; “Batılılama” çalımalarının idari anlamdaki
yansımalarının uygulamaları Osmanlı toplumunun kendi iç dinamikleri ile yorulmutur. Osmanlı
Devleti’nde 1831–1838 yılları arasında uygulanmaya balanan nüfus sayımı ve vergilendirme ilemleri
her ne kadar “Batılılama” programının bir sonucu olarak kabullenilse de1; Osmanlı’da vergi ölçütüne
dayalı nüfus sayımları öteden beri varlıını koruyan bir uygulamaydı. Osmanlı Tapu Tahrir Defterleri
demografik yapıyı dikkate alan bir devlet oluumunun en açık ispatlarından biridir.
Samsun yöresinde bulunan mahalle muhtarları, imam, kocaba ve kâhyaların kayıt defteri nüfusa
ilikinde bazı veriler içermektedir. Her eyden önce 1837 yılında Canik Sancaının net bir yerleke
listesini sunan kayıt defteri konargöçerlere ilikin de bilgiler içerir. Ayrıca defterde yer alan bilgiler
sayesinde, Samsun yerlekeleri arasında bulunan Hıristiyan veya Müslüman inanç yapısının yer aldıı
corafyayı belirginletirmek mümkündür. Osmanlı Devlet yetkililerinden Ahmet Hulusi tarafından 1837
* Doç. Dr. Mehmet Yavuz ERLER, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fak., Tarih Bl. Samsun.
1 Stanford J. Shaw, Osmanlı mparatorluu ve Modern Türkiye, C.II, stanbul 1983, s.70.
Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi
The Journal of International Social Research
Volume 2 / 8 Summer 2009
170 M. Yavuz ERLER
yılında hazırlanan defterdeki verileri üç ana balık altında incelemek, içerdii bilgileri deerlendirmek
açısından daha doru bir yaklaım olacaktır.2
A. Defterde Yer Alan Yerleke Adları ve dari Sınırlar
Defter-i Liva-yı Canik içinde yer alan yerleke isimleri incelendiinde Canik Sancaının, sancak
merkezi olan Samsun ile birlikte 19 kaza ve 453 köy konumundaki yerlekenin kaydedildii anlaılır.
Ancak defterdeki konar-göçerlerin köy tasnifi altında yer alması yerleik düzende olmayan nüfusunda
sayısı dikkate alınarak bir tasnifin yapıldıı eklinde yorumlanabilir. Her kaza merkezindeki mahalleye ve
kazaya balı köye, büyüklüüne göre bir ya da iki muhtar ve imam atanmıtır. Bazı mahalle ya da
köylerde imam atanmamıtır. Bu durum idari bir personel eksikliinden ziyade Alevi inancına sahip
unsurların imama ihtiyaçları olmadıı eklinde deerlendirilmitir. Hıristiyan mahalle ve köylerde ise
yalnızca birer kocaba ve kâhya yer almaktadır. Yine bazı Hıristiyan göçebe gruplarına yalnız bir kocaba
ya da yalnızca bir kâhyanın atandıı anlaılmaktadır. Köy muhtarları ve imamları incelendiinde baba adı
ya da lakapları aynı muhtarların bir köyün iki mahallesindeki varlıkları belirli ailelerin muhtarlık ve
imamlık görevini aile mirası olarak devraldıkları eklinde deerlendirilebilir.
Canik Sancaı’ndaki yönetsel merkezler belirlenirken bazı kazaların daha büyük bir nüfusu
bünyesinde barındıran kaza merkezlerine baımlı kılındıı tespit edilmitir. Buna göre Canik
Sancaı’ndaki en büyük kaza Bafra’dır. Sancak merkezi olmamakla beraber Bafra Kazası kayıt defterinde
ilk sırada yer almıtır. Bafra Kazasının sahip olduu köy miktarı yüz ondur. Ayrıca Bafra Kazasının
Canik Sancaı bünyesinde bulunan en fazla mahalleye sahip olduu anlaılmaktadır. Bafra Kazasında yer
alan dokuz mahalle arasında yer alan Ermeni ve Rum Mahallelerinin 1837 sonrasındaki bir tarihte
Samsun’a nakledildikleri anlaılmaktadır. Canik Sancaına ait eriye Sicillerinde 1850 sonrasındaki
kayıtlarda sıklıkla karımıza çıkan Samsun merkez kazada bulunan Rum ve Ermeni mahalleleri 1837
tarihine ait kayıt defterinde Samsunda deil Bafra’da yer almaktadır. Özellikle 1869 yangınında haneleri
yanan Rum ve Ermenilerin barınma sorunlarını gidermek amacıyla Bafra’ya göçmeleri ve aylarca orada
kalmaları daha önceden ikamet ettikleri bu bölgeye aina olduklarını kanıtlar3. Bafra Kazası idari anlamda
daha geni bir idari alanı kapsadıından ve nüfus olarak ta daha youn olduu içindir ki Alaçam Kazası
da Bafra Kazasına baımlı kılınmıtır. Bafra Kazasına balı kılınan Alaçam Kazasında mahalle yoktur.
Kaza merkezi olarak ta Alaçam köyü zikredilmitir. Bu durum Alaçamın arazinin geniliini sınırlamak
için kaza tayin edildi fakat yeterli oranda nüfusa sahip bir yerleke oluturamadıından Bafra’ya balı
kılındıı tezini güçlendirir. Alaçam Kazasında toplam on dokuz köy olması da idari anlamda ayrıca
deerlendirilmesi gereken bir baka özelliktir.
Canik Sancaı’nda yer alan Samsun Kazası ise kayıt defterinde ikinci sırada yer almıtır. Samsun
Kazasındaki köy miktarlarının kendinden sonra gelen bazı kazalardan daha az olmasına ramen ikinci
sırada kaydedilmesi yönetsel merkezlerin konumlandırılmasında nüfus dinamiklerinin dikkate alındıı
gerçeini ortaya çıkarır. Çünkü Samsun Kazası ve köyleri çounlukla iki mahalleden olumutur.
Samsun’a balı Kab-ı Maden Oymaı Reayaları Kazası’nda (bugünkü Asarcık ancak Toptepe’den Denize
sahili olan bir idari yapıyı içermektedir) yer alan köylerde geni bir alana yayılmıtır. Asarcık ve Cobu
Deresini izleyerek Yılanlı Dere vadisinden sahildeki Top Tepe ve Çırakmana kadar olan alan üzerinde
konulanan bu Hıristiyan köyleri Samsun Kazasının nüfus grafiini de artırmı olmalıdır. Samsun
Kazası’nda 1837 yılı itibariyle altı mahalle ve otuz iki köy olduu belirlenmitir. Samsun Kazasına balı
olan Kab-ı Maden Oymaı Reayalarının da kaza konumunda idare edildii belirlenmitir. Ancak bu
kazanın yönetsel anlamda var olmasına karın somut anlamda bir kaza merkezi söz konusu deildir. Bu
yüzdendir ki Kab-ı Maden Oymaı Reayalarının yerletikleri köyler kaza konumunda idari yapıya dâhil
edilmi fakat Samsun Kazası merkezinden yönetilmilerdir. Kab-ı Maden Oymaı Reayaları Kazası’nda
yirmi altı köy tespit edilmitir. Köy isimlerinin öz Türkçe adlardan oluu bu Hıristiyanların Ortodoks
Türkler olma ihtimalini de bünyesinde taır. Örnein Sinme Ta, Çelik Alan, Sarı Yurt, Babasan, Kıla,
Gökçe, Yayla Krii ve Çırakman gibi Samsun civarına yakın yerlekelerdeki Hıristiyan köy isimleri her
hangi bir slami kültürel etkileimin izlerini yansıtmaktan çok uzaktır. Bu isimler Rum ya da Ermeni
Hıristiyan isimlerinden çok Türk izleri taımaktadır. Bu durum ya çok daha önceleri Müslüman
Türklerden (Selçuklu) etkilenen Ermeni, Rum ya da Ortodoks Türkleri akla getirmektedir. Eer Rumca ve
Ermenice isimlerle köy adları resmi kayıtlara dâhil ediliyorsa neden pek çok Hıristiyan köyü Türkçe
isimleri tercih etmitir. Anadolu’da slam kültürü altında pek çok Türk yerlekesinin ismi Türkçeden çok
2 Babakanlık Osmanlı Arivi (B.O.A.), A.RSK., Defter No. 1693, 1253 H., “ktiza-yı irade-i âliye üzere Canik Sancaı’nın havi
olduu kazalarının mahallat ve kuralarında nasb-ı tayin olunmu olan imame ve muhtaranın isimlerini mübeyyin tanzim ve tahrir
olunan defteridir. 1253”
3 Mehmet Yavuz Erler, “Karadeniz’de Avrupai Bir Kent: Samsun (1865–1875)”, Karadeniz Tarihi Sempozyumu, C.I, Trabzon
2007, ss. 541–569.
Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi
The Journal of International Social Research
Volume 2 / 8 Summer 2009
Osmanlı Nüfus Kayıtlarına Dair Alternatif Bir Kaynak: Defter-i Liva-ı Canik (1837) 171
Arap kültürünü yansıtırken Hıristiyan köylerinin Öz Türkçe adlarını muhafaza etmeleri dikkat
çekmektedir. Ayrıca Samsun Kazasına balı Hıristiyan köylerinde yer alan Kocaba ve Kâhyaların
lakapları da Türkçe özellikler taımaktadır. Örnein Yunbat adlı Hıristiyan köyünde Kocaba olan
Çolakolu Lefter, Öksüz Panayut, Babasan Köyü Kocabaı Kocabıyık ve Kâhyası Yanak Dimitri
isimlerinde yer alan lakaplar Türk kimliinin izlerini taır.
