Şehit Hakları Nelerdir - Şehit Hakları Hakkinda Bilgi - Şehit Varislerine Yardim Yapan Kurumlar - Şehitler için Yapılacak Törenler - Şehitliğe Gömülme İşlemleri - Şehit Varislerine Sağlanan Maddi Haklar - Şehit Hakları Hakkinda Genis Bilgi - Şehit Hakları
Şehit Hakları
Şehitliklere Defnedilecekler
Şehitliklere; Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlıkları ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığına mensup asker ve sivil kişilerden aşağıda belirtilen durumlarda olanlar gömülür.
a. Harpte fiilen ateş altında veya yaralanıp tedavisi sırasında bu yaranın sebep ve tesiri ile ölenler veya geride bulunup da, düşman silahlarının tesiriyle ölenler, ya da yaralanıp tedavi sırasında bu yaranın sebep ve tesiriyle ölenler,
b. İç güvenlik görevlerinde (disiplinsizlik ve ihmali görülenler hariç) veya terör ve anarşi ile mücadelede ölenler ya da yaralanıp tedavi sırasında bu yaranın sebep ve tesiri ile ölenler,
c. Eğitim, atış, tatbikat, manevra gibi görevleri yapan asker kişilerden; görev yaptıkları sırada veya yetkili makamlarca görevlendirilmeleri nedeniyle, sabit görev yerlerinden ayrıldıktan sonra, vuku bulan bir olayda ölenler veya yaralanıp da sonradan bu yaranın sebep ve tesiriyle ölenler, ç. Kaçakçılığın men ve takibinde fiilen çatışma sırasında ölenler, ya da yaralanıp tedavi sırasında bu yaranın sebep ve tesiriyle ölenler,
d. Hudut emniyet hizmetlerinde iken silahlı çatışma sırasında veya hudut emniyet hizmetinin ifasına yönelik diğer faaliyetler sırasında kaza ve olaylarda ölenler ya da yaralanıp tedavi sırasında bu yaranın sebep ve tesiriyle ölenler, (disiplinsizlik ve ihmali görülenler hariç)
e. TSK mensubu veya TSK'nden ayrılanlardan (emekli, istifa vb.) daha önce TSK mensubu olmaları gerekçesiyle terör eylemlerine muhatap olarak ölenler,
f. Herhangi bir askeri tesis, kışla ve binanın vs. yangın, sel, deprem, heyelan, çığ, gibi doğal afetlere maruz kalması nedeniyle ölenler,
g. Hangi meslek ve sınıftan olursa olsun; vazifeli olarak askeri uçak veya askeri maksatla kullanılan uçak, helikopter, gemi ve denizaltının herhangi bir sebep ve etki ile düşmesi, batması, infilak etmesi sonucu bu vasıtalarda bulunanlardan ölenler, (disiplinsizlik ve ihmali görülenler hariç)
h. Yurtdışında sürekli görev veya her türlü geçici görev nedeniyle bulunan Türk Silahlı Kuvvetleri personelinden; bu görevlerinden dolayı (görevleri sona ermiş olsa bile) maruz kaldıkları tedhiş veya uğradıkları suikast sonucu ölenler ile, T.C. Anayasası'nın 92 nci Maddesi veya Türkiye'nin taraf olduğu antlaşmalar uyarınca ya da 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun EK - 10 ncu Maddesi gereğince görevlendirilenler ile yabancı ülkelerde veya uluslar arası sahalarda yapılan eğitim, tatbikat, manevra veya harekat sırasında bu görevlerin başlangıcından bitimine kadar geçen süre içinde ölenler.
Şehit Varislerinin Haklarının Tahakkuku için Gerekli Belgeler ve Sorumluluklar
a. Birlik K. lığınca Düzenlenecek Belgeler (6'şar suret):
(1) Görev emri,
(2) Olay tutanağı,
(3) Ölü muayene ve otopsi raporu,
Olay, adli kovuşturma konusu ise, yukarıdaki belgelere ilave olarak,
(1) Ayrıntılı kaza raporu,
(2) İdari tahkikat raporu,
(3) Mahkeme kararı,
* BİRLİK K. LIKLARINCA; ŞEHİT OLAN PERSONELİN KAYITLI OLDUKLARI NÜFUS İDARESİNE ÖLÜM KAYDININ YAPILMASI İŞLEMİ, OTOPSİYİ YAPAN SAVCILIK VE OLAY MAHALLİNDEKİ NÜFUS İDARESİ İLE KOORDİNE EDİLEREK SONUÇLANDIRILINCAYA KADAR TAKİP EDİLECEK VE YUKARIDA BELİRTİLEN DİĞER BELGELER OLAYIN OLMASINI MÜTEAKİP 15 GÜN İÇİNDE K.K.PER.İŞL.D.BŞK. LIĞINA GÖNDERİLECEKTİR.
