Bireylerin birbirleriyle ve devletle ilişkilerinde ortaya çıkan anlaşmazlıklarda hukuki bilgisine başvurulan ve bireyleri ilgili yerlerde, özellikle mahkemelerde temsil eden ve haklarını savunan kişidir.
GÖREVLER
- Bir kimsenin avukatlığını kabul etmeden önce davasını aldığı kişiyi (müvekkilini) dinler, yararlı olabileceğine inanırsa davayı kabul eder,
- Dava konusu ile ilgili yasaları, yüksek mahkemelerin kararlarını inceler,
- Dava ile ilgili geniş araştırma ve inceleme yapar,
- Mahkemelerde çeşitli davalar açar veya müvekkili aleyhine açılan davaya katılır,
- Dava ile ilgili tanıkları mahkeme heyetine dinletir ve sorular sorar,
- Kararın müvekkili lehine sonuçlanmasını sağlamak için savunma metnini hazırlar ve savunma amacıyla konuşma yapar,
- İcra takipleri yapar,
- Yeni çıkan yayın ve kanunları takip eder ve yorumlar.
Avukat olmak isteyenlerin;
- Normalin üstünde akademik ve sözel yeteneğe,
- Olaylar ve ilkeler arasında ilişki kurabilme gücüne,
- Olayları derinliğine araştırma merakına,
- Başkalarını anlayabilme ve etkileyebilme yeteneğine,
- Akıcı konuşma becerisine,
- Sorumluluk duygusuna sahip
kimseler olmaları gerekir.
ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI
Avukatlar, büro ve adliye gibi kapalı ortamlarda, gerektiğinde keşif çalışmaları için açık alanlarda çalışırlar. Çalışmaları sırasında, müvekkilleriyle, yargıç (hakim) ve savcılarla, adli personelle, emniyet görevlileriyle iletişim halindedir.
ÇALIŞMA ALANLARI VE İŞ BULMA OLANAKLARI
Bu meslekte iş alanı oldukça geniştir. Kişi, kamu kurumlarında, özel şirketlerde çalışabileceği gibi kendi işyerini açıp bağımsız da çalışabilir.
MESLEK EĞİTİMİNİN VERİLDİĞİ YERLER
Mesleğin eğitimi, çeşitli üniversitelere bağlı hukuk fakültelerinde verilmektedir.
MESLEK EĞİTİMİNE GİRİŞ KOŞULLARI
Bölüme girebilmek için Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavı'nda (ÖSS) yeterli "Eşit Ağırlık (EA)" puanı almak gerekmektedir.
EĞİTİMİN SÜRESİ VE İÇERİĞİ
- Temel eğitimin süresi 4 yıldır. Ön eğitim tamamlandıktan sonra 1 yıllık staj dönemi vardır. Eğitim süresince; Medeni Hukuk, Anayasa Hukuku, İktisat, Borçlar Hukuku, İdare Hukuku, Devletler Umumi Hukuku, Ceza Hukuku, Mali Hukuk, Türk Hukuk Tarihi, Sosyoloji, Ticaret Hukuku, Hukuk Metodolojisi, Umumi Hukuk Tarihi, Avrupa Hukuku, Çevre Korunması Hukuku, İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku, İcra-İflas Hukuku, Adli Tıp, Devletler Özel Hukuku, Askeri Ceza Hukuku gibi dersler alırlar.
- Staj süresince stajyer avukatlara yönelik çeşitli seminer ve ödevler verilmektedir. Staj sonunda, Baro Yönetim Kurulunca sözlü sınav yapılır, başarılı olanlara "Avukatlık" belgesi verilir.
MESLEKTE İLERLEME
Hukuk fakültelerinde master ve doktora tezlerini vererek hukuk alanında bir branşta öğretim üyesi olarak çalışabilirler. Avukatlar, gerekli eğitimi aldıktan veya stajları yaptıktan sonra hukuk müşaviri, savcı, hakim, noter olabilirler. Ayrıca, yürüttükleri davalarda branşlaşma söz konusu olabilir.
BENZER MESLEKLER: Hakimlik, savcılık, noterlik.
BURS, KREDİ VE ÜCRET DURUMU
- Mesleki eğitim süresince koşulları uygun olan öğrenciler Yüksek Öğretim Kredi ve Yurtlar Kurumu'ndan öğrenim kredisi, çeşitli kurum ve kuruluşlardan burs alabilirler.
- Kendi adına çalışan avukatların kazançlarını tahmin etmek oldukça zordur. Meslekte uzmanlaşmalarıyla orantılı olarak kazançları değişmektedir. Değişik kurum ve işletmelerde çalışan avukatlar ise çalıştıkları kurumun ücret politikasına göre gelir elde ederler.
1- Türk Avukatlari barolarin ve Türkiye Barolar Birliginin bagimsizligi geregine inanmislar ve bu konuda kendilerine gerek kisi, gerek kurulus olarak düsen görevleri basarma kararina varmislardir.
2- Mesleki çalismasinda avukat bagimsizligini korur; bu bagimsizligi zedeleyecek is kabulünden kaçinir.
3- Avukat mesleki çalismasini kamunun inancini ve meslege güvenini saglayacak biçimde ve isine tam bir sadakatle yürütür.
4- Avukat, meslegin itibarini zedeleyecek her türlü tutum ve davranistan kaçinmak zorundadir. Avukat özel yasantisinda da buna özen göstermekle yükümlüdür.
5- Avukat yazarken de, konusurken de düsüncelerini olgun ve objektif bir biçimde açiklamalidir. Mesleki çalismasinda avukat hukukla ve yasalarla ilgisiz açiklamalardan kaçinmalidir.
6- Avukat iddia ve savunmanin hukuki yönü ile ilgilidir. Taraflar arasindaki anlasmazligin dogurdugu düsmanliklarin disinda kalmalidir.
7- Avukat salt ün kazanmaya yönelen her türlü gereksiz davranistan titizlikle kaçinmalidir.
a) Avukat, yalniz adres degisikligini reklam niteligini tasimayacak biçimde ilan yoluyla duyurabilir.
b) Avukatin baslikli kagitlari, kartvizitleri, büro levhalari reklam niteligini tasiyabilecek asirilikta olamaz.
c) Avukat telefon rehberinde meslekler kisminda adres yazdirabilir. Bunun disinda farkli büyüklükte ya da ilan niteliginde yazilara yer verdiremez.
d) Ortak büro kuran avukatlar büronun reklam araci olmamasina, hukuk bürosu niteligini yitirmemesine dikkat ederler.
8- Avukat kendine is saglama niteligindeki her davranistan çekinir.
9- Avukat, kanunen bulundugu baskaca mevki ve olanaklarinin mesleki çalismalarina etkili olmamasina dikkat eder.
Avukat mesleki çalismasi disinda kisisel anlasmazliklarda avukatlik sifatinin özelliklerinden yararlanamaz.
10- Avukat, ayni dava için birbirine karsit isteklerde bulunamaz.
11- Avukat, Türkiye Barolar Birligince kabul olunan mesleki dayanisma ve düzen gereklerine uygun davranmak zorundadir.
12- Avukat bürosunun görevin vakarina uygun biçimde tutulmasina çaba gösterir.
13- Uzunca bir süre bürosundan uzak kalmak zorunda bulunan avukat, islerine bakacak, müvekkillerini kabul edecek meslektasinin adini barosuna bildirir.
14- Avukat meslek kuruluslarinca verilen görevleri hakli sebepler disinda, kabul etmek zorundadir.
15- Mesleki çalismasindan ötürü aleyhine açilan dava layihasinin bir örnegini avukat barosuna verir. Baronun hukuki anlasmazliklardaki arabuluculuk teklifini kabul etmek zorundadir.
16- Avukat kendisiyle ilgili her türlü belgeleri baroda görmek hakkina haizdir.
II. Yargi Organlariyla ve Adli Mercilerle Iliskiler:
17- Hakim ve Savcilarla iliskilerinde avukat hizmetin özelliklerinden gelen ölçülere uygun davranmak zorundadir. Bu iliskilerde karsilikli saygi esastir.
18- Avukat daha önce hakim, savci, hakem ya da baskaca resmi bir sifatla inceledigi iste görev alamaz.
19- Hakim ve savci ile hisimlik ya da evlilikten gelen engelleri gösteren kanun hükmünde yazili derece disinda kalan hisimliklar ve baskaca yakinliklarda avukat meslek onuruna en uygun biçimde takdirini kullanir.
20- Avukat meslege yarasir kilikla adalet önüne çikar. Mahkemelerden baska yer ve zamanlarda avukatlik resmi kiliginin giyilmesi zorunlu haller Türkiye Barolar Birligince hazirlanacak yönetmelikte gösterilir.
21- Avukat durusmayi terk edemez. Ancak kisisel veya meslek onurunun zorunlu kildigi hallerde durusmadan ayrilabilir. Bu durumda avukat derhal baroya bilgi verir.
22- Avukat savunma için zorunlu olmadikça davanin uzamasi sonucuna varacak isteklerden kaçinir.
23- Hakimin reddi, savcilarin ve baskaca adalet görevlilerin reddi veya sikayet edilmesi konusunda ve genellikle konusmalarinda ve yazilarinda avukat kanunun gerektirdigi gerekçeleri amaci asmayacak biçimde açiklar. Ret veya sikayet dilekçelerinin bir örnegi de baroya verilir.
24- Avukat ilerde tanik olarak dinlenecek kimselerden istisnai olarak bazi hususlari ögrenmek mecburiyetinde kalmis olursa onlari etkilemis olma süphesi altina düsmekten kaçinmalidir. Avukat taniklara tavsiyelerde bulunamaz, ne sekilde taniklik edecekleri veya hakim önünde hareket edecekleri hakkinda talimat veremez.
25- Avukat, mahkeme kalemlerinde, icra dairelerinde ve her türlü mercilerde çalisan görevlilerle olan iliskilerinde de meslek onuruna ve agirbasliligina uygun tutum ve davranislarini korur.
III. Meslektaslar Arasi Dayanisma ve Iliskiler
26- Hiçbir avukat, bir meslektasinin mesleki tutum ve davranislari hakkindaki düsüncelerinin kamuoyuna açiklayamaz. Bu yoldaki sikayetlerin mercii yalniz barolardir.
27- Hiçbir avukat, herhangi bir meslektasi özellikle hasim vekili meslektasi hakkinda küçük düsürücü nitelikteki kisisel görüs ve düsüncelerini açikça belirtemez.
28- Bir baska baro bölgesinde ilk kez bir davaya giden avukat o yer baro baskanina nezaket ziyaretinde bulunmaya gayret eder.
29- Bir meslektasinin ölümü veya baskaca nedenlerle baro baskaninca görevlendirilen avukat kabul edilebilir bir neden göstermeksizin bu görevi reddedemez.
30- Mesleki çalismada avukatlar arasinda usule iliskin islemlerde ve dosya incelemelerinde dayanisma geregi sayilabilecek yardimlar ve kolayliklari esirgemezler.
Durusmaya geç kaldigi için hakkinda giyap karari alinan avukat hemen gelmisse, diger taraf vekili olan avukat giyap kararinin kaldirilmasini veya düzeltilmesini istemek zorundadir.
Bir baska yerdeki durusmasina mazereti nedeniyle gidemeyen avukat, karsi taraf avukati bir baska yerden geliyorsa mazeretini önceden meslektasina bildirmelidir.
Avukatlar arasinda özeldir kaydi tasiyan yazismalar yazanin rizasi alinmadan açiklanamaz.
31- Avukat hasim tarafin ancak avukati ile görüsebilir. (Hasmin avukati yok ise avukatin hasimla temasi zorunlu sinirlar içinde kalir. Hasim tarafla her temasindan sonra avukat müvekkiline bilgi verir.
32- Avukat, dava türü ve usulü ne olursa olsun mahkemeye verdigi layiha ve önemli belgelerin birer örnegini (istenmese de) karsi taraf vekili meslektasina veriri.
33- Yanina stajyer almayi kabul eden avukat, stajyerlerin iyi yetismesi için gerekli dikkati ve ilgiyi gösterir ve olanaklarini hazirlar.
