1. UZUNLUK ÖLÇME
Önce “Ölçme nedir?” sorusuna cevap arayarak başlayalım. Ölçme kavramı,
hayatımızda her an kullandığımız bir kavramdır. Sınıfımızda iki arkadaşımızın boyunu
karşılaştırmak da bir ölçme işlemidir. Biri diğerine göre daha uzun ya da daha kısa gibi…
Yaşadığız bir günde ister istemez ya da farkında olmadan birçok ölçme yapmaktayız Bu
karşılaştırma bir ölçmeye dayanıyor. Biz bu ölçmeyi herhangi bir aletle değil, gözümüzle
yaptık. Arkadaşlarımızın boylarının ne kadar olduğunu öğrenmek istersek bir araçla bunu
gerçekleştirmeliyiz ki tam sonucu öğrenebilelim. Yoksa ölçümümüz göz kararı denilen
tahmini bir sonuç olur. İşte, insanlar birçok büyüklüğü ya da herhangi bir nesneye ait
değerleri öğrenmeyi merak etmişlerdir. Bunun için çeşitli ölçme araçları geliştirmiş ve her
ölçtüğü büyüklüklere de bir ad vermiştir.
1.1. Uzunluğun Tanımı
Bazı büyüklükleri tanımlamak zordur, fakat o büyüklükten bahsedilince hemen
anlarız. Duyu organlarımızla bunları hissedebiliriz. Örnek: Masanın boyunu ölçmek istersek
bununla ne tür bir büyüklük kastedildiği anlaşılır. İşte bu büyüklüğe uzunluk denir ya da bir
elektrik tesisatçısından 5 metre kablo almak istersek ne tür bir fiziksel büyüklük olduğu ve
ne ile ölçüleceği bilinir.
Uzunluğu yine de tanımlamak istersek belirli iki nokta arasındaki mesafe ya da
fark diyebiliriz. “Oturduğumuz sıranın boyu 1 metredir” denildiğinde burada boy olarak
kastedilen sıranın uzunluğudur.
Fiziksel büyüklükleri ifade etmek için rakamlar kullanırız. “Bir kalem 1 YTL.”
dendiğinde rakam kullandığımız gibi. Tabii ki burada rakamın yanında büyüklüğün cinsi,
yani ne tür olduğunu ifade için birimler kullanılır. Şimdi, birim kavramı üzerinde duralım.

Kalem 1 YTL ise burada kalemin fiyatını öğrenmiş ve ayrıca fiyatın birim cinsinin de
YTL olduğunu öğrenmiş olduk. Her büyüklüğün birimi farklıdır. Çünkü her fiziksel
büyüklük bir nesnenin o özelliğini belirtir. Birimler insanların zamanla geliştirdiği ortak
kabul edilmiş görüşlerle oluşmuştur. Eski çağlarda teknoloji gelişmediği için insanlar
çevrelerinde gördüğü nesnelerden ya da kendi organlarından yararlanarak birimleri ve ölçü
aletlerini geliştirmiştir. Örneğin; karış, arşın, kulaç, ayak, adım vs.
1.2. Uzunluk Birimleri
Konumuz olan uzunluğun günümüzde kabul edilen birimi metredir. Metre
uluslararası bir kuruluş olan Sisteme International d’Unites (SI); yani Uluslararası Birim
Sistemi tarafından tanımlanmıştır. Bu uluslararası sistem Paris’te 1971 yılında toplanan
“Ölçü ve Ağırlık Konferansında” belirlenmiştir. Metre denildiğinde rakamsal değeri 1 olan
metre anlaşılır.
Metrenin yanında dünyada başka uzunluk birimleri de kullanılmaktadır.
1.3. Diğer Uzunluk Birimleri
Dünyada farklı alanlar, farklı sektörler için başka uzunluk birimleri de
kullanılmaktadır. Örnek: Denizciler deniz mili, karada çalışanlar kara mili, elektronik ve
bilgisayar sektöründe inç gibi.
Denizciler kendi aralarında deniz milini kullanır. Bilgisayar sektöründe bir monitörün
büyüklüğü inçle ifade edilir. 17 inç monitör denildiğinde hangi monitör olduğu anlaşılır.
Bunların her birinin metre karşılığı vardır. Yani birimler birbirine çevrilebilir.
Aşağıdaki tabloda değişik uzunluk birimlerinin metre olarak karşılıkları yazılıdır.
İnceleyiniz.
Bölümde, aynı kişiler tarafından yürütülmesi sistemi giderek yaygınlaşmaktadır.