Canik Sancaı’na ait kayıt defterinde ki Bafra ve Samsunun ardından gelen üçüncü büyük kaza ise
Arım (bugünkü Çaramba)’dır. Arım Kazasında yer alan iki mahalle büyük oranda Yeil Irmaın iki
yakasında konulanan nüfusu barındırmaktadır. Gerçekte Canik Sancaı’nda yer alan pek çok köydeki iki
mahalleli yapı arazi artlarının zorunlu kıldıı bir akarsu, tepe ya da ormanlık alan nedeniyle birbirlerine
yakın fakat corafi bir etmenle ayrı konulanan bir köyü nitelendirir. Ancak bu köylerdeki birden fazla
mahalle oluumunun bir nedeni olarak da nüfus dinamiklerini de göz ardı etmemek gerekir. Yine de net
bir nüfus bilgisinin olmadıı 1837 tarihi Samsunu için arazi artlarının varlıını kabullenmek en doru
seçenektir. Arım Kazası 1837 yılında otuz be köyü bünyesinde barındırmaktadır. Arım Kazası iki
mahallesi ve otuz be köylük idari alanı ile birlikte civarındaki kazalar içinde yönetsel yapı merkezi
konumunu korumutur. Bafra ve Samsun kazalarında olduu gibi Arım Kazası’da kendine balı kazalara
sahiptir. Bu kazalardan Ökse Kazası yirmi iki köye sahiptir. Arım (Çaramba) ile Sonisa sınırı arasında
bulunan Ayvacık Kazası ise iki mahalleye sahiptir. Arım’a balı olan Ayvacık Kazası merkezindeki
Çaramba Köprüba ve Rum Köprübaı mahalleleri aslında bir köprünün varlıını belirginletirir. O halde
bir akarsu vardır ve Yeil Irmak’a karıır. Gerçektende bu sahada yaptıımız aratırmalarda Yeil Irmak’a
karıan bir akarsu olduunu tespit etmi bulunmaktayız. Gerçi üzerindeki köprü modernlemitir ama
yine de o eski günleri anımsatmaya yarayan köprü temeline ait emareleri tespit etmek olasıdır. Çaramba
Köprübaı Mahallesi muhtemelen Akarsuyun Çaramba (Arım) tarafında kalan mahallesini Rum
Köprübaı Mahallesi ise bir milleti nitelendirmeden ziyade Eyalet-i Rum olarak da bilinen Sonisa
yönünde ve köprü kenarında kurulan mahalleyi nitelendirir. Kısacası yer adları saha aratırması
yapıldıında inanılmayacak oranda ilginç bilgileri de karınıza çıkarabilmektedir. Arım Kazasına balı
olan iki mahalleli Ayvacık Kazası ise kırk be köye sahiptir. Bu durum Ayvacık Kazasının, hem nüfus
hem de Sancak merkezine yakınlık açısından daha avantajlı olan Arım’ın önüne geçmesini
salayamamıtır.
Canik Sancaındaki dördüncü büyük yönetsel kaza merkezi ise Terme Kazasıdır. Ancak Terme Kaza
merkezinin her hangi bir mahallesi belirtilmedii gibi yönetsel yapının merkezi konusunda da bir netlik
yoktur. Terme Kazası olarak nitelendirilen yönetsel yapının yirmi altı köyü olduu tespit edilmitir. Yine
Terme Kazasına balanmı olan Akçay Kazasının ise otuz köye sahip olduu anlaılır. Bu durum geni
arazi yapısının sınırlandırılması için duyulan ihtiyaçtan kaynaklanmı bir uygulama olsa gerektir.
Gerçektende incelemi olduumuz daha erken tarihli ve 1837 sonrası dönemlere ait Evkaf Defterleri’nden
elde ettiimiz verilerde gerek Terme’nin gerekse Akçay’ın bazen tamamı bazen de önemli bir köy
miktarının ya Ünye Kazasına ya da Arım Kazasına balandıını tespit etmek mümkün olmutur.4 O halde
yönetsel anlamda bir merkez oluturacak nüfus dinamiklerine sahip olmayan Termenin kaza konumunda
idari yapıda yer almasının tek nedeni geni arazi yapısının sınırlandırılmasına yönelik idari bir uygulama
olarak deerlendirilmelidir. Ayrıca Terme Çayı çevresinde konulanan köyler ile Simendirik ve Gölyazı
bataklıkları corafi yapının sorunlu kıldıı bölgeyi bir kaza idaresi altında tasnif etme ihtiyacını
belirginletirmi olmalıdır.
Canik Sancaı’nda yer alan beinci büyük yönetsel birim ise Ünye Kazasıdır. Ünye Kazası en
azından sahip olduu be mahalle ve sahip olduu “taife-i Ermeniyan” grubu ile birlikte yönetsel anlamda
civar kazalara merkez olacak demografik bir konuma sahiptir. Ünye Kazasının yedi köyü tespit
edilmitir. Ancak köy olarak tasnifi yapılan Göçebe Reayanın varlıı alıılageldik Yörük taifesinin
dıında konargöçer olan Hıristiyanlarında olduunu ispatlar. Özellikle Ünye Kazasına balı Cevizdere
(Cözdere?) Kazası’nda bulunan “Balıkçı Göçebe Reayası” sahil Hıristiyanlarının bir kısmının balıın
peinden yer deitirdiini kanıtlamaktadır. Ünye Kazasına balı olan Efraz Kazası ise on bir köyden
oluan bir yapıya sahiptir. Onu takip eden Fenaris Kazası on iki köye ve Cörei Kazası ise altı köye sahip
idari birimler olmakla beraber yönetsel anlamda Ünye Kazasına baımlı kılınmılardır. Yine Ünye
Kazasına balı bulunan Cevizdere Kazası’nda ise on köy tespit edilmitir.
Canik Sancaına ait kayıt defterindeki altıncı büyük kaza ise Fatsa Kazası olarak belirlenmitir. Fatsa
Kazasında da her hangi bir mahalle adı verilmemekle beraber Fatsa merkezinde ikamet ettii belirlenen
Rum Reaya, Bazar (Rize-Pazar), Ordu ve Kaya Ardı Ermenilerinin kaza merkezinin nüfus dinamiini
oluturduu eklinde deerlendirilmitir. Fatsa Kazasının dokuz köye sahip olduu anlaılmaktadır. Fatsa
4 Mehmet Yavuz Erler, Lodges of Dervishes, Monastic Complexes and Shaping of Social Groups in the Otoman Canik District
(1800-1860), Quaderni della Casa Romena di Venezia, No. 4, 2006, Venezia, s. 91-107.
Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi
The Journal of International Social Research
Volume 2 / 8 Summer 2009
172 M. Yavuz ERLER
Kazasına balı olan Serke Kazasında da dokuz köyden oluan bir sınır ortaya çıkmaktadır. Fatsa’ya balı
Meydan Kazası’nda be köy. Yine Fatsa Kazasına balı olan Ke Deresi Kazası’nda altı köyden oluan
bir yapıyla karılaılmıtır. Serke Kazası’nda bulunan Kabaköy, Osmane Köy ve Alakiri Reayaları ile
Meydan Kazası’nda bulunan Çubuklu reayaları ayrıca kayıt defterinde kocaba ve kâhyaları ile birlikte
kaydedilmilerdir.
Canik Sancaı’nda yer alan yedinci büyük kaza olan Kavak ise sahip olduu yirmi dokuz köy ve
oldukça geni sınırı ile kayıt defterine eklenmitir. Muhtemelen nüfus dinamii yeterli olan Kavak
Kazasına her hangi bir kazanın balaması yoluna gidilmediinden hem yönetsel anlamda büyük
merkezlerden biri hem de kendine balı kazası olmadıı için en sorunsuz idari merkezlerden birini
oluturmutur.
Canik Livası kayıt defterinde en büyük kazadan en küçük kazaya doru bir tasnifin yapıldıını iddia
etmek yersiz olmayacaktır. Ancak köy konumundaki yerlekelerde nüfustan ziyade merkez kazaya olan
uzaklık yakınlık ilikisi dorultusunda bir tasniften söz etmek mümkündür. Çünkü belirlediimiz köyler
genellikle uzaktan merkez kazaya doru yakınlaan köylerin bir listesi halindedir. Bu köylerin deiik
yönler dikkate alınarak o dönemin yol güzergâhı üzerinde yer alan köyler olması gerekir. Dolayısıyla köy
isimleri takip edilerek devrin olası bir ulaım aını da belirlemek ileride mümkün olacaktır. Canik
Livasında 1837 yılı itibariyle belirlediimiz kazalar ise, gerek idari gerekse demografik gerekçelerle
büyüklüklerine göre sıralamaları u ekilde tespit edilmitir.