b. Varislerce Düzenlenecek Belgeler (6'şar suret) :
(1) Vukuatlı nüfus kayıt örneği, (Şehidin kendisi, anne, baba, eş, çocuk, ve kardeşleri gösterilecek)
(2) Veraset ilamı,
(3) Dilekçeler, ( Nakdi Tazminat, Maaş ve Mehmetçik Vakfı için 18 yaşından büyük her varis ayrı ayrı yazacak ve dilekçelerde İkamet adresi ve telefon numarası ile banka hesap numarası belirtilecektir.)
(4) Kimlik araştırma belgesi, (Maaş bağlanacaklar için)
(5) Şehit, dul ve yetim bıraktıysa baba için muhtaçlık belgesi, (Çatışmada şehit olanlar hariç)
(6) Varislerin üçer adet fotoğrafları, (Maaş bağlanacaklar için)
(7) Şehidin öğrenim belgesinin tasdikli sureti,
(8) Şehidin 1 adet vesikalık fotoğrafı,
* Varislerce düzenlenecek belgelerin tamamlattırılması amacıyla; şehit ailelerine, ikamet ettikleri yerdeki Garnizon Komutanlıklarınca yardımcı olunacak, hazırlanacak belgeler doğrudan K.K.Per.İşl.D.Bşk.lığına gönderilecektir.
(1) TSK. Mehmetçik Vakfınca, şehit olan veya her ne sebeple olursa olsun vefat eden erbaş ve erlerin varislerine ölüm yardımı yapılmaktadır.
(2) Bu yardım; şehit, evli ve çocuklu ise eşine, evli ve çocuksuz ise % 70'i eşine, % 30'u anne ve babasına, bekar ise anne, baba veya kardeşlerine yapılmaktadır.
(3) Yardım almak için gerekli olan belgeler;
(a) Olay Tutanağı veya Durum Belgesi (Birlik K.lığınca),
Dilekçeler,
(c) Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği.
(ç) Veraset ilamı
Türkiye Harp Malulü Gaziler, Şehit Dul ve Yetimleri Derneği
Askerlik mesleğine ilişkin ortak anıları yaşatmak, üyelerin onurunu korumak, haklarını savunmak, hayat şartlarını düzeltmek, sosyal ve kültürel hizmetlerde bulunmak, aralarında dayanışma sağlamak amacıyla kurulmuştur.
Üye olmak için istenen belgeler;
Üyelik Müracaat Dilekçesi,
T.C.Emekli Sandığı Tanıtım Kartının iki yüzünün fotokopisi,
Muhtarlıktan ikamet ilmühaberi ile nüfus cüzdanı sureti,
Cumhuriyet Savcılığından sabıka kaydı,
4 Adet vesikalık fotoğraf,
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu
Yardıma, bakıma ve korunmaya ihtiyaç duyan şehitlerimizin eş, çocuk, anne ve babalarını Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğüne bağlı;
Çocuk yuvaları,
Yetiştirme yurtları,
Kreş ve gündüz bakım evleri,
Huzur evleri,
Bakım ve rehabilitasyon merkezleri,
Kadın misafirhaneleri,
Yaşlı danışma merkezlerinde, kurum olanakları ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde ihtiyaç sahiplerinin başvuruları öncelikle kabul edilmektedir.
Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdürlüğü ve İl Sosyal Hizmetler Müdürlüklerine başvurmak gerekmektedir.
T.C. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Rektörlüğü (Samsun)
Terörle mücadelede şehit olan T.S.K' ne mensup şehitlerden sosyal güvencesi bulunmayan anne, baba, eş ve çocuklarına üniversitenin hastane ve diş hekimliği fakültesinde ücretsiz teşhis ve tedavi hizmeti sunulmaktadır.
T.C. Fırat Üniversitesi Rektörlüğü
Ülkemizin vatanı ve milleti ile bölünmez bütünlüğünü korumak için şehit düşen ve sosyal güvencesi bulunmayan,T.S.K. mensubu er ve erbaşların anne,baba,eş ve çocuklarının muayene,tetkik ve tedavileri Fırat Tıp Merkezinde ücretsiz olarak yapılmaktadır.
Şