MARKA, PATENT VE TASARIMLAR HUKUKU HAKKINDA



Ülkemiz giyim eşyası, makine, müzik ve sinema gibi alanlarda yaklaşık 30 yıldır korsan ürün cenneti idi. Müzik cd’leri, sinema dvd’leri, kitaplar veya bilgisayar programlarının korsan kopyaları sokaklarda satılırdı. Fikir ve Sanat Eserleri alanında yapılan değişikliklerle korsanlık bu ürünler açısından büyük ölçüde önlendi. Bu alanda kurulan uzman mahkemeler hızla çalışıyorlar ve gerekli cezaları tereddüt etmeden veriyorlar.

Uzman mahkemelerinin bir başka çalışma alanı ise giyim eşyası, tekstil, elektrik gibi çeşitli sektörlerde yapılan kopya ürünler. Taklit veya kopya olan bu ürünler uzman mahkemelerin ve savcılıkların kararları doğrultusunda marka veya patent sahibi kişilerin başvurusu üzerine hemen toplatılıyor ve bu işi yapanlar cezalandırılıyor. Bu alanda 556 sayılı Markaların korunması Hakkında KHK., 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında KHK, 554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında KHK ve 555 Sayılı Coğrafi İşaretlerin Korunması Hakkında KHK. temel yasal metinlerdir. Bu metinlere baktığımızda şu sonuçlara ulaşırız.

Marka, bir işletmenin mal veya hizmetlerini başka bir işletmenin mal veya hizmetlerinden ayırt etmeyi sağlanması koşuluyla kişi adları dahil; özellikle sözcükler, şekiller, harfler, sayılar, malların biçimsel veya ambalajları gibi çizimle görüntülenebilen veya benzer biçimde ifade edilebilen, baskı yoluyla çoğaltılabilen her türlü işaretleri içermektedir.

Marka hakkı, markanın 556 sayılı KHK hükümlerine göre tescil edilmesi ile elde edilmektedir. Bu şekilde 556 sayılı KHK. nın öngördüğü marka hakkı sahipleri ve buna ilişkin korumadan yararlanacak kişiler; TC sınırları içinde ikametgahı olan veya tüzel kişilerce veya Paris Sözleşmesi yahut Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması hükümleri dahilinde başvuru hakkına sahip kişilerce elde edilir. Bunların dışında yabancı devletlerin gerçek veya tüzel kişileri de karşılıklılık ilkesi uyarınca marka korumasından aynı şekilde yararlanmaktadırlar.

Markaların koruma süresi tescilden itibaren 10 yıldır. Koruma süresinin bitiminden itibaren 6 aylık süre içinde yenilenmeyen markalar hükümsüz sayılmaktadırlar.

Marka tescili marka sahibine;

1.Markanın tescil kapsamına giren aynı veya benzeri mal veya hizmetlerle ilgili olarak tescilli markanın benzerlerini ve karıştırılma ihtimali olan herhangi bir işaretin tescilli malın itibarından dolayı haksız avantaj elde edecek veya tescilli markanın ayırt edici karakterine zarar verecek nitelikteki herhangi bir işaretin kullanılmasını önleme hakkını verir.

2.Tescilli bir marka başkasına devredilebilir, miras yoluyla intikal edebilir, kullanma hakkı lisans konusu olabilir, rehin ve teminat olarak gösterilebilir.

3.Tescilsiz marka kullananlar, belirtilen bu haklardan yararlanamazlar.
Madrid Protokolü çerçevesinde uluslar arası marka tescili söz konusudur. Bunun içinde, Madrid Protokolüne üye ülke yurttaşları, belirlenen koşullarda markalarını uluslar arası marka olarak tescil ettirebilirler. Başvuru anında uluslar arası markanın hangi ülkelerde tescili isteniyorsa, o ülkelerin belirtilmesi gerekmektedir.

Bir marka hakkına tecavüz edilmesi halinde suçun niteliğine göre; bir yıldan üç yıla kadar hapis, 46.000 YTL ye kadar para, iş yerinin kapatılması ve ticaretten men cezaları uygulanmaktadır.

Patent, buluş sahibinin buluş konusu ürünü belirli bir süre üretme, kullanma veya satma hakkıdır. Sinai mülkiyet hakları içinde önemli bir yer tutan “patent hakkı” özellikle teknoloji transferinin aracı olması bakımından gelişmekte olan ülkeleri daha çok ilgilendirmektedir. Bir buluşun patent verilerek korunabilmesi için; yenilik, tekniğin bilinen durumunun aşılması ve sanayiye uygulanabilirlik kriterlerini taşıması gerekmektedir.