Canik Livası Kazaları (1837)
Sıra Nr. Merkez Kaza Tabi Kaza
1 BAFRA KAZASI
2 Alaçam Kazası
3 SAMSUN KAZASI
4 Kaza-yı Kab-ı Maden
Oymaı Reayaları (bugünkü Asarcık)
5 ARIM KAZASI
6 Ökse Kazası
(bugünkü Kutlukent)
7 Ayvacık Kazası
8 TERME KAZASI
9 Akçay Kazası (bugünkü Salıpazarı)
10 ÜNYE KAZASI
11 Efraz (fraz?) Kazası
12 Fenaris Kazası
13 Cörei Kazası
14 Cevizderesi (Cözderesi?) Kazası
15 FATSA KAZASI
16 Serke Kazası
17 Meydan Kazası
18 Ke Deresi Kazası
19 KAVAK KAZASI
Tablodan anlaılacaı üzere Canik Livasında on dokuz kaza olmakla beraber merkez kaza konumuna
sahip ancak yedi kazanın varlıı belirlenmitir. Kazalara, muhtemelen büyüklüklerine göre idari bir
taksimatın sonucu olarak sıralama listesinde önceliin verildii öngörülmekle beraber idari anlamda bir
baka anlayıında varlıı dikkat çeker. Özellikle Terme ve Kavak Kazasının dier kazalar gibi mahalleye
sahip olmamakla beraber merkez kaza konumunda belirlenmeleri geni arazi yapısının sınırlandırılması
zorunluluu karısında ortaya çıkan idari bolukları doldurma amaçlı yapılanmalar olarak yorumlamak
mümkündür. Canik Livasındaki bir dier dikkat çekici özellik ise büyüklüklerine göre sıralanan kazaların
stanbul merkez alınarak yapılmı olmasıdır. Buna göre stanbul’a sahil kesiminde en yakın konumda
olan kazaların öncelikli kaydedildikleri anlaılır. Buna göre Kavak Kazası sahil üzerinde olmadıı için en
son kaydedilen kaza olarak karımıza çıkar. Dorudan yönsel anlamda bir tasnife dayalı sıralama
yapılmı olsaydı her halde Kavak Fatsa’dan stanbul istikametinde en yakın kaza olacaı için öncelikli
kaydedilmesi gerekirdi. O halde stanbul’un yönsel anlamda dikkate alındıı ancak yerleke ve
demografik büyüklüklerin de ele alınarak bir tasnifin yapıldıını iddia etmek yersiz olmayacaktır. Yine de
stanbul un bir deniz merkezi olduu ve kara balantılarının zayıflıı nedeniyle Kavak ilçesinin deniz
ulaımı dikkate alınarak geri plana alınmı olacaı ihtimalini de göz önünde bulundurmakta yarar vardır.
Kısacası Canik Livası’nda yönetsel yapının merkezi konumundaki Samsun Kazası deil de neden Bafra
Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi
The Journal of International Social Research
Volume 2 / 8 Summer 2009
Osmanlı Nüfus Kayıtlarına Dair Alternatif Bir Kaynak: Defter-i Liva-ı Canik (1837) 173
Kazası ile balayan tasnif sisteminin Kavakla sonlandırılmı olması, çeitli ihtimal ve varsayımları
bünyesinde barındırmaya devam eder.
Sonuç itibariyle Canik Sancaı’nda bulunan her yerleim yerine muhtemelen nüfusu gözetilerek, eer
Müslüman’sa muhtar ya da muhtarlar ile imam eer Hıristiyan nüfusa sahipse kocaba ve kahya
atanmıtır. Bu görevlilerin kayıt defterindeki isimleri Samsun yöresindeki Salnameler öncesine ait en eski
devlet memuru listesinin de olumasını salamaktadır. Ayrıca Canik Sancaı’nda bulunan göçebe
gruplarına da yapılan muhtar, imam, kocaba ve kâhya atamaları, Samsun yöresindeki nüfus
dinamiklerini algılama açısından önemli veriler sunar. Bu veriler dorultusunda Canik Sancaı’nda
bulunan konar-göçer gruplarının çounlukla Hıristiyanlardan olutuu ve genel nüfusun oldukça küçük
bir dilimini tanımladıı iddia edilebilir. Konar-göçer grupların ise çounlukla Ünye ve Fatsa Kazaları ile
bunlara balı civar kazalar bünyesinde yer aldıkları tespit edilmitir. Canik Sancaı Kayıt Defteri’nde
dikkat çeken bir dier husus ise birkaç yerleke isminin bir köy olarak kaydedilmi olmasıdır. Bu isimler
ya geni aile çekirdeklerini ya da birbirine yakın fakat ayrı konulanmı mahalleleri nitelendirmektedir.
Birden fazla isimle kayıt altına alınan köylerde iki muhtarın olduu tespit edilmitir. Bazı durumlarda tek
isim altında kaydedilen köylerde de iki muhtar ataması yapılmıtır. Bu durum muhtemelen bir nüfus
younluuna göre muhtarların atandıı eklinde deerlendirilmitir. Kayıt defterinde yer alan köylerin
bazılarında bir bazılarında iki muhtara yer verilirken bütün Müslüman köylerinde yalnızca bir imamın
atandıı belirlenmitir. Yine Hıristiyan köylerinde çounlukla bir kocaba ve bir kâhya atanırken bazen
yalnız kocaba bazen de yalnızca kâhyanın atandıı örneklere de rastlanmıtır. Eer atamalar nüfus
aırlıı dikkate alınarak yapıldıysa Canik Sancaı’nda yer alan Hıristiyan köylerinin nüfus dinamiinin
genel nüfusa oranla düük olduu iddia edilebilir. Ne var ki kaza merkezlerinde bile bulunan Hıristiyan
mahalle ve köylerin nüfus younluu olmakla beraber yalnızca bir kocaba ve kâhyanın atanmı olması
idari anlamda Hıristiyan unsurların devlet nezdinde temsillerinin sınırlanmaya çalııldıı eklinde de
deerlendirmek mümkündür.
B. Defterde Yer Alan Dini Tasnif Sistemi
Canik Sancaı’ndaki muhtar, imam, kocaba ve kâhyalara ilikin olarak hazırlanan defterde, sosyal
yapının inancına dair renklerinde deerlendirildii anlaılmaktadır. Canik Sancaı’nda yer alan Hıristiyan
ve Müslüman köylerinin herhangi bir ayrıma tabi tutulmaksızın birlikte deerlendirilmeleri bu konuda
idari bir tasarrufun olmadıı eklinde deerlendirilebilir. Ancak Samsun merkez kazaya balı olan Maden
Kabı Oymaı Hıristiyanlarına ait köylerin ayrı bir balık altında toplanması bir anlamda Sancak
merkezlerindeki nüfusa ait inanç yapısının dikkate alındıını kanıtlar. Ancak bu türden oymak ve göçebe
eklinde geni bir airet yapısının bünyesinde taıyan Hıristiyan nüfus idari anlamda ayrı bir
konulandırılması Osmanlının olaan uygulamalarından birisi olarak kabullenmelidir. Çünkü Müslüman
Yörük, Etrak (Türkmen) ve Ekrad (Kürt) taifelerinde de aynı tarzdaki nitelendirme Canik Defterinde yer
almakla beraber ülke genelinde öteden beri var olagelen bir uygulamanın sonucudur. O halde Hıristiyan
oymak ve göçebe köylerinin ayrı balıklar altında toplanmasını olaan karılamak gerekir. Bununla
birlikte yerleik olarak sürekli ikamet halinde olan Hıristiyan köylerinin dier Müslüman Gürcü, Çerkez,
Kürt ve dahi Türklerden oluan köylerle birlikte anılmaları dinsel anlamda bir ayrımcılıın yapılmadıı
izlenimini kuvvetlendirmektedir. Canik Livasına ait defterde yer alan tasnif sisteminde idari olmasa da
sosyal anlamda bir dinsel ayrımcılıın olaan farklılıını izlemek mümkündür. Elde edilen verilerde
Hıristiyan köylerinin yalnızca Hıristiyanlar, Müslüman köylerinin de yalnızca Müslümanlardan olutuu
anlaılmaktadır. Müslüman köyleri listede birbirini takip ederken aynı özellik Hıristiyan köylerinde de
tespit edilmitir. Fakat bazı durumlarda Müslüman köyleri arasında bazen bir bazen de birkaç Hıristiyan
köyüne rastlamak olasıdır. Kayıt defterinden anlaılacaı üzere Müslüman köy ve mahallelerin önemli
oranda iki muhtarı ve bir imamı bulunmaktadır. Ancak bazı Müslüman köylerinde imamın bulunmadıı
anlaılır. Bu durum ya bir imam ataması yapılmadıı ya da köyde bir caminin olmadıı anlamına
gelmektedir. Ayrıca bu köylerin Alevi inancına sahip ancak slam dinine mensubiyetleri nedeniyle
Müslümanlarla birlikte tasnif edilen nüfusa ait yerlekeler olma ihtimalide bir hayli yüksektir. Bazı
durumlarda ise Müslüman göçebe gruplarında imamın atanmadıı tespit edilmitir. Hıristiyan mahalle ve
köylerinde ise younluklu olarak bir kocaba ve bir kâhya bulunmaktadır. Ancak bazı yerleik bazen de
göçebe olan Hıristiyan nüfusa temsilci olarak yalnızca bir kâhyanın atandıı belirlenmitir.
Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi
The Journal of International Social Research
Volume 2 / 8 Summer 2009
174 M. Yavuz ERLER
Canik Livası’nda Müslüman ve Hıristiyan Yerlekelerin Kazalara Daılımları
(1837)
Kaza simleri ki
Muhtarlı
Bir
mamlı
Mahalle
Sayısı
Bir
Kocabaı
Bir
Kâhyalı
Mahalle
Sayısı
ki
Muhtarlı
Bir
mamlı
Köy
Sayısı
Bir
Muhtarlı
Bir
mamlı
Köy
Sayısı
Bir
Muhtarlı
mamsız
Köy
Sayısı
Bir
Kocaba
Bir
Kâhyalı
Köy
Sayısı
Bir Kâhya
Bir
Kocabalı
Köy
Sayısı
Toplam
Müslüman
Köy
Sayısı
Toplam
Hıristiyan
Köy
Sayısı
BAFRA
KAZASI
7
2
78
1
-
31
-
79
31
ALAÇAM
KAZASI
-
-
9
-
-
1
-
9
1
SAMSUN
KAZASI
6
-
11
5
-
16
-
16
16
KAB-I
MADEN
OYMAI
REAYALARI
KAZASI
-
-
-
-
-
25
-
-
25
ARIM
KAZASI
2
-
30
5
-
-
-
35
-
ÖKSE
KAZASI
-
-
13
9
-
-
-
22
-
AYVACIK
KAZASI
-
2
25
4
-
18
-
29
18
TERME
KAZASI
-
-
17
10
-
-
-
27
-
AKÇAY
KAZASI
-
-
22
7
-
-
1(kocaba)
29
1
ÜNYE
KAZASI
4
Bir
muhtarlı
2
-
5
1
ki
Muhtarlı
-
1
6
1
EFRAZ (fraz?)
