* DESTUR *

Müsaade, izin, icazet, ahid, söz, resmî yazıları yazan kişi, ruhsat, ahde vefa.Destur, tasavvuf ehli katında izin ve ruhsat anlamlarında kullanılır. Yapılacak herhangi bir işe başlamadan önce veya başlanırken söylenen, bir yere girilirken izin isteği yerine kullanılan bir tabirdir. Bir işe başlamak için destur almak bir iş ile ilgili olarak birisine izin vermek için de destur vermek sözleri kullanılır. Destur kelimesi ata sözlerimizde de mevcuttur.Meselâ Destursuz bağa girilmez ta biri buna en güzel örnektir. Biz bu tabiri, hem bağa izinsiz girip üzüm yenmeyeceğini, hem de herhangi birisinin harîmine izinsiz varılamayacağını anlatmak için kullanırız.Halk,desturu savulun,yol verin anlamında kullanmaktadır. Aynı zamanda, herhangi bir gerçeğe, olgun mürşidin ve insanı kâmilin ruhsatı olmadan erilemeyeceğini de ifade etmekte kullanılan bir sözdür.Halkın ve bilhassa ihtiyar kadınların inançlarına göre gün battıktan sonra, iyi saatte olsunlar, bizden iyiler, yani, cinler ortalığa çıkarlar. Toplandıkları yerler de çeşme başları, su kuyuları ve süprüntülük olan yerlerdir. Halk arasında böyle yerlerden geçerken, böyle mekânların üzerinden atlarken ve böyle yerlere su dökerken, çarpılmamak için destûr denmesi gerektiğine dair batıl bir anlayış vardır. Gene kadınlar ve yaşlılar ayıp sayılabilecek bir şey söylerken bağışlayın demek yerine destûrun derlerdi.Mevlevîlerde kapısı kapalı, hatta aşık bir eve, bir odaya girilirken, kapı açılsa içeri bakmamak üzere kapı dibinde durulup ikinci heceyi kalınca çekip uzatarak destûûr denmesi, içeriden hû denirse eşiğe niyaz edip sağ ayakla girilmesi icab eder.Destûûr diyen kişiye hû sesi gelmezse, bunu, iki kere daha tekrarlar ve dinler üçüncüsünde de yine ses gelmezse, bir mazereti olduğuna hükmederek dönüp gider. İçeriye ancak, bir hastalık, bir ölüm gibi şüpheye düşülürse girilebilirTasavvufî hayat ve tarikatların adâb ve erkânı geliştikçe, teknik terimlerden başka günlük münasebetlerde kullanılan ifade ve deyimler de ortaya çıkmıştır. Bu deyimler için özellikle Mevlevîlik ve Bektaşîlik zemin hazırlamada önemli fonksiyonlar icra etmişlerdir. İçeriye girme izni olan desturdan başka agah ol, aşk olsun, pir aşkına gibi diğer bazı tabirler kullanılmaktadır.

Kaynak :
* İslam Ansiklopedisi
* Tasavvuf ve Tarikatlar Tarihi 270
* Tasavvuftan Deyimler ve Atasözleri 92-93

Etiketler:
Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 513
favori
like
share
elma kurdu Tarih: 28.12.2007 23:44
allah razı olsun
matrakSsS Tarih: 12.05.2007 08:42
Allah razı olsun
konan_1997 Tarih: 02.04.2007 15:43
sağol