akıl hastalığı nedir - akıl hastalığı belirtileri - akıl hastalıklarının tedavisiYaklaşık her beş Avustralyalının biri akıl hastalığı
geçirecektir ve çoğumuz yaşamlarımızın bir döneminde bir
akıl sağlığı sorunu ile karşılaşacağız.

Kalp hastalığı terimi nasıl bir grup hastalık ve rahatsızlıkları
kapsarsa, akıl hastalığı terimi de bir grup hastalığı ve
rahatsızlığı kapsayan genel bir terimdir.

Akıl hastalığı bir kişinin nasıl hissettiğini, davrandığını
ve diğer insanlarla nasıl ilişki kurduğunu ciddi biçimde
etkileyen bir sağlık sorunudur. Standartlaştırılmış ölçütlere
göre tanısı konur. Akıl rahatsızlığı terimi de bu sağlık
sorunlarından söz edilirken kullanılır.

Akıl sağlığı sorunu da bir kişinin nasıl düşündüğünü,
hissettiğini ve davrandığını etkilerse de bu, akıl
hastalığındakinden daha az ölçüde olur.

Akıl sağlığı sorunları daha sık görülür ve yaşamın
sıkıntılarına tepki olarak geçici olarak görülebilen akıl
sağlıksızlığını da içerir.

Akıl sağlığı sorunları akıl hastalığı kadar ciddi değilse de
etkili biçimde ele alınmadığı takdirde akıl hastalığına
dönüşebilir.

Akıl hastalıkları, gerek bundan muzdarip olanlar, gerekse
aileleri ve arkadaşları için büyük üzüntü yaratır. Üstelik
bu sorunlar artıyor gibi gözükmektedir. Dünya Sağlık
Örgütü’ne göre depresyon 2020 yılına varıldığında
dünyadaki en büyük sağlık sorunlarından birisi olacaktır.

Akıl hastalığının çeşitleri
Değişik türlerde ve değişik ciddiyet derecelerinde akıl
hastalıkları vardır. Ana türlerden bazıları depresyon, endişe,
şizofreni, iki kutuplu ruh hâli rahatsızlığı, kişilik rahatsızlığı
ve yeme rahatsızlığıdır.

En çok görülen akıl hastalıkları endişe ve depresif
rahatsızlıklardır. Herkes zaman zaman güçlü bir biçimde
gerginlik, korku ve üzüntü hissedebilirse de bu duygular
insanın çalışma, boş vakitlerinin keyfini çıkarma ve ilişkileri
sürdürme gibi gündelik etkinliklerle baş edebilmekte
güçlük çekmelerine neden olacak kadar rahatsız edicidir.

En aşırı halinde depresif rahatsızlığı olan kişiler yataktan
kalkamayabilir ve fiziksel olarak kendilerine bakamayacak
duruma gelebilirler. Belirli türden endişe rahatsızlığı
olan kişiler evden dışarı çıkamayabilir veya korkularını
gidermelerine yardımcı olacak zoruntulu ritüelleri olabilir.

Psikoz içeren akıl hastalıkları daha az görülür. Bunlar
arasında şizofreni ve iki kutuplu ruh hâli rahatsızlığı
vardır. Vahim derecede bir psikoz içinde bulunan kişiler
gerçeklerden koparlar ve dünyalarını normalden farklı
biçimde algılarlar. Düşüncelerden, duygulardan ve
çevrelerindeki dünyadan bir anlam çıkarabilme yetenekleri
ciddi ölçüde etkilenir.
bunaltıcı hale gelirse akıl hastalığı var demektir.

Akıl hastalıkları tedavi edilemez ve ömür boyu sürer mi?
Hayır. Uygun ve erken tedavi edilirse birçok kişi tamamen
iyileşir ve bir daha hastalık devresine girmezler. Başkaları
içinse akıl hastalığı ömürleri boyunca ortaya çıkabilir ve
sürekli tedavi gerektirir.

Bu da, şeker ve kalp hastalığı gibi hastalıklarda olduğunun
aynısıdır. Uzun süreli diğer bu hastalıklarda olduğu gibi
akıl hastalıkları idare edilip bireylerin yaşamlarını dolu dolu
geçirmeleri sağlanabilir.

Bazı kişilerin süregiden akıl hastalıkları nedeniyle engelli
duruma gelmelerine karşın büyük hastalık dönemlerinden
geçen birçok kişi bile dolu dolu ve üretici bir yaşam
sürdürürler.
İnsanlar akıl hastalığıyla mı doğarlar?