KAZASI
-
-
-
7
1
-
2
8
2
FENARS
KAZASI
-
-
-
8
3
-
1
11
1
ÇÖRE
KAZASI
-
-
-
3
3
Bir köy
iki
muhtarlı
-
-
6
-
CEVZDERES
KAZASI
-
-
-
8
1
-
1
9
1
FATSA
KAZASI
-
2
9
-
-
-
-
9
-
SERKE
KAZASI
-
1
9
-
-
-
-
9
-
MEYDAN
KAZASI
-
1
5
-
-
-
-
5
-
KEDERES
KAZASI
-
-
6
-
-
-
-
6
-
KAVAK
KAZASI
-
-
23
6
-
-
-
29
-
Canik Kayıt defterinde yer alan yerlekelere atanan muhtar, imam, kocaba ve kâhyalar dikkate
alınarak yapılan deerlendirmede Hıristiyan ve Müslüman köyleri belirlemek mümkün olmutur. Bu
verileri defterdeki tasnif sistemi dorultusunda ele aldıımızda Canik Sancaı’nda 107 köyün Hıristiyan
ve 346 Köyünde Müslüman nüfus tarafından oluturulduu belirlenmitir. Kaza merkezine sahip ve
Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi
The Journal of International Social Research
Volume 2 / 8 Summer 2009
Osmanlı Nüfus Kayıtlarına Dair Alternatif Bir Kaynak: Defter-i Liva-ı Canik (1837) 175
kendine tabi kazaları bulunan yerlekeler dikkate alındıında 1837 Canik Sancaı’nda, Samsun Kazası,
Arım Kazası, Kavak Kazası merkezi olarak kabul edilen Nefs-i Kavak ile Karka köyünde tamamen
Müslümanlardan oluan yerleimcileri tespit etmek mümkün olmutur. Bunun yanı sıra pek çok tali
kazanın merkezinde Hıristiyan nüfustan oluan yerleimcilere rastlanmıtır. Bafra, Ünye ve Fatsa gibi
büyük kaza merkezlerinde de Hıristiyan mahallelerin varlıı dikkat çeker. Ayvacık Kazasına balı ve
sonu “Oymak” eklinde biten köylerin hem Müslüman hem de Hıristiyan yapıya sahip oluları ilgi
çekmektedir. Bu durum bir sosyal grubun Ayvacık kırsalında Hıristiyanlıktan slamiyet’e ihtida ettii
eklinde de deerlendirilebilir. Madenkabı (Kab-ı Maden) Kazası köylerinin tamamen Hıristiyan olduu
anlaılır. Bazı tali belgeler sayesinde bunların Erzincan’ın Kemah ya da Elazı Maden yöresinden gelen
Hıristiyanlar olduu belirlenmitir.5 Her ne kadar göçebe Hıristiyanlar olarak kayıtlara geçen yöre
sakinlerinin Ermeni ve Rum olarak kaydı yapılmısa da6, köy adlarının özgün Türkçe kelimelerden
oluması akıllara Ortodoks Türklerin varlıını getirmektedir.
Sonuç itibariyle Canik Sancaı’nda yer alan dinsel yapının en belirgin unsurlarını Müslüman ve
Hıristiyanlar oluturmutur. Ancak Hıristiyan ve Müslümanların mezhep farklılıkları idari olarak
düzenlenen bu defterde yer almamaktadır. Osmanlı Devleti’nin en azından 1837 resmi anlayıında
mezheplerden ziyade bir dine mensup geni kitlelerin varlıının tespiti yeterli olmutur. Sosyal yapı
içinde aynı dine mensup insanların belirli mahalle ve köylerdeki olaan birliktelikleri sonucu ortaya çıkan
yerleim yapısı devletin böylesi bir tasnifini kolaylatırmı ve doal bir uygulama haline dönütürmü
olsa gerektir. Canik Livası kayıt defterine bakarak yörede Müslüman yerlekelerin fazlalıı nedeniyle
etkin dini yapının slamiyet olduunu vurgulamakta yarar vardır. Özellikle lhanlılar döneminde kurulan
Samsun Kaza merkezi ve bir Türk Kalesi etrafında ekillenen yerleimciler, 1837 yılında tamamen
Müslüman bir görünüme sahiptir. Ancak Samsun Kazasına yakın bölgelerden sonraki yıllarda yaanan iç
göçün zamanla Liva merkezinin demografik yapısında deiime yol açtıı tahmin edilmektedir.
C. Defterde Yer Alan Etnik Tasnif Sistemi
Canik Livası Kayıt defterinde sistematik olmamakla beraber etnik yapıya ilikin bir tanımlamanın
varlıı dikkat çeker. Özellikle Hıristiyan mahalle yerlekelerinden bahsedilirken Ermeni ya da Rum
nitelendirmeleri kullanılmıtır. Köylerde ise bu nitelendirmenin nadiren yapıldıı anlaılmaktadır. Buna
göre Bafra Kaza merkezinde bir Rum ve bir de Ermeni mahallesinin en azından 1837 yılında varlıı
belirlenmitir. Bafra köy isimleri filolojik anlamda Türk kültürünün özgün daarcıını beraberinde
taımakla birlikte ulus yapısına delil tekil edecek bazı izleri de bünyelerinde barındırmaktadırlar. Canik
Livası yerleke adları arasında rastladıımız Türk tabiri bir tek Bafra Kazasında yer alan Türk Köy’de
karımıza çıkmaktadır. Ayrıca Bafra köyleri arasında yer alan Tatarlı, Yörgüç Eyüp Laz ve Yörük Alanı
eklinde ki adlar dorudan egemen ulusun varlıını en azından yerleke adları ile de corafyaya
kazıdıını kanıtlar. Bafra köyleri arasında yer alan Kürtler ma Kıla köyü de etnik yapı içinde Müslüman
bir baka unsurun nitelendirilmesi olarak tanımlanmı olmalıdır. Bafra’da yer alan bazı köylerin muhtar
ve imamları olmasına ramen taıdıkları adlar bir tür ihtida hareketinin de varlıı konusunda kanıtlanmayı
bekleyen ipuçları taımaktadır. Örnein Köprücüyan ma Gulamolu köyü Müslüman olmakla beraber
Ermenice “oul” ekini muhafaza etmesi manidardır. Yine Rumlar tarafından kutsal kabul edilen suya
verilen Ayazma adılını da Bafra’da ki Ayazma köyünde tespit etmek mümkün olmutur. Bu köyde imamı
ve muhtarı olan bir köy olarak kayıtlara geçmitir. Yine Müslüman bir köy olduu imamından belli olan
Çıkrıkçı Ahristo ve Kurt Olan köyündeki Ahristo adılı bir anlam taır mı bilinmez. Bu arada Bafra’da
yer alan Hıristiyan unsurlara ait pek çok yerleke adılında “Zımmi” eklindeki nitelendirme Rum ulusunu
nitelendirmek için kullanılmı olmalıdır. Bafra’da yer alan bazı Hıristiyan köylerinde ise Urmanos,
Fidelya ve Kostanti Oulları ibarelerine rastlanılmıtır ki bunlar muhtemelen Rum köyleridir. Bazı
Hıristiyan köylerinde de Türk ve Müslüman köylerinde belirlenen geni aile çekirdeklerinden bahsetmek
mümkündür. Yani köyü ilk oluturan yerleimcinin baba, karde ya da oullarla anılarak bir köy adının
oluturulması eklindeki gelenein Hıristiyan köyleri içinde geçerli olduu anlaılmaktadır. Örnein
Yayla, Köse Kahya, Stefan, Kara Vasil olu Köyü eklindeki yerleke bunun ilginç bir kanıtını oluturur.
Samsun Kaza merkezinde 1837 yılı itibariyle hiçbir Hıristiyan dinine mensup unsura rastlanmaz.
Ancak Samsun Kaza merkezini çevreleyen ve Kab-ı Maden Oymaı Hıristiyanları olarak kaydedilen
köylerin hemen tamamı Hıristiyan yerleimciler tarafından oluturulmutur. Samsun Kaza merkezini
çevreleyen kırsal alana konulandırılan bu Hıristiyan köylerinin hangi ulusa mensup olduklarına dair net
bir emare tespit edilememi olmakla beraber köy adları ve köylerin idari anlamdaki temsilcisi olan
5 BOA., NFS.d, Gömlek Nr. 979 ve 993, “Erzincan Kemah’tan gelen göçebeler.”
6 BOA., MAD.d., Gömlek Nr. 2177731, “Madenkabı Kazası Ehl-i zimmet reayaya (Ermeni ve Rum) ait defter.”, 1266 H.
Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi
The Journal of International Social Research
Volume 2 / 8 Summer 2009
176 M. Yavuz ERLER
kocabalar ile kâhyaların lakaplarının Türkçe olması bazı ipuçlarını beraberinde taır. Bu köy isimleri ve
lakaplardaki Türkçe (Arapçadan arınmı), ya Türklerle slamiyet öncesi temas kuran bir ulusun kültürel
etkileimini ya da gerçekte Türk ama Ortodoks olan bir sosyal yapının varlıını kanıtlar. Özellikle
lhanlılar döneminde ehirleen Samsun Kaza merkezi çevresinde lhanlıların ilk kurulu devresindeki
Hıristiyanlıın devlet politikası olarak kabullenilmesinin de etkisi olmu olmalıdır. Yine de günümüze
kadar uzanan bu yerlekeler ve adlarının dıında mimari yapının tarihsel izlerini yansıtacak hiçbir iz
geride bırakılmamıtır. Mevcut bazı kilise kalıntıları da hazine hayaliyle yanıp tutuan yoksulların ya da
tamahkâr varlıklıların tahribatından kurtarılabilinmi deildir. Bafra Kazası’nda bulunan Hıristiyan ve
Rum mahallelerinin 1853–1856 tarihleri arasında Samsun Kaza merkezine yönelmeleri neticesinde
Samsun Kazasını çevreleyen kırsalın Hıristiyanlarını da ehir merkezine çekmi olmalıdır. O halde
Samsun Kaza merkezinde oluan Hıristiyan mahallelerinde yaayan insanların sosyal anlamda kent
kültüründen ziyade kırsal kültüre eilimli olduklarını iddia etmek yersiz olmayacaktır. Sosyal yapı içinde
yer alan Hıristiyan unsurunun bu geç zamanlı kent kültürüne adaptasyonu, ehir merkezinde oluan dini
yapılarından kiliselerin neden camiler kadar eski bir tarihe sahip olamadıklarını açıklar. Samsun Kaza
merkezini çevreleyen ve on altısı Müslüman ve on altısı da Hıristiyan olan köy adları da taradaki etnik
yapı üzerinde fikir vermektedir. Örnein Karakoyun ma Caniklü köyü, bir Türk boyunu
nitelendirmektedir. Dereköy, Türkmenler, Cırlabuk köyü de bir ulusun varlıına emare tekil etmitir.
