Belirtiler
Endometriozis nedenleri
Tan─▒
Tedavi
Endometriozis nedir?
Endometriozis ├╝reme ├ža─č─▒ndaki kad─▒nlarda g├Âr├╝len bir hastal─▒kt─▒r. Hastal─▒k ad─▒n─▒ rahimin i├ž tabakas─▒n─▒ d├Â┼čeyen tabaka anlam─▒na gelen ve her ay adet d├Âneminde kal─▒nla┼č─▒p d├Âk├╝len ''endometrium'' dan almaktad─▒r. Endometriozis'te normal olarak rahim i├ž tabakas─▒nda bulunmas─▒ gereken endometrium'a benzeyen doku rahim d─▒┼č─▒nda v├╝cudun di─čer b├Âlgelerinde de bulunmaktad─▒r. Rahim d─▒┼č─▒ndaki bu endometriozis odaklar─▒ a─čr─▒, k─▒s─▒rl─▒k ve di─čer baz─▒ sorunlara neden olabilmektedir.
Endometriozisin en s─▒k g├Âr├╝lme yerleri, kar─▒n bo┼člu─čunda ├Âzellikle yumurtal─▒klarda, rahime ait t├╝plerde, rahimi destekleyen ba─člarda, vagina ad─▒n─▒ verdi─čimiz d├Âl yata─č─▒ ve anal kanal aras─▒ndaki alanda, rahim d─▒┼č y├╝zeyinde ve pelvis denilen kar─▒n bo┼člu─čunun y├╝zeyindedir. Bu endometriozis odaklar─▒ bazen barsaklarda, anal kanalda, idrar torbas─▒nda, vaginada, rahim a─čz─▒nda, d─▒┼č ├╝reme organlar─▒ ├╝zerinde veya ge├žirilmi┼č kar─▒n ameliyatlar─▒n─▒n yara izlerinde g├Âr├╝lebilir.

Endometriozis odaklar─▒ veya alanlar─▒ genel olarak habis veya kanser de─čildir. Normal yerle┼čimlerinin d─▒┼č─▒nda olmas─▒na ra─čmen normal bir doku tipi i├žerirler. Rahim i├žerisini d├Â┼čeyen endometrium gibi endometriozis odaklar─▒da adet d├Âng├╝s├╝n├╝ y├Âneten hormonlara yan─▒t vermektedirler. Adet d├Âneminde rahim i├žerisinde oldu─ču gibi bu alanlarda kal─▒nla┼čma, y─▒k─▒lma ve kanama olmaktad─▒r.

Buna ra─čmen rahimi d├Â┼čeyen tabakan─▒n aksine rahim d─▒┼č─▒ndaki endometriumun adet kan─▒ ┼čeklinde v├╝cudu terk etme olana─č─▒ bulunmamaktad─▒r. Bu nedenle kendi i├žine kanama ve bu odaklardan d├Âk├╝len dokunun ve kan─▒n hasara u─čramas─▒ ├ževre dokularda iltihabi geli┼čme ve ba─č dokusu olu┼čumuyla sonu├žlanmaktad─▒r. Odaklar─▒n yerle┼čim yerle┼čim yerine g├Âre olu┼čabilecek di─čer beklenmedik hasarlar, bu odaklar─▒n y─▒rt─▒lmas─▒ (endometriozisin yeni alanlara yay─▒lmas─▒na sebep olmaktad─▒r), yap─▒┼č─▒kl─▒klar─▒n olu┼čmas─▒, barsaklarda kanama veya barsak t─▒kanmas─▒, idrar torbas─▒ i┼člevlerinin etkilenmesi ve di─čer sorunlard─▒r. Belirtiler zamanla k├Ât├╝le┼čse de baz─▒ olgularda iyile┼čme ve tekrarlama d├Ânemleri g├Âr├╝lmektedir.

Belirtiler
Endometriozisin en s─▒k g├Âr├╝len belirtisi adetten ├Ânce ve adet esnas─▒nda g├Âr├╝len a─čr─▒lar (Genellikte normal adet s─▒ras─▒nda g├Âr├╝len sanc─▒lardan daha ┼čiddetlidir), cinsel temas s─▒ras─▒nda ve sonras─▒nda g├Âr├╝len a─čr─▒lar, k─▒s─▒rl─▒k, d├╝zensiz veya fazla kanamalard─▒r. Di─čer belirtiler ise yorgunluk, adet s─▒ras─▒nda a─čr─▒l─▒ barsak hareketleri, s─▒rt─▒n alt taraf─▒na vuran a─čr─▒, adet s─▒ras─▒nda ishal veya kab─▒zl─▒k ve di─čer barsak rahats─▒zl─▒klar─▒ olabilir.

Baz─▒ endometriozisli kad─▒nlarda hi├žbir belirti olmayabilir. Endometriozisli hastalar─▒n % 30-40'─▒nda k─▒s─▒rl─▒k g├Âr├╝lmektedir ve bu durum hastal─▒─č─▒n ilerlemesiyle s─▒k rastlanan bir durumdur. A─čr─▒n─▒n ┼čiddeti, hastal─▒─č─▒n ve endometriozis odaklar─▒n─▒n yayg─▒nl─▒k derecesi ile do─čru orant─▒l─▒ de─čildir. ├çok k├╝├ž├╝k endometriozis odaklar─▒ prostoglandin ad─▒n─▒ verdi─čimiz v├╝cutta a─čr─▒ hissine neden olan maddenin v├╝cut i├žerisinde ├╝retiminde daha etkindir. Bu durum k├╝├ž├╝k endometriozis odaklar─▒nda dahi belirgin belirtilerin olmas─▒n─▒ a├ž─▒klamaktad─▒r. Prostoglandinlerin a─čr─▒ hissedilmesi d─▒┼č─▒nda da i┼člevleri vard─▒r ve endometriozisde di─čer baz─▒ belirtilere de yol a├žt─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝lmektedir.

Endometriozis nedenleri
Endometriozisin nedeni bilinmemektedir. Birka├ž neden ├Âne s├╝r├╝lmekle birlikte bunlar─▒n hi├žbiri t├╝m endometriozis olgular─▒n─▒ a├ž─▒klayamamaktad─▒r. Bir kurama g├Âre adet kan─▒n─▒n rahimin t├╝plerinden ge├žerek geriye do─čru kar─▒n i├žine akmas─▒d─▒r. Bu ┼čekilde kar─▒n duvar─▒ i├žerisine ta┼č─▒nan endometrium h├╝crelerinin burada yerle┼čip b├╝y├╝yebildi─či ├Âne s├╝r├╝lmektedir. B├╝t├╝n kad─▒nlarda az da olsa bu ┼čekilde bir geriye ak─▒┼č─▒n s├Âz konusu oldu─ču ancak ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sisteminde veya hormonal sisteminde problemi olan kad─▒nlarda endometriozis geli┼čti─či ├Âne s├╝r├╝lmektedir. Bir ba┼čka kurama g├Âre endometrial doku rahim i├žerisinden kan damarlar─▒yla veya lenf yoluyla v├╝cudun di─čer b├Âlgelerine yay─▒lmaktad─▒r. Genetik kurama g├Âre ise endometriozis belirli ailelerin genlerinde ta┼č─▒nmakta veya baz─▒ ailelerde endometriozise yatk─▒nl─▒k bulunmaktad─▒r.[ son ara┼čt─▒rmalar dioxin ve PCB'ler gibi v├╝cut i├žerisinde hormon gibi davranan ve ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemini hasara u─čratan ├ževresel toksinlerin hayvanlarda endometriozise yol a├žt─▒─č─▒n─▒ g├Âstermi┼čtir ]