UZUNLUK METRE KARŞILIĞI
1 inç 0,0254 metre
1 ayak 0,3048 metre
1 yarda 0,9144 metre
1 kara mili 1609 metre
1 deniz mili 1852 metre


1.4. Uzunluk Birimlerinin Birbirine Dönüşümü
Bir uzunluk birimini başka bir uzunluk birimine çevirebiliriz. Örnek: İki şehrin
arasının metre olarak uzunluğunu biliyorsak bu iki şehir arasını kara mili ile de
hesaplayabiliriz. Samsun - Ankara arası 450 km ise bu iki şehir arasındaki mesafeyi, kara
mili cinsinden hesaplamak için 450 km’yi bir kara mili olan 1609 metreye böleriz.
SAMSUN ANKARA
450 km = 450.000 m /1609 m = 279,67 mil
55 ekran bir televizyonumuz varsa bu ekranın köşeden köşeye uzaklığı 55cm’ dir. İnç
olarak karşılığını hesaplamak için ne yapmanız gerektiğini biliyorsunuz.
0,55 / 0,0254 = 21,65 inç bulunmuş olur.
1.5. Uzunluk Birimleri Ast ve Üst Katları
1 metre uzunluk, bazı mesafeler için kısa bazı mesafeler için de büyük kalabilir.
Bunun için uzunluğun alt birimleri ve üst birimlerini kullanırız. Alt birimlere ast kat, üst
birimlere de üst kat diyoruz.
¾ Metrenin Ast Katları
• Desimetre (dm): 1 metreyi 10 eşit parçaya böldüğümüzde ortaya çıkan
her bir uzunluk bir desimetredir. 1 metrede 10 desimetre vardır.
• Santimetre (cm):1 metreyi 100 eşit parçaya bölündüğünde ortaya çıkan
uzunluktur.
1 m=100 cm’ dir.
• Milimetre (mm): 1 metrenin 1000’de birine denir. 1m = 1000 mm’ dir.
Milimetreden daha küçük birimler de vardır. Bu birimler elektronik,
bilgisayar gibi alanlarda kullanılır. 1 metrenin 1 milyonda birine
mikrometre (μm) , 1 milyarda birine nanometre (nm), 1 trilyonda birine
pikometre (pm) denir.
¾ Metrenin Üst Katları
• Dekametre (dam): 10 adet 1 metreden oluşan uzunluktur. 1 Dam=10 m.
• Hektometre (hm): 100 adet 1 metreden oluşan uzunluktur. 1 hm=100 m.
• Kilometre (Km): 1000 adet 1 metreden oluşan uzunluktur. 1 km.=1000
m’dir. 6
Buradan anlaşıldığına göre uzunluk birimleri 10’ar 10’ar büyüyor ve küçülüyor. Her
bir birim kademesinde 10 ile çarpma ya da bölme yaparız. Birimleri birbirine çevirmek için
yukarıdaki bir birime çevirmede bölme, aşağıdaki bir birime çevirmede çarpma işlemi
yapmak gerektiğini biliyorsunuz.
Öyleyse birkaç alıştırma yapalım.
ÖRNEK: 3 metre(m). kaç santimetre(cm)’dir?
ÇÖZÜM: 1 metre 100 cm’dir. 3 metreyi hesaplamak için 100 ile 3 ü çarparız. 100x3=300
santimetredir. 3x100=300 cm bulunmuş olur.
ÖRNEK: 2500 desimetre(dm) kaç metre(m)’dir?
ÇÖZÜM: Bu defa yukarıdaki bir birime dönüştürmek istendiği için ve istenen birimle
verilen birim arasında bir basamak olduğundan 2500’ü 10’a bölmek gerekir.
Sonuç 2500/10 =250 m’dir.
1.6. Uzunluk Ölçü Aletleri
Şimdi gelelim uzunlukları ölçmek için kullandığımız aletlere. Günümüzde uzunluk
ölçmek için genellikle metre denilen alet kullanılır. Metrenin tipi kullanılan yere göre
değişir. Bir inşaat ustasının kullandığı metre ile bir terzinin kullandığı aynı değildir. İşin
tipine göre kullanımı kolay olan ve meslek elemanının işini pratik olarak yapabilen alet
gerekir.

Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 757
favori
like
share
şefkat eli Tarih: 16.08.2013 22:13
teşekkür ederim
BiR-DOST Tarih: 16.08.2013 22:12
Eline sağlık