Ayrıca Samsun Kazası kırsalında yer alan Ekrat (Kürt) Taifeleri köyü de bir göçün beraberinde taıdıı
sosyal yapıya ait kimlik olarak deerlendirilmeyi beklemektedir.
Arım Kaza merkezinde Müslümanlar tarafından oluturulan iki mahalle yer almaktadır. Özellikle
Arım Kazası civarında yer alan Alan ma Alacaviran köyünün üzerine kaydedilen “Tokatlı” ibaresi civar
metropollerden Arım Kazası’na gelerek yerleen unsurların varlıını kanıtlar. Arım Kazasına balı olan
Ökse (bugünkü Kutlukent-Tekkeköy-Dikbıyık) Kazası kırsalında yer alan Araplu Köyü bir ulusun
varlıından ziyade Suriye’den göçen Karayaka Yörüklerinin ilk yerlekelerini oluturmaktadır. Yine
burada yer alan civar köylerinde Karayaka Yörüklerine mensup unsurlar oldukları tahmin edilmektedir.
Karayaka Yörüklerinin 1865 sonrasında Kafkas göçmenlerine devredilen arazilerini terk ederek kılak
olarak kullandıkları Erbaa/Karayaka, Bafra yörelerinde younlatıkları tahmin edilmektedir. Ökse
kazasında Karayaka Yörüklerinin halen Dikbıyık/Kurt Ahmetli Çerkez köyünde bir mahalle olarak
varlıklarını sürdürdükleri anlaılmaktadır. Yine Karayaka airetine mensup bu civardaki köylerin
Kafkasya’dan gelen Çerkez ve Gürcülerle birlikte aynı yerlekeleri birlikte paylatıkları ve zamanla
Kafkasyalı bu unsurlarla kaynatıkları belirlenmitir. Kendilerini bazen Ankara’dan geldikleri eklinde
nitelendiren bu unsurların Suriye (am), Adana-Antep, Diyarbakır-Yozgat, Ankara-Eskiehir ve oradan
Tokat ve Samsuna (Bafra ve Ökse kazası) ulaan bir Yörük airetinin göç öyküsünden haberleri yoktur.
Arım Kazasına balı olan Ayvacık Kazası’nda 1837 yılında yer alan Karye-i Muhacirin-i Çerakese ibaresi
Kafkas göçmenlerinin bu corafyada Karayaka Yörük aireti ile olan birlikteliklerinin 1865 göçü
öncesine tekabül ettiini kanıtlar. Ayvacık Kaza merkezinde ve Tekincek Köyü’nde Ekrat (Kürt)
taifelerinin de varlıı 1837 tarihli kayıt defterindeki verilerden anlaılmaktadır. Yine Ayvacık Kazsında
yer alan Tuna Oymaı, til Baı, Bölükbaı Oymaı, Keskin Oymaı köylerinde ki gibi hem Müslüman
ve hem de Hıristiyan köylerinin birbirini takip etmesi Hıristiyan Türklerin slamiyet’e geçi aamalarını
nitelendiren emareler olsa gerektir. Ancak bu Türklerin Roma mparatorluu bünyesine Hazar mparatoru
kızı Çiçek Hatun döneminde 750–925 yıllarında gelen Kafkasya meneli Türkler mi yoksa Don-Volga-
dil havzasından Hunlarla birlikte Tuna’yı aıp Balkanlara Bulgaristan’a gidip sonradan buraya göçen
Bulgar Türkleri mi olduunu belirlemek yeni verilere müracaatı gerekli kılmaktadır. Ayvacık Kazası
köyleri arasında belirlenen Karye-i Kedereli Oymaı Reayaları ibaresi de Fatsa Kazasına balı Ke
Deresi Kazası’ndan Ayvacık Kazasına yönelik bir iç göç hareketinin varlıını kanıtlamaktadır. Yine
Ayvacık Kazası kayıtlarından Semail, Derbend, Demirlü ve Kabalı köylerinin Sivas’dan gelen Müslüman
göçmenler olduu anlaılır.
Terme Kazası kırsalındaki Eynesillü köyü Giresun Eynesil’den gelerek yerleen ve 1837’de bir
Müslüman köyü olarak varlıklarını sürdüren kimselerin varlıına iaret eder. Özellikle Terme Kazasına
balı Akçay (Salıpazarı) Kazası’nda bulunan ve bugün aynı isimi taıyan Bazlamac Köyü ve civarındaki
sakinlerin Gürcü oldukları dikkate alındıında Kafkasya’dan 1856 öncesi yaanan bir göç hareketinin
varlıı anlaılır. Akçay Kazası’nda yer alan ve bir Müslüman köyü olan Karye-i Gıptiyan’da bir tür ulusal
kimliin izlerini taıyabilir. Ancak emin olduumuz bir ey vardır ki oda Akçay’da yer alan Karye-i Ekrat
(Kürt) taifesinin bir kimlii nitelendirmi olmasıdır.
Ünye Kazası’nda ise göçebe Hıristiyanların varlıına dair ibareler bulmak mümkündür. Yine Ünye
Kazasına balı Çörei Kazası’nda kaydedilen Ekrat (Kürt) Taifesi dıında bir kimlik nitelendirici kayıt
bulunmamaktadır. Bununla birlikte Ünye Kaza merkezinde bulunan “Zımmiyan” ve “Ermeniyan”
mahalleleri Rum ve Ermeni kimliklerine iaret etmitir. Ünye merkez kazaya balı köylerden birisi olan
Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi
The Journal of International Social Research
Volume 2 / 8 Summer 2009
Osmanlı Nüfus Kayıtlarına Dair Alternatif Bir Kaynak: Defter-i Liva-ı Canik (1837) 177
Karye-i Zeynik ve Gobi köyündeki Gobi eer bir göl ya da çöl adıysa Ünye’deki Türklerin göç
corafyalarını belirginletirmek bir hayli kolaylamı olacaktır.
Fatsa Kaza merkezinde bulunan Reaya-yı Rum ve Bazar, Ordu ve Kaya Ardı Ermeni ibareleri bariz
bir kimlik tanımlaması olarak dikkat çeker. Ayrıca Fatsa merkez kazada bulunan Ermeniler, buraya Pazar,
Ordu ve Kaya Ardı bölgelerinden göç yoluyla gelen bir sosyal yapıyı nitelendirmektedir. Yine Ke Deresi
Kazasında yer alan Karye-i Kendikse ma Tatarcık köyü Anadolu’da ki Mool egemenliinin kalıntıları
olarak bir kimlik tespiti yapmaktadır. Yine Ke Deresi Kazasında yer alan Karakoyunlu ma Akça Kise
köyü de Türk airetlerinden birinin yöredeki varlıını kanıtlar.
Kavak Kazası ise Canik Livasına balı olup sahile uzantısı olmayan tek kaza özelliini elinde tutar.
Kavak merkezini oluturan Nefs-i Kavak ma Karkı köyü iki mahalleye sahip Müslüman bir yapıya
sahiptir. En azından 1837 yılı itibariyle Kavak ve civar köyleri arasında hiçbir Hıristiyan köyüne dair veri
olmaması ilgi çeker. O halde Kavak Kazası Türk ve slam kimliini sahil kazalarına oranla çok daha
önceleri salama almı olmalıdır. Özellikle Çakallı yolu üzerinde yer alan Selçuklu dönemine ait
Kervansaray bunun yerle yeksan olmu bir abidesi olarak yıllara inat varlıını sürdürmeye devam
etmektedir. Kavak bölgesindeki ulus kimliinin 1865 Kafkas göçlerine kadar özünlüünü koruduunu
iddia etmek yersiz olmayacaktır. Ancak 1837 yılındaki kayıtlarda Seyyid Ali Köyü muhtarı olan Çerkes
olu Süleyman’ın varlıı münferit kitlelerin göçünü kanıtlar. Kavak köyleri arasında yer alan Kayı,
Bayındır, Artuklu ve Tatar Musalu gibi köy adları bir kimlik deerlendirmesi olarak ele alınabilir. Yine
de Kavak Kazası köy adlarında sıkça karımıza çıkan Aslanca ve Kara Aslan gibi bu yöreye ait olmayan
bir canlıyı nitelendiren köy adları yöre sakinlerinin ya bu hayvana kafayı bozdukları ya da bu canlının
egemen olduu sahalardan buraya gelen Türkler ya da Arapların olduu yönünde deerlendirilebilir.
Özellikle Gulam Köyünde Badatlı olu Osman Efendinin imamlık yapması ve Azaklu köyündeki Arap
olu Emrullah Efendi’nin imam olarak hizmet vermesi Badat yöresinden bir grubun Kavak kırsalını
mesken tuttuu eklinde incelenebilir. Belki de bu Aslan takıntısı bu Irak corafyasından çok daha erken
dönemlerde Kavak’a göç etmitir. Özellikle Kral lakaplı muhtarlarda belki sadece lakapta deil gerçekte
de bilinmeyen bir tarihi kökeni ifade eder.