IV. Is sahipleriyle Iliskiler
34- Avukat müvekkiline davanin sonucu ile ilgili hukuki görüsünü açiklayabilir. Fakat bunun bir teminat olmadigini özellikle belirtir.
35- Avukat ayni davada birinin savunmasi öbürünün savunmasina zarar verebilecek durumda olan iki kisinin birden vekaletini kabul etmez.
36- Bir anlasmazlikta taraflarindan birine hukuki yardimda bulunan avukat yarari çatisan öbür tarafindan vekaletini alamaz, hiçbir hukuki yardimda bulunamaz.
Ortak büroda çalisan avukatlarda yararlari çatisan kimseleri temsil etmemek kurali ile baglidir.
37- Avukat meslek sirri ile baglidir:
a) Tanikliktan çekinme de bu ölçüyü esas tutar. Avukat davasini almadigi kimselerin basvurmasi nedeniyle ögrendigi bilgileri de sir sayar. Avukatlik sirrinin tutulmasi süresizdir, meslekten ayrilmak bu yükümü kaldirmaz.
b) Avukat yardimcilarinin, stajyerlerinin ve çalistirdigi kimselerin meslek sirrina aykiri davranislarini engelleyecek tedbirler alir.
38- Avukat kendisine teklif edilen isi gerekçe göstermeden de reddedebilir. Takdirine esas olan nedenleri açiklamak zorunda birakilamaz. Avukat zamaninin ve yeteneklerinin erisemedigi bir isi kabul etmez. Avukat davayi almaktan ve kovusturmaktan çekinme hakkini müvekkiline zarar vermeyecek biçimde kullanmaya dikkat edecektir.
39- Is sahibi anlasmayi yaptigi avukattan sonra ikinci bir avukat da vekalet vermek isterse ikinci avukat isi kabul etmeden önce ilk vekalet verilen avukata yaziyla bilgi vermelidir.
40- Avukat kesin olarak zorunlu bulunmadikça müvekkili adina basina açiklamada bulunamaz. Açiklamalarda Adalete etkili olmak amaci güdülemez.
41- Avukat baktigi davada görevini savsayarak ya da kötüye kullanarak, müvekkili zararina kendisine bir yarar saglayamaz.
42- Avukat isle ilgili giderleri karsilamak üzere avans isteyebilir. Avansin isin geregini çok asmamasina, avanstan yapilan harcamalarin müvekkile zaman zaman bildirilmesine ve isin sonunda avanstan kalan paranin müvekkile geri verilmesine dikkat edilir.
43- Müvekkil adina alinan paralar ve baskaca degerler geciktirilmeksizin müvekkile duyurulur ve verilir. Müvekkille ilgili bir hesap varsa uygun sürelerde durum yaziyla bildirilir.
45- Avukat hapis hakkini alacagi ile oranli olarak kullanabilir.
46- Adli müzaheretle görülen isler, baskaca islere gösterilen özenle yürütülür.
47- Ücret davasi açacak avukat önce baro yönetim kuruluna bilgi verir. Bu konudaki baro yönetim kurulunun görüsünü bildirme yetkisi vardir.
V. Avukatlarin Barolarla ve TBB ile Iliskileri:
48- Baro Baskanligi, Baro Yönetim ve Disiplin kurulu üyelikleri ile Türkiye Barolar Birligi Baskanligi, Yönetim Kurulu üyeligi, Türkiye Barolar Birligi Disiplin Kurulu Baskanligi ve üyeligi görevleri bir kiside birlesemez.
VI. Yürürlük, Uygulama Alanlari:
49- Yukarida meslek kurallarinin sürekli gelisimini saglamak üzere Barolar, Türkiye Barolar Birligi Genel Kuruluna gündeme iliskin hükümlere uyma sarti ile yeni teklifler getirilebilir.
50- Yukarida yazili meslek kurallari Türkiye Barolar Birliginin 8-9 Ocak 1971 tarihli 4.Genel Kurul toplantisinda kabul edilmis ve Türkiye Barolar Birligi Bülteninde yayimi tarihinde yürürlüge girmesine karar verilmistir.
