islamiyetten önceki şiir metinleri - sözlü edebiyat ve şiir - türklerde coşku ve heyecanı anlatan şiirler

COŞU VE HEYECANI DİLE GETİREN METİNLER (ŞİİRLER)

1. Koşuk

Aşk, yiğitlik, doğa sevgisi konularında söylenmiştir.
Şölenlerde kopuz eşliğinde söylenen şiirlerdir.
7′li hece ölçüsüyle söylenir.
Kafiye şeması aaab’dir.
İslamiyet’ten sonra “koşma” adını almıştır.
Biçim ve içerik bakımından koşmaya benzer.
Koşuklar ilk kez Kaşgarlı Mahmut tarafından Divanü Lügati’t Türk’te yazıya geçirilmiştir.
Koşuk Örneği
Üdiğ mini komıttı
Sakınç manga yamıttı
Könglüm angar emitti
Yüzüm mening sargarur

Günümüz Türkçesiyle
Aşk beni coşturdu ve heyecanlandırdı
Dert bana geldi ve bende toplandı
Gönlüm o güzele meyletti;
Yüzüm o yüzden sararıyor
2. Sagu

Yuğ törenlerinde, ölen kişinin ardından söylenir.
7′li hece ölçüsüyle söylenir.
Kafiye şeması aaab’dir.
Ölenin dürüstlüğü, faziletleri anlatılır. ‘
İslamiyet’ten sonra divan şiirinde “mersiye”, halk şiirinde “ağıt” adını alır.
Sagu Örneği
Ödlek arığ kevredi
Yunçığ yavuz tovradı
Erdem yeme sevredi
Ajun beği çertilür

Günümüz Türkçesiyle:
Devir iyice kötüleşti
Sefil ve kötüler güçlenip kuvvetlendi
Edep ve erdem iyice azaldı;
Çünkü dünyanın beyi yok oldu
Sagularla koşuklar arasında ortaklıklar ve farklılıklar vardır:

Sagular da koşuklar da dörtlüklerle söylenir.
İki nazım şekli de 7′li hece ölçüsüyle söylenir.
İki nazım şeklinin kafiye şeması da “aaab”dir.
Bununla birlikte sagu da ölümden duyulan acı, koşuklarda yiğitlik, aşk ve doğa sevgisi konuları işlenir.
Koşuk ve sagulardan söylendikleri döneme ait hayat tarzıyla ilgili bilgilere ulaşılabilir.
3. Sav

Bugünkü atasözlerinin ilk halidir.
Yaşamla, toplumla, insan doğasıyla ilgili öğütler verilir.
Divan edebiyatında “darb-ı mesel” adını alır.
Sav Örnekleri

Ermegüge bulut yük bolur. (Tembele bulut yük olur.)
Yıgaç ucuga yıl teger, körglüg kişige söz değer (Ağaç ucuna yel değer, güzel kişiye söz değer.)

Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 647
favori
like
share