Türkiye’de biri incelemesiz ; diğeri incelemeli olmak üzere iki çeşit patent sistemi vardır. İncelemesiz sistem ülkemizde mali kaynakları kısıtlı olan buluş sahiplerine ucuz, süratli ancak süresi nispeten kısıtlı 7 yıllık bir koruma süresi sağlamaktadır. İncelemeli sistemde; işlemler daha uzun sürmekte ancak incelemeli patent, başvurunun patentlenebilirlik kriterine sahip olup olmadığını gösteren bir inceleme raporuna dayanarak verildiği için daha güvenli ve 20 yıllık koruma elde edilmektedir. İncelemesiz patent gerekli şartlar yerine getirilmek ve incelenmek şartıyla incelemeli patente dönüştürülebilmektedir.

1.1.1996 tarihinde yürürlüğe giren Patent İşbirliği Anlaşması (PCT) uyarınca, birden fazla ülkede buluşlarını koruma altına almak isteyen başvuru sahipleri, tek bir başvuru ile PCT’ye üye ülkelerin tamamında veya bir kısmında patent başvurusunda bulunabilirler. Ayrıca 1.11.2000 tarihinden itibaren yürürlüğe giren Avrupa patent sözleşmesi(EPC) uyarınca yapılacak bir patent başvurusu ile de, Sözleşmeye üye ülkelerin tamamında veya seçilen ülkelerde bir patent koruması elde etmek mümkün olmaktadır.

Haksız olarak patent başvurusu veya patent hakkı sahibi olarak kendini gösterme gibi durumlarda , 27.000 YTL.’ye kadar para cezası ve bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası verilir. Patent haklarına tecavüz durumunda, 47.000 YTL.’ye kadar para cezası ve dört yıla kadar hapis cezası ayrıca işyerinin kapatılması ve ticaretten men cezaları verilir.

Faydalı model patente çok benzemekle birlikte; tekniğin bilinen durumunun aşılması kriterinin aranmaması, koruma süresinin 10 yıllık olması ile araştırma ve inceleme işlemlerinin olmaması ve buna bağlı olarak hem zaman hem de masraf açısından daha elverişli olması açısından faydalı model patentten ayrılmaktadır. Tüm bu farklılıkların dışında yukarıdaki açıklama ve cezalar faydalı model için de uygulanır.

Endüstriyel tasarım basit bir tanımla ürünün süsü veya estetik görünüşüdür. Tasarım konusu ürün endüstriyel yolla birden fazla sayıda üretilebilmelidir. Yeni ve ayırt edici niteliğe sahip tasarımların korunması için Türk Patent Enstitüsü’ne başvuruda bulunulması gerekmektedir.

Tescilli tasarımların koruma süreleri başvurudan itibaren beş yıldır. Söz konusu süre beşer yıllık dönemler halinde yenilenmek üzere toplam 25 yıla kadar uzatılabilir.

Tasarım tescili, tasarım sahibine üçüncü kişilerin söz konusu tasarımı hak sahibinin izni olmadan üretmesini, piyasaya sunmasını, satmasını, sözleşme yapmak için icapta bulunmalarını, ithal etmelerini, ticari amaçlı olarak kullanmalarını veya bu amaçlarla ellerinde bulundurmalarını engelleyebilirler.

Yabancı ülkelerdeki tasarım başvuruları için; Sinai Mülkiyetin Himayesine Dair Paris Sözleşmesine üye ülkelerden herhangi birinde tasarım tescili yaptırmak isteyenler, ilgili ülke mevzuatına göre o ülkede ikamet eden bir vekil kanalıyla başvuruda bulunarak tasarım tescili elde edebilirler.

Endüstriyel tasarımlara karşı yapılan tecavüz ve ihlal hallerinde, yanlış ve yanıltıcı bilgi verme ve tanınan hakkı genişletme hallerinde üç yıla kadar hapis cezası ile 46.000 YTL.’ye kadar para cezaları ve ticaretten men edilmesi cezası verilmektedir.

Marka, patent, endüstriyel tasarım için tescil işlemlerini yapan Türk Patent Enstitüsü, gelişmiş ülkelerle sürekli bir ilişki içinde hızlı bir tescil sistemi uygulamaktadır. Türk Patent Enstitüsünün çalışmaları ve bu konuda yasal daha geniş bilgi için www.turkpatent.gov.tr adlı siteden yararlanılabilir.

Beğeniler: 0
Favoriler: 0
İzlenmeler: 2178
favori
like
share