AVUKAT, hukuk öğrenimi görmüş ve hukuk*la ilgili konularda kişilere yol göstermeyi; adalet önünde kişilerin haklannı savunmayı meslek edinmiş kimsedir. Avukat yalnızca kişilerin hukuksal işleriyle uğraşmaz; devle*tin, kurumlann, kuruluşlann hukuksal işleriy*le de uğraşır. Serbest ya da bir kuruma bağlı olarak çalışabilir. Vasiyetname, sözleşme, hu*kuksal belgeler düzenlemek de avukatın uz*manlık alanına girer.
Avukatlann çoğu hukukun belirli bir ala*nında uzmanlaşırlar. Genel olarak bu uzman*laşma ya davalara girerek dava avukatı olmak ya da çeşitli konularda kendine başvuranlara yol göstermek, danışmanlık yapmak biçimin*de belirginleşir. Bir avukat bir davayı üstüne almadan önce söz konusu olayı ya da durumu hukuk açısından değerlendirir. Buna dayana*rak görüş ve önerilerini bildirir. Haklarını savunacağı kişiyi ya da hukuk deyimiyle "müvekkil"ini temsil yetkisi aldıktan sonra da gerekli işlemleri yürütür ve duruşmalara gi*rer. Böylece davacı ya da davalı kendine vekil olarak seçtiği avukat tarafından yargı önünde temsil edilmiş olur.
Kimi ülkelerde avukatlar "davaya giren avukatlar" ve "girmeyen avukatlar" diye bir*birinden tümüyle aynlırlar. Avukat olmak isteyen kimse bu konuda seçim yapmak zo*rundadır ve seçilen uzmanlık dalı, ancak bir eğitimden ve sınavlardan geçerek değiştirile*bilir.
Her ülkede, avukatlann çeşitli meslek sorun-lanyla uğraşan, örgütlenmelerini sağlayan ve çalışma kurallarını belirleyen kuruluşlar var*dır. Bazı ülkelerde, avukatlık yapabilmek için bu kuruluşlara üye olmak zorunludur.
Türkiye'de Avukatlık
Türkiye'de avukatlık yapabilmek için hukuk fakültesinde öğrenim görmek gerekir. Türki*ye'deki bir hukuk fakültesini bitirenler bir yıllık staj sonunda avukat olurlar. Stajın ilk altı ayı adliyede, ikinci altı ayı ise en az beş yıllık bir avukat yanında yapılır. Yalnız Türki*ye Cumhuriyeti yurttaşları avukat, hakim, savcı olarak görev yapabilirler. Başka bir ülkede hukuk öğrenimi görenler gerekli fark derslerinden sınav vererek avukat olabilme hakkını kazanırlar.
Ülkemizde de avukatların meslek kuruluşu "baro" adıyla bilinir ve ancak bu kuruluşa üye olanlar avukatlık yapabilirler. 15 avukat bulu*nan her il merkezinde bir baro kurulur. İstanbul Barosu kayıtlı avukat sayısı bakımın*dan Japonya'nın başkenti Tokyo Barosu'ndan sonra dünyada ikincidir. Ceza davalarında avukat tutamayacak durumda olan kişilere barolar ücretsiz avukat sağlar.
Türkiye'de avukatların belli konularda uz*manlaşma zorunlulukları yoktur. Her tür davaya girebilirler. Ama bazı avukatlar belli konularda daha başarılı oldukları için bu konuda uzmanlaşmışlardır. Ticaret, iş, ceza hukuku alanında ünlenmiş avukatlar vardır. Avukatlar duruşmalara cüppe giyerek çıkar*lar; avukatların cüppeleri yargıç ve savcılann-kinden farklıdır.
Ülkemizde avukat sayısı beşi geçmeyen yerlerde avukat gibi çalışan ve dava yürütme yetkisi verilmiş kimselere davavekili denir. Bazı özel durumlarda, avukat sayısı beşi geçen yerlerde de davavekilleri mesleklerini sürdü*rebilirler. 1969'da çıkan bir yasayla davavekili ruhsatnamesi verilmesinin yasaklanmasıyla bu meslek yavaş yavaş tarihe karışmaktadır.