Sonuç itibariyle deerlendirmeye çalıtıımız 1837 yılına ait defterdeki Canik Livası kaza ve köy
adları yalnızca birer kelimeden ibarettir. Belki de deerlendirmelerimiz tamamen laf-ı güzaftır. Yine de
bo oturup bo konumaktansa fikir üretmekten zarar gelmez düsturuyla gerek inanç, gerek kimlik ve
gerekse göçebe-ehirli kültürüne ilikin bir takım verilerin deerlendirmesi yapılmaya çalıılmıtır. Aynı
yer isimleri ve ahıs isimleri dikkate alınarak özellikle lakaplardan yola çıkılarak meslek grupları,
göçmenler, kimlikler ve daha nice dil bilimsel aratırmalara veri kaydetmesi açısından ekte bu defterin
Türkçe harf karakterlerine çevirisi eklenmitir.
Bafra Kazası Mahalleleri (1837)
Sıra No. Mahalle Adları Muhtar mam Kocabaı Kahyası
1 Hacı Nabi ve Sofulu Muhtar-ı Evvel Ekmekçizen
Mehmet
Muhtar-ı Sani Cebel olu
Hacı sa
mam-ı evvel Nuri
Efendi
2 Cami-i Kebir Ahmet Efendi- Hacı Seydi
Numan Efendi
3 Küçük Hamam ve Müftü Akman ........- Sazar olu
Mustafa
Nazif Efendi
4 Hacı aban ve Karkalı Yusuf olu Yusuf- Kara
Ahmet olu brahim
Mustafa Efendi
5 Cilhane eyh olu smail- Güveci
olu Seydi
Geyikcizade Hafız
Mehmet Efendi
6 Debbahane Saruklu olu Ahmet Efendi-
Hacı olu Mustafa
Akcazade Salih
Efendi
7 Yaka ve shaklu eyh Mustafa- Hacı
Mehmet
Mensurzade
Mehmet Efendi
8 Rumiyan Dedek olu
Madenci Vasil
Kalyoncu olu
Madenci
Hırakim
9 Ermeniyan Akob Hallac Yakup
Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi
The Journal of International Social Research
Volume 2 / 8 Summer 2009
178 M. Yavuz ERLER
Bafra Kazası Köyleri(1837)
Sıra No. Köy Adları Muhtar mam Kocabaı Kahyası
1 Türkköy Aça mam olu Dursun- Nuh
olu Deli Mehmet
Mustafa Efendi
2 Serdenlü ve Kara eyh Safracı olu Kara Hasan-
Barutsuz olu Ali
brahim Efendi
3 Alpagut Öküz olu Sava Babucu olu
Kirako
4 Kuçular Uran olu brahim- Türkmen
olu brahim
Ahmet Efendi
5 Virancık, Ekberli ile Elmacık
ve Kozazı
Hacı olu Mustafa- ahba olu
Molla Hüseyin
... olu Mehmet
Efendi
6 Selam-ı Aleyk Haroa olu
Yani
Mihail
7 Kaykusuz ve Kolaycılu Tekein olu Ömer- Ak olan
Hasan
Hüseyin Efendi
8 ... Harifi ve Yaya Osman olu Kör Osman-
Pir olu Mustafa
Sinan olu
brahim Efendi
9 Gökçe Su Sarnik olu
Aksidas
Kostanti olu
Nazari
10 lyaslu ve Ganberlü ve Paa
eyh
Ali Hoca olu Mustafa- Behir
olu Ali
Hüseyin Efendi
11 Börümce, Deirmen Özü ve
Kulukhane
Topal Hüseyin olu Hasan-
Paça olu Hüseyin
Hasan Efendi
olu Mehmet
Efendi
12 Köprüciyan ve Gulamolu Gulam olu Halil-
Kara Hüseyin olu Hasan
Hoca olu
Ahmet Efendi
13 negazi Karaolan olu Mehmet- Cemil
olu Mahmut
Hüseyin Efendi
14 Kelemkırı ve Garibah Kolaycı olu Mustafa -Put
Osman
Hacı olu Ali
Efendi
15 Kiraciyan ve Tatarlı ...... olu Hasan- Köle (Gülle?)
olu Halil
Mehmet Efendi
16 Gökçe Aaç ve Gülderisi Mente olu Veli- Erzade
Mehmet
Kır olu Halil
Efendi
17 Yörgüç Eyüp Laz Uzunca olu Hacı Hasan- Fik
olu Salih
Musa Efendi
18 Kara Burç Kavaklı olu Hacı Mehmet Hasan Efendi
19 Demiek Ak Hüseyin olu Mehmet- Kel
Mustafa olu Osman
Salih Efendi
20 Kelikler Kara Ahmet-Sinan olu
Mustafa
Mustafa Efendi
21 Çulha Koca Recep olu Nasuh- Göd olu
Ali
Sucend olu
Hüseyin Efendi
22 negazi ve ... Zımmileri Kır Demirci olu
Yani
Delice olu
Yani
23 Müderris Gedii Yani .......... olu
Yorgi
24 Pelit Bükü Suhte olu brahim-Kendir olu
Ali
brahim Efendi
25 Yiit Alan Bosdil olu Hasan- Sarı Osman
olu Mustafa
Civan olu
Hüseyin Efendi
26 Kolayverdi Kör Hüseyin olu Ahmet- Emir
olu Ali
Tir olu Ali
Efendi
27 Kolay Mustafa- Dursun olu Ahmet Mustafa Efendi
28 Asarlı, Kolay Zımmileri Köykü olu
Vasil
Öksüz olu
Mirnav
29 Andır Tatar olu Mahmut-Mahmut
olu Hasan
Süleyman Efendi
30 ... ...... olu brahim-
Emir Mehmet olu Mustafa
Uzun Ali olu
Mehmet Efendi
31 Kovanlık Tatar olu Ali-
Tatar olu brahim
Mustafa Efendi
32 Kanluk Önü Sakızcı olu brahim-
Hebel olu brahim
.......... olu Eyüp
Efendi
33 Çal Köy Karagöz olu Himmet-
........ Mehmet
Memi Efendi
34 Mardar Karakoç olu Mahmut- Salih Efendi
Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi
The Journal of International Social Research
Volume 2 / 8 Summer 2009
Osmanlı Nüfus Kayıtlarına Dair Alternatif Bir Kaynak: Defter-i Liva-ı Canik (1837) 179
Dede Mehmet
35 Köseli Osman-Topal mam olu Hasan Kör olu Ahmet
Efendi
36 Ayazma Dalı olu SeydiÖmer
olu Ömer
Ömer Efendi
37 Lengerli, Yılmazlı ile Yörük
Alanı
Deli brahim olu Mustafa-
Molla Ali
Ali Efendi
38 Sürmeli Aslan olu
Nikola
..... olu
Yorgi
39 Urmanos Yorgi Ekiz olu
Panayut
40 Kelik Karagöz Mehmet-
Ak Mustafa
Mehmet Efendi
41 Doan Yuvası olu olu
42 Darboaz Kara Kiraki Sava olu
Dimid
43 Kızakcı ..... olu Mehmet-
Kara Mehmet
Abdullah Efendi
44 Kukıyan ve Geleric Kubat smail- Kör Mehmet olu
Mustafa
Emin Efendi
45 Tokuz Aalıı ve Engiz
Zımmileri
Gürcü olu
..........
