Azərbaycan millətçiliyi
Son güncelleme:
-
En basha dushe bilmediyim sheylerden biri azerbaycanlilarin milletciliyidir. Sohbet saxta milletcilikden getmir.
Dunyanin butun olkelerinde milletciler var. Bu agir xestelikdir ve sistem onun mualicesinde yox, inkishafinda maraqlidir.
Azerbaycanlilarin milletciliyi de menasiz, esassiz, guluncdur. Azerbaycanlilar Azerbaycanin yox, Turkiyenin milletcisidirler. Sorushsan sebeb kimi turk olmagi gosterecekler. Maraqli mentiqdir, ele deyilmi?
Bir hashiye cixim. Rusiyadaki meshhur "MMM" aksioner cemiyyetinde bash verenler o vaxtlar sosioloqlar ve psixoloqlara tedqiqat ucun kifayet qeder material vermishdi. Melum olmushdu ki, oz pullarini "MMM"-e verenlerin 66 faizi ziyalilar olmushdu. Fehleler cemisi 6 faiz teshkil edirdiler, qalan hisse ise teqaudculer ve ishsizler idi. Sebebler, tebii ki, var, amma hemin intelligensiyaya mensub olanlar sonralar etiraf edirdiler ki, bu qeder pulu "MMM"-in qaytaracagina inanmirdilar. Inanmirdilar, amma pullarini verirdiler.
Istenilen adama milletciliyin xestelik oldugunu basha salmaq olar, bir cox hallarda o bunu qebul edecek, amma fikrini deyishmeyecek.
Azerbaycanda ise azerbaycan milletciliyi yox, turk milletciliyi var. Ustelik bu milletcilik de birterefli turk milletciliyidir, yeni sade azerbaycanli ozbek, turkmen, qazax, bashqird milletisi deyil, anadolu turkunun milletcisidir. Hemin milletci mentiqi ile rus ukraynalinin, ingilis almanin, italyan ruminin milletcisi olmaliydi. Hemin mentiqle Dinamo Kiyev qelebe qazananada Moskvada camaat kucelere tokulmeliydi ve ya eksine. Buna tarixde yegane misal azerbaycan miletciliyidir- -bir olkenin vetendashi bashqa olke ucun milletcilik eleyir. Novbeti fenomenal azerbaycan absurdu. Tarixde bashqa milletin rehberleri ile fexr eden yegane millet azerbaycanlilardir- — onlar Ataturkle, Sultan Selimle, Sultan Suleyman Qanuni ile, Yunus Emre ile fexr edirler. Halbuki azerbaycan haqda kifayet qeder melumati olan turkler bele, hec vaxt deyek ki, Nizamiyle ve ya Resulzadeyle fexr elemirler. Olkenin idman xeberleri turk futbol komandalari haqda melumatla bashlanir. Turkiyede ise azerbaycanlilari yalniz polis menteqesinde gosterirler. Uzaqbashi maqazin xeberlerinde. Shairden tutmush fehleyedek hami Turkiyeden misal getirir. Turkiyede Azerbaycani yalniz pis sheylerle bagli misal cekirler—rushvetle, fahishelikle, ogurluqla elaqedar olaraq. Hami turk serialina baxir, turk mahnisina qulaq asir, turkun dilinde danishmaga bashlayir. Cox maraqlidi, azerbaycanli turkle Bakida da, Istanbulda da turkce danishir. Turk ise hem Bakida, hem de Istanbulda oz dilinde danishir. Hetta azerbaycanin rehberleri de turkce danishmagi sevirler.
Bu heqiqeten misli gorunmemish prosesdir.
Azerbaycanlinin anadolu turku ucun milletcilik etmesi Qustav Le Bona ve ya Kanettiye arashdirma ucun zengin material vere bilerdi.
Freyd poliqamiyadan monoqamiyaya kecidden danisharken qeyd edir ki, iki nefer bir-birinden daha cox zovq aldiqca onlar etrafdaki adamlardan uzaqlashmaga bashladilar. Bu da utancaqliq duygusu ile mushayiet olunurdu ve iki nefer arasindaki bu zovq alma ne qeder cox olurdusa, onlarin sevisherken bashqalarindan gizlenmeleri de bir o qeder ciddi xarakter kesb edirdi.
Belke de muqayise yerine dushmur, amma azerbaycanlilarin turk milletciliyinin kokunde duran sebeblerden biri de budur. Yeni azerbaycanli oz milleti, dili, medeniyyeti, inceseneti, dovletciliyi ile ne qeder fexr etse de, eslinde onlardan zovq ala bilmir. Fexr etdiyi sheyler ureyinin derinliyinde ona menasiz, ucuz, bayagi gorunur ve bu hissi ozunden qova bilmir. Belelikle, azerbaycanli yeniden monoqamiyadan poliqamiyaya kecir. Sade desek, azerbaycanli dunyadan tecrid olunub oz Nizamisi, Fuzulisi ile tekbetek sevishe, onlardan zovq ala bilmir, ona gore de dilde bu adamlari terifleyib goylere qaldirsa da, eslinde turk milletcisine cevrilir, azerbaycanli anadolu turkunun sevir ve sozun esl menasinda onu bashqa milletlere qisqanir. Fikir vermisizse, ermeni-turk munasibetlerindeki yaxinlashma tek siyasi daireleri yox, sade camaati da qiciqlandirdi. Itirmeye hec neyi olmayan qara camaat Abdulla Gulun Yerevana sefer etdiyi gunlerde xeyli esebi gezirdi. Bu oz sevgi obyektinin elinden cixmasi qarshisinda qezeblenen canlinin reaksiyasi idi.