Hayır. İki kutuplu ruh hali rahatsızlığı gibi bazı akıl
hastalıklarına yakalanma olasılığı aileden gelebilir. Ama
ailesinde böyle bir geçmiş bulunmayan diğer birçok kişide
de akıl hastalıkları ortaya çıkabilir.

Bir akıl hastalığını ortaya çıkmasına birçok etmenin katkısı
vardır. Bunlar arasında stres, ölüm, ilişkilerin bozulması,
bedensel ve cinsel suistimal, işsizlik, toplumsal yalıtım,
önemli bir bedensel hastalık veya sakatlık vardır. Akıl
hastalığının nedenlerini giderek daha iyi anlamaktayız.

Akıl hastalığı herkeste ortaya çıkabilir mi?

Evet. Aslında hemen her beş Avustralyalının biri
yaşamlarının bir döneminde akıl hastalığı geçirebilecektir.
Akıl sağlığı sorunlarına herkes mâruzdur.
Birçok kişi akıl hastalığı yerine ‘sinirsel çöküntü’ geçirme
kavramıyla daha rahat eder.

Ancak akıl hastalığı konusunun açık açık konuşulması
önemlidir; çünkü bu dışlanmayı azaltır ve insanların
erkenden tedavi olmak istemelerine yardımcı olur.
Akıl hastalığı olanlar genellikle tehlikeli midirler?
Hayır. Zararlı birçok kalıbın altında bu yanlış anlama
yatmaktadır. Akıl hastalığı olan kişiler çok ender olarak
tehlikelidirler. En ciddi akıl hastalığı olan kişiler bile
kendilerine uygun tedavi ve destek sağlandığında nadiren
tehlikeli olurlar.

Akıl hastalığı olan kişiler toplumdan yalıtılmalı mıdırlar?
Hayır. Akıl hastalığı olan birçok kişi kısa zamanda iyileşir
ve hastanede bakılmalarına bile gerek kalmaz. Bazı başka
kişiler ise tedavi için kısa bir süre hastaneye yatarlar.
Son onyıllarda tedavide sağlanan gelişmeler, çoğu kişinin
toplum içinde yaşadıkları anlamına gelmektedir ve artık
geçmişte sık sık yapıldığı gibi kapatılma ve yalıtılma
gereksinmesi yoktur.

Akıl hastalığı olan kişilerden pek azı hastane bakımına
gereksinirler ve bazan bu iradeleri dışında olur. Tedavide
sağlanan gelişmeler bunun giderek daha az olmasıyla
sonuçlanmakta ve binde birden daha az kişi bu biçimde
tedavi edilmektedir.

Akıl hastalığının tedavisi
Çoğu akıl hastalıkları etkili biçimde tedavi edilebilir. Akıl
hastalığının ilk işaretlerinin ve belirtilerinin tanınması ve
tedaviye erken erişilmesi önemlidir. Tedavi ne kadar erken
başlarsa sonuç o kadar iyi olur.

İnsanların yaşamının değişik dönemlerinde akıl hastalığı
devreleri gidip gelebilir. Bazı kişiler yalnızca bir devre
hastalanıp tamamen iyileşebilirler. Başkaları için hastalık
tüm yaşamları boyunca tekrar tekrar ortaya çıkar.

Etkili tedavi yöntemleri arasında ilâç tedavisi, psikolojik
tanısal ve davranış tedavileri, ruhsal-toplumsal destek,
psikiyatrik engellilik rehabilitasyonu, zararlı alkol ve diğer
uyuşturucular gibi riski artıran etmenlerden kaçınma ve özyönetim
becerilerinin öğrenilmesi vardır.

Bir insanın salt irade gücüyle akıl hastalığının belirtilerini
ortadan kaldırabilmesi çok ender olur. Böyle birşey
önermek hiçbir şekilde yardımcı olmaz.

Akıl hastalığı olan kişilerin, bedensel bir hastalığı
olan kişilere gösterilen anlayış ve desteğin aynısına
gereksinmeleri vardır. Akıl hastalığının hiçbir farkı yoktur
– kimsenin suçlanmasını gerektirmeyen bir hastalıktır.
Akıl hastalığı olan kişilerin zararlı alkol ve diğer uyuşturucu
kullanma riskleri olabilir. Bu durum tedaviyi daha karmaşık
hale getireceğinden, alkol ve diğer uyuşturucu kullanımının
etkili biçimde kontrol altında tutulması önemlidir.

Bazı akıl hastalığı olan kişiler için, özellikle tanı konulduktan
veya hastaneden taburcu olduktan hemen sonra intihar
riski artmaktadır.

alıntı

Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 4530
favori
like
share