Mukaddisi
Anasdas
46 Canikli Yurdu ve Tekincik Miri olu Yani Kel Bira
olu Yani
47 El Alan Abdi olu brahim-
Mahmut olu Molla Hüseyin
Mustafa Efendi
48 Kayalu ve Kablancık Tanil olu Ömer-
Kara Ahmet olu Ahmet
smail Efendi
49 Çiftlik Dede olu Halil-
Gülce olu Hasan
Abdurrahman
Efendi
50 Korundar Alancık Memi olu Mustafa-
Bace olu Abdi
Hacı olu Ali
Efendi
51 Yel Alan Cir olu Ali-
Demirci olu Kara Hasan
Mehmet Efendi
52 Caud Suhter olu- Hacı olu Hüseyin Ali Efendi
53 Deve Alanı Mustafa-Hacı Hasan Hacı Hüseyin
Efendi
54 Alan Kara brahim olu brahim-
Ayvaz olu Osman
Hüseyin Efendi
55 Hüccetlü Hasan- Mustafa Ömer Efendi
56 Koz Alan Yera olu
Nikola
Yera Yorgi
57 Erik Bükü Hacı olu Mehmet- Abdullah Ömer Efendi
58 Boyalu ve Çelik Alan ...... Ali olu Mehmet-
Molla Bekir
Uruç olu
Hüseyin Efendi
59 Sarbuse Kara Ali olu Mustafa-
Kara Ali olu Osman
Ömer Efendi
60 ıklık Güce olu Vasil Lazari olı
Yani
61 Yayla ve Köse Kahya ve
Stefan ve Kara Vasil olu
Beklü olu
Dimid
Arab olu
Abram
62 Sarmaık ve Tekye Kavaklu Osman-
Uzun olu Mahmut
Hüseyin Efendi
63 Gazi Beklü Cud olu Ali-
Sandık olu Mehmet
Ahmet Efendi
64 Ak Tekke ve Martı Kala ükür olu Mustafa-
Tomal olu Mustafa
Hacı Ahmet
Efendi
65 Hoca Hüseyin sa olu Mustafa-
Dirik Kel Hasan
Osman Efendi
66 eyh Ula ve Torun olu ve
Tecir Beklü
Hamza olu Ali-
Odabaı olu Süleyman
Hacı Hasan
Efendi
67 Fidelya Kostanti olu
Behri
Dokuz olu
Hıralanbu
68 Kıran ve Karaca Börk nce Mehmet olu Mehmet-
nce Mehmet olu Hamza
Kara Ahmet olu
Molla Abdullah
69 Kirte Deli Hasan-
Kaba Sakal Hasan
Süleyman Efendi
70 ... ve eyh Uran Bacaksız olu Süleyman-
Mustafa
nce zade
Mehmet Efendi
71 Çıkrıkçı Ahristo ve Kurt Zibal- Kurt olu Eyüp Mehmet Efendi
Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi
The Journal of International Social Research
Volume 2 / 8 Summer 2009
180 M. Yavuz ERLER
Olan
72 Tasköy Çalık olu Halil- Hatip olu
smail
Mehmet Efendi
73 Kuyu Altı Çakır olu Yani ...... Banayut
74 Kostanti oulları Eplipe Nikola
75 Tekke Zımmileri ....... olu Lefter ....... lya
76 ... ve Osman Beylü nce Panayut
olu Koda
Tumak olu
Kiraki
77 Hacılar Kürtler ile Kıla Numan olu SeydiÇil
Hasan
Hafız smail
Efendi
78 n Özü mam olu Mehmet-
Arap olu Ali
Osman Efendi
79 Aca Alan ..... olu Yorgi Lazari olu
Kostanti
80 Tutmaah Lefter Kara Papas
olu Panayut
81 Baraltı Todik Türüd olu
Bavli
82 Asma Çam Kalaycı olu
Yorgi
Sava olu
Vasil
83 Kirazlu Tumak olu
Aleksan
Stefan olu
Yorgi
84 Kabaçukur, Ot Kayası ile
Kuçular
Çolak Yani
Yani olu
Yera
85 Sofu Çukuru Kucanın Yorgi Kürd olu
Yorgi
86 Pire Yurdu Çavu olu Hıro Panayut
87 Doyran ve Hibillü Himmet olu Ali- Aya olu
Ali
Ömer olu
Osman Efendi
88 Gökçe Boaz Sivillü Hüseyin-
Müezzin olu Ali
smail Efendi
89 Bedi ve eyhler Deli Salih- Sarı Ahmet olu
Mehmet
Süleyman Efendi
90 Ak Gönü Çakır Suhte olu Ahmet- Kel
Osman olu Mehmet
Hüseyin Efendi
91 Yenice ve Kara Bayraktar
olu ve Yukarı Elma
Kürt Ömer olu Feyzullah-
Urbacı olu Hasan
Ali Efendi
92 Takelik ve Sincar Tonkal olu Salih- Kara
brahim olu smail
Mehmet Efendi
93 Göçkün Hatip olu Mehmet-
Memi olu Mustafa
Mehmet Efendi
94 Zeytun Halak olu Mehmet-
Kara aban olu Ömer
Hacı Hüseyin
Efendi
95 Kara Haylu Taçı olu Bedri Topuz olu
Dimit
96 Çıtırlık Dimid Kalaycıolu
Dimid
97 Toylu Deli Mehmet-
Eyüp olu Hacı Bekir
Kayık olu
Mehmet Efendi
98 Oyma Bahi Dingil olu Nasuh-
Mehmet olu Nasuh
Hüseyin Efendi
99 Sakar nek Müezzin olu Hasan-
Hotman olu Hüseyin
Kabail olu
Hüseyin Efendi
100 Kızlak Himmet- Çakır olu Hasan Ali Efendi
101 Münecab Debil olu MehmetÇulha
olu Ahmet
Ahmet Efendi
102 Yukarı Isırganlu Kimba olu lyas-
Co olu Süleyman
Himmet Efendi
103 Aaı Isırganlu Hatip olu lyas-
Yani olu Ali
Veli Efendi
104 Filik Kızılca olu Hasan-
....... olu Hasan
Hatip olu Ali
Efendi
105 Gökçe Aaç Dursun olu Ali-
Tanil olu Mehmet
Hıdır Efendi
106 Terskırık Toklu olu Mehmet-
Battal olu Mehmet
Veli Efendi
107 Ali Dede Yutası Ali Dede Olu Mustafa-
Müezin olu Hüseyin
Ömer olu
Hüseyin Efendi
108 Tepe Yutası ....... olu Ali- Yörgüç olu
Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi
The Journal of International Social Research
Volume 2 / 8 Summer 2009
Osmanlı Nüfus Kayıtlarına Dair Alternatif Bir Kaynak: Defter-i Liva-ı Canik (1837) 181
Kurt Hasan olu Hasan Himmet Efendi
109 Viran ve Kabaklu ... olu Mehmet-
Kara Mustafa olu Ali
Topal mam olu
Mustafa Efendi
110 nderesi ve ... Kakül olu Sava Yapulcu olu
Kirkor
BAFRA KAZASINA BALI ALAÇAM KAZASI KÖYLER (1837)
Sıra
Nr.
Köy Adları Muhtar mam Kocaba Kahya
1 Nefs-i Alaçam Uzun olu
Panayut
Uzun olu Lazari
2 Yukarı Malkoç Çuhurcu olu Ali-
lyas olu Hüseyin
Kocaba olu
Hüseyin Efendi
3 Alamet Molla Hüseyin-Umur
olu Ramazan
Çürük olu Mustafa
Efendi
4 Vicekler Hasan olu Ali-Divane
olu Abdullah
Göncü olu Ali
Efendi
5 Youn Belid ve Pesmurcu Deresi Eyüp olu Süleyman-
Halil olu Hüseyin
Ali Efendi
6 Aaı Malkoç Dervi olu Ali-
Aslan olu Osman
Veli Efendi
7 Kabalu ... olu Osman-
Güdel olu slam
Süleyman Efendi
8 Demirci Köy, Kaluk ve Kara Çukur Hasan- Ahmerci olu
Ali
Hasan Efendi
9 Kozköy ve ... Osman olu Mehmet-
Mırık Mehmet
Ali Efendi
10 Nefs-i Alaçam slamları ve
Gelemen
...... olu Ali- ......
Bacak olu Mustafa
Ali Efendi
SAMSUN KAZASI (1837)
Sıra Nr. Mahalle Adı Muhtar mam Kocaba Kahya
1 Said Bey Uzun Halil olu Ahmet-
Müezin Hacı Hüseyin Efendi
El hac Mehmet Emin Efendi
2 Hançerli Ali Efendi-Terzi Ahmet Ahmet Reit Efendi
3 Bazar Hafız smail-Nalband Ali Osman Efendi
4 Cami-i Kebir Hatip Mehmet-Abdulmuttalip Ahmet Efendi
5 Mekre Hacı Mehmet Efendi-Durmu
Ali
Ali Efendi
6 Hacı Hatun ile çkale Kavaklu Halil Mehmet Efendi
SAMSUN KAZASI KÖYLER (1837)
Sıra nr. Köy Adları Muhtar mam Kocaba Kahya
1 Kayı Kurt olu Ali-
Himmet olu Ali
Süleyman Efendi
2 Da Köyü Ali Koca olu Hüseyin Molla Mustafa
3 Aladun Said olu Salih smail Efendi
4 Dereköy, Türkmenler,
Cırlabuk
Kara Mustafa-Seydi olu Osman Molla Mehmet
5 Kara Koyun, Canikli ......- Bekir olu Himmet Molla Ahmet
6 Aksular Memi olu Osman Molla Mustafa
7 Çakırlar, Bozmellü ve
Karaköy
Tunha Mehmet-Battal Mustafa
Molla Hüseyin
8 Çivril ve Kabaklu Kara Mustafa-Kakar olu Ali Mehmet Efendi
9 Badırlı Kör Osman Molla Mehmet
10 Dereler ve Acıbükü Kibal olu Ali-Kel Ali olu Ali Molla Halil
11 Uzgur, Kuculu ve
Kıran
Kara Ömer-mam olu Hüseyin Molla Hüseyin
12 Koymat ve Ma lyas Koca Mustafa-Çökmet Salih Molla brahim
13 Nemlus ve Ahulu Topal Mehmet-Küçük olu Mustafa Yusuf Efendi
14 Ak Alan Çukadar olu Mehmet-Cila olu
Hasan
Mehmet Efendi
15 Köseli Ömer Bee olu Mehmet Salih Efendi
16 Ekrat Taifeleri Kürt Halil-Çakır Ali olu Mehmet Molla Mehmet
17 Çardak Kirii Kara Kavuk
olu Panayut
Yera
18 Demirci Suyu Todor Koda
19 Kızıl Olak Gavril Ektir olu
Panayut
20 Karagöl Kirkor olu Cıdagık olu
Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi
The Journal of International Social Research
Volume 2 / 8 Summer 2009
182 M. Yavuz ERLER
Kostanti Borife
21 Düzköy Papaz Kostanti Kuyustur
olu Yoriha
22 Beklik Papaz stavri Kirkor olu
Stefan
23 Kızıl Göl Demirci olu
Pavli
Bakırcı olu
Vasil
24 Gürgen Pınarı ve Kuru
Gökçe
Semerci olu
Yorifa
Yani olu
Stefan
25 Kabakönü Kalpak olu
Yani
Yorika
26 Boylan Kalbuz olu
Kostanti
Sandalcı
olu Dimid
27 Kadıköy Stefan Kiraz olu
Sava
28 Ada Reayaları .......... Nikola Papaz olu
Yani
29 Göl Yalaı ve Saib
Reayaları
Papaz Pur
Todor
30 Serniç Bunarı ........... Sava Adem olu
Yani
31 Döer Bei ve Ali Bey Kosta Ekici olu
Yur (Pur)
32 Çınarlu Papaz Tudor Dertli olu
Andreya
Samsun Kazasına Balı Kayı Madeni Oymaı Reayaları (1837)