Bir di─čer kurama g├Âre kad─▒n hen├╝z embriyo (cenin) d├Ânemindeyken meydana gelen doku art─▒klar─▒ yeti┼čkin d├Ânemde endometriozise d├Ân├╝┼čebilmektedir veya baz─▒ ├Âzel durumlarda embriyo d├Âneminde ├╝reme sistemi dokusu olu┼čturabilme yetene─činde olup yeti┼čkin d├Ânemde farkl─▒ yap─▒lar ┼čeklinde bulunan dokular bu yeteneklerini tekrar kazanmaktad─▒r. Cerrahi esnas─▒nda bu dokular─▒n nakli ├Âzellikle kar─▒n ameliyatlar─▒ndaki yara izlerinde g├Âr├╝len endometriozisi a├ž─▒klamak i├žin ├Âne s├╝r├╝len bir kuramd─▒r. Endometriozis ara┼čt─▒rmac─▒lar─▒ ba┼čka teoriler ├╝zerinde de ├žal─▒┼čmaktad─▒r.

Tan─▒
Endometriozis tan─▒s─▒ laparaskopi denilen ve anestezi gerektiren bir cerrahi i┼člemle tan─▒ konulana kadar kesin de─čildir. Bu i┼člem s─▒ras─▒nda hastan─▒n karn─▒ i├žerisine karbondioksit gaz─▒ verilerek ┼či┼čirilir ve i├ž organlar─▒n daha iyi g├Âr├╝lmes─▒ sa─član─▒r. Laparaskop denilen ─▒┼č─▒kl─▒ optik alet g├Âbek kenar─▒na yap─▒lan k├╝├ž├╝k bir kesiden kar─▒n i├žerisine sokulur ve i├ž organlar dikkatli bir ┼čekilde incelenir. Bu inceleme esnas─▒nda endometriozise ait odaklar g├Âr├╝lebilir.

Bir kad─▒n hastal─▒klar─▒ ve do─čum uzman─▒ hastas─▒n─▒ muayene ederken endometriozis odaklar─▒n─▒ eliyle hissedebilir veya muayene esnas─▒ndaki belirtiler endometriozis varl─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝rebilir. Buna ra─čmen endometriozisin kesin tan─▒s─▒ laparaskopi ile konur ve tan─▒ konulmadan tedavi edilmesi iyi bir yakla┼č─▒m de─čildir. (├Ârnek olarak bazen yumurtal─▒k kanseri endometriozis ile ayn─▒ bulgular─▒ verebilmektedir). Laparaskopi ile endometriozis odaklar─▒n─▒n yerleri, b├╝y├╝kl├╝kleri, ve yayg─▒nl─▒─č─▒ g├Âr├╝lebilir ve b├Âylece hasta ve doktorun daha iyi bilgilenmesine, uzun d├Ânemde tedavi ve gebelik i├žin karar vermesine yard─▒mc─▒ olur.

Tedavi
Endometriozis i├žin de─či┼čik tedavi y├Ântemleri kullan─▒lmakla birlikte kesin bir tedavi hen├╝z bulunamam─▒┼čt─▒r. Yap─▒lan ara┼čt─▒rmalar y├╝ksek oranda hastal─▒─č─▒n devam─▒ veya tekrarlama olas─▒l─▒─č─▒n─▒n y├╝ksek oldu─čunu g├Âstermi┼čtir. A─čr─▒ kesiciler genellikle endometrioziste g├Âr├╝len a─čr─▒lar i├žin kullan─▒l─▒rlar. Hormonlarla tedavi yumurtlaman─▒n m├╝mk├╝n oldu─čunca uzun bir s├╝re durdurulmas─▒n─▒ ama├žlamaktad─▒r. Bu tedavi s─▒ras─▒nda ve bazen aylar ve y─▒llar sonra endometriozis de gerileme g├Âr├╝lebilmektedir.

Hormonal tedavi; do─čum kontrol haplar─▒, progesteron ila├žlar─▒, testosteron t├╝revleri (danozol), ve GnRH agonistlerini (gonadotropin sal─▒c─▒ hormon ila├žlar─▒) i├žermektedir. T├╝m hormonal tedavilerde yan etkiler baz─▒ kad─▒nlar i├žin sorun olu┼čturabilmektedir.