Sıra Nr. Köy Adları Muhtar mam Kocaba Kahya
1 Oran Papaz olu Panayut Kocabıyık olu Nazari
2 Döerisi ile Asaraaç Kalaycı olu ....... Kiraki Kıran olu .....
3 Sarı Bıyık ve Hayat
Deresi
Koca Kavur olu Stefor Kara Sava
4 Kara Berçin ........ Eksendi ..... Kostanti
5 Yarmalu Batak ve
Haydar
lya olu Yor Sırtı Siyah olu Nikola
6 Çınar Aılı ........ Nikola Kiraki olu Efesdos
7 Bacan ....... Mihail Dürzü olu Nikola
8 Çekenek ........ Vartemyos Babul olu Yor
9 Sinme Ta aban olu Hıralanbu Banayut olu Yor
10 Ökse Oymaı Papaz olu .......... lya Sefer olu Nikola
11 Ömer Gölü Tınas olu Sava Bayram olu Bedri
12 Samruk ve Çelik Alan Papaz olu Hıralamabu Çakır olu Kiraki
13 Çal Tınas olu Sava ........ Lefter
14 Çırakman ...... lya Bolos olu Hıralanbu
15 Ali Bey ve Gökçe Pınar Kömürcü olu Hıralanbu Andon olu Sava
16 Andırya Mahallesi Gavril olu Nazari ....... Aleksi
17 Kuruçu olu ve Pelit
olu Oymaı
Kürklü Panayut Fetvacı Apostol
18 Cenker Bolatcı olu Panayut Polatcı olu Tınas
19 Arucak Sava olu Dimidri Kalaycı olu Hıro
20 Yunbat Çolak olu Lefter Öksüz Panayut
21 Sarı Yurt Buz olu Yani Palancı olu Lazar
22 Babasan Kocabıyık Pur Yanak Dimidri
23 Kiriclü Pur olu Yani Esbir olu Abram
24 Kıla Makarisi manet Makarisi Yorgi
25 Gökçe Cebr olan Yani Tudor olu Sava
26 Yayla Kirii Oliferos Yuri
ARIM KAZASI (1837)
Sıra Nr. Mahalle Adı Muhtar mam Kocaba Kahya
1 Çay Emir olu Hacı MehmetÇelebi
Molla Mehmet
Hafız Süleyman Efendi
2 Orta Hasan Kadıolu Hacı
Mehmet- Hacı Mustafa
Hafız Ahmet
ARIM KAZASI KÖYLER (1837)
Sıra Nr. Köy Adı Muhtar mam Kocaba Kahya
1 Demircilü Hacı Salih-Hacı brahim Mustafa Efendi
2 Acıklu ile Sazlı Yener Efendi olu
Abdullah- Tahir
Hacı Yakup Efendi
Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi
The Journal of International Social Research
Volume 2 / 8 Summer 2009
Osmanlı Nüfus Kayıtlarına Dair Alternatif Bir Kaynak: Defter-i Liva-ı Canik (1837) 183
3 Oklular ile Uzunlu Hacı Hasan-Hacı Mehmet
olu
Said Efendi
4 Aaçlar ile Soluca Ömer- Osman Abdulrahman Efendi
5 Ömerli ile Tatarlu Hasan- Abdurrahman Mustafa Efendi
6 Kudoanlu ile Camilü Aık Ömer olu Salih
aban Çelebi olu Emin
Mustafa Efendi
7 Küplüye ile Çerçiler Halid (?) olu Mustafa
Hızır olu Ali
Mustafa Efendi
8 Bakraclu ile Sadıklu Köstüllü Olu Süleyman-
Ciz olu Ahmed
Hacı Mustafa Efendi
9 Hassa Bahçe Hacı Mente olu Ali-
Kiliolu Mustafa
Mehmet Efendi
10 Halvaçlı ile Mahmudlu Nuri- Hacı Hüseyin Molla Hüseyin olu
Hasan
11 Tokurlular Hacı Ahmed olu
brahim- Eyüp olu
Mehmet
Hasan Efendi
12 Yamanlu ile Kuculu Emrullah olu dris- Sarı
Ali olu Hacı
Emir Vaaz olu
Ahmed Efendi
13 Ali Beklüler 1.Hacı sa olu Mehmet
2.Dervi
Hacı olu Mustafa
Efendi
14 Ak Kuzulu Hızır olu Hacı Ali- Hacı
Abdullah
Osman Efendi
15 eyh Habil ile Kırtik Basil olu Abdullah-
Salih olu smail
Mustafa Efendi olu
Mustafa Efendi
16 Körtuna ile Kabalu Molla Mehmet olu Molla
Hüseyin- Molla Mehmet
olu brahim
Yusuf olu Halil
Efendi
17 Hacı Beklü Abadız- smail olu
Hüseyin
Hacı Hüseyin Efendi
18 Kumarlı ile Kabdan Sırça olu Salih- Dertlü
olu Mehmet
Salih Efendi
19 Yavillü ile Köseli Himmet olu brahim-
Sikke olu Halil
Hatip Ali Efendi
20 Seyfliler ile Tabuluca nce Mehmet olu Hasan-
aban
Süleyman Efendi
21 Hacı Musalular Recep olu Ahmet- Ali
Osman
Abdullah Hoca olu
Bekir Efendi
22 Ustacalu ile Mahra Kudi Mehmet olu
Mehmet-Muhak olu
Yusuf
Recep Efendi
23 Hacılu Hacı Recep olu Ahmet-
Hacı Recep olu Mehmet
Mustafa Efendi
24 Anlu ile Karacalu Hatip olu Mehmet-Hasan
olu brahim
Hatip olu Ali Efendi
25 Menalu ile Tanihatlu Akgöz olu Ahmet-Sarı
Mustafa
Kethüda olu Ahmet
Efendi
26 Cacil ile Uluköy Muhsin olu Salih Hacı brahim ou
Mehmet Efendi
27 Celme Müftü olu Mehmet-Uzun
olu Hüseyin
smail olu Mehmet
Efendi
28 Biha ile Demirlü Ahmet olu Mehmet-
Cansız olu Mehmet
Hatib Mehmet Efendi
29 Muslibu ile Sarmısak Çerkes olu Salih-
Kahraman olu Emin
Mehmet Efendi
30 Ordu Hacı olu Mehmet-
Süleyman olu Ali
Mehmet Efendi
31 nil Laz olu Mehmet Mehmet Efendi
32 Zoar Merzifonlu olu Mehmet Kadı olu Salih Efendi
33 Alan ile Karacaviran (Tokatlı) Kadı Bekir ol Mustafa Hacı Yusuf Efendi
34 Düz Yaykıl Viregen ile
Ayazma
Ahmet olu Ali Hasan Efendi
35 Yaykınlar ile Kocalar Salih olu Ali- Sarı Salih
olu Ahmet
Hatip Ali Efendi
ARIM KAZASINA BALI ÖKSE KAZASI KÖYLER (1837)
Sıra Nr. Köy Adları Muhtar mam Kocaba Kahya
1 Sarıcalu Kadıolu Ali Efendi,
Alinekolu Mehmed
Kadızade Mehmet Efendi
Uluslararası Sosyal Aratırmalar Dergisi
The Journal of International Social Research
Volume 2 / 8 Summer 2009
184 M. Yavuz ERLER
2 Sungurlu ile Kiraz Bucaı Mehmetolu Ahmet,
Aktımarlıolu Salih
brahim Efendi
3 Manamut ile Köseli Sarac Mehmed Hasan Efendi
4 Arablu ile Durkutlu Fakikolu Mustafa,
Bostalolu Süleyman
Fakiyezade Mehmed
Efendi
5 Tekincik ile Ramazan Çakır Ali olu Hasan Osman Efendi olu
Mustafa Efendi
6 Semail ile Karacalu (Kıraclu) Muzudiolu Numan,
Hacı Mehmed olu
Ahmed
Hacı Ahmed olu
Mustafa Efendi
7 çlü ile Kara Bakçe Hacı brahim Efendi
olu Mustafa Efendi,
Hasan
smail Efendi
8 Irmak Sırıı ile Caraf Halil Ahmet Efendi
9 Datimur ile Kullu Hacı Ali, Bekirolu
Mehmed
brahim Efendi
10 Kethüdalı Ali olu Hasan Ömer Efendi
11 Kara Olan ile Hamzalı Mehmed, Paaolu
brahim
Hızırolu Mehmed
Efendi
12 Çınarlık ile Balahor Mirik Halil olu
Mehmed
Uyuzolu Abdullah
Efendi
13 Katır Azı ile Ekreclü Hacı Bekir,
Abdulrahman olu
Mehmed
Osman Efendi
14 Tekfur Meydanı ile Kuhane Molla Süleyman Ali Efendi
15 Sarmısak Deirmenci olu
Ahmed
Mehmed Efendi
16 Güdedi (Gödedi) Kökçü olu Hasan Salih Efendi
17 Büyüklü Kara Salih, Kara
Mustafa olu
Tonya olu Hatib
Mehmed Efendi
18 Baliclü ile Hacı Danimenlü Dulcuolu Mustafa,
Emir Ali olu Mehmed
Halil Efendi
19 Ahalu Pir olu Mustafa Bucakolu brahim
20 Gümen ile Yenice ve Saraclu Kuru Mehmed olu
Mehmed, Hafız olu
Ali
Hatip Ahmed Efendi
21 Auklu ile Kara Muslu Kara Mehmed, Baolu
Abdurrahman
Mustafa Efendi
22 eyh Güvan ile Bayramlu Oflu Ömer, Boran olu
Ahmed
Abdulkerim Efendi
ARIM KAZASINA BALI AYVACIK KAZASI (1837)
Sıra Nr. Mahalle Adı Muhtar mam Kocaba Kahya
1 Çaramba
Köprübaı (Ermeniyan)
Madkisi Simeon, Münzik
2 Rum Köprübaı Kamber olu
Banika
Yuri
ARIM KAZASINA BALI AYVACIK KAZASI KÖYLER (1837)
Sıra Nr. Köy