Gebeli─čin s─▒kl─▒kla belirtilerde gerilemeye neden olmas─▒ ve ├žocuk arzusu olanlarda hastal─▒─č─▒n s├╝resi uzad─▒k├ža gebe kalma ┼čans─▒n─▒n azald─▒─č─▒na inan─▒ld─▒─č─▒ i├žin, endometriozisli hastalara gebeli─či ertelememeleri ├Ânerilmektedir. Endometriozisli kad─▒nlarda d─▒┼č gebelik ve d├╝┼č├╝k ┼čans─▒ y├╝ksek olabilir. Ara┼čt─▒rmalar endometrioziste kal─▒tsal bir ge├ži┼č olabilece─čini g├Âstermektedir. Dolay─▒s─▒yla hastalar─▒n ├žocuklar─▒nda endometriozis riski ve ili┼čkili sa─čl─▒k sorunlar─▒ olas─▒l─▒─č─▒ artmaktad─▒r.

Laparaskopik ya da klasik y├Ântemle yap─▒lan cerrahi ile endometriozis lezyonlar─▒n─▒n ├ž─▒kart─▒lmas─▒ veya yok edilmesi m├╝mk├╝nd├╝r ve belirtilerin hafiflemesi veya gebeli─čin olu┼čmas─▒ sa─članabilir. Buna ra─čmen di─čer tedavilerde oldu─ču gibi hastal─▒─č─▒n tekrarlama olas─▒l─▒─č─▒ s─▒kt─▒r. Laparaskop ile yap─▒lan cerrahi tedavi h─▒zla klasik a├ž─▒k abdominal cerrahinin yerini almaktad─▒r. Operatif laparaskopide cerrahi i┼člem laparaskop arac─▒l─▒─č─▒yla, lazer, etektrokoter veya k├╝├ž├╝k cerrahi aletler kullan─▒larak yap─▒l─▒r. Radikal cerrahide rahimin, yumurtal─▒klar─▒n ve t├╝m endometriozis odaklar─▒n─▒n ├ž─▒kart─▒lmas─▒ s├Âz konusudur ve ancak di─čer tedavilere cevap vermeyen uzun s├╝reli a─č─▒r endometriozis olgular─▒nda gerekli olmaktad─▒r.

Be─čeniler: 0
Favoriler: 0
─░zlenmeler: 812
favori
like
share
corleoni Tarih: 09.03.2006 12:53
sa─čol kardes
bluwawe Tarih: 08.03.2006 17:07
Bilgiler i├žin saol
refik Tarih: 08.03.2006 11:24
ellerinize sa─čl─▒k karde┼čim faydal─▒ bilgileriniz i├žin te┼čekk├╝rler
doktoruydu Tarih: 05.03.2006 22:52
eline sa─čl─▒k
habibi Tarih: 05.03.2006 17:50
Bu Bilgiler icin , sagol
ellerine saglik
SU-PERISI Tarih: 05.03.2006 16:58
genel kad─▒n toplumunda %2-5 aras─▒nda, ├žocuk sahip olmayan kad─▒nlarda %30-40 s─▒kl─▒kta bulunabildi─či bilinmektedir. Payla┼č─▒mlar─▒n i├žin te┼čekk├╝rler karde┼čim ellerine sa─čl─▒k
casper Tarih: 05.03.2006 16:49
payla┼č─▒m─▒n te┼čekk├╝rler
D─░DEM Tarih: 05.03.2006 16:34
te┼čekk├╝rler .
dream_catcher Tarih: 05.03.2006 16:10
bu konu b─▒r jere daha ac─▒lm─▒st─▒ ama ─▒cer─▒kler─▒ farkl─▒ tesekkurler arkadas─▒m verd─▒g─▒n b─▒lg─▒ler ─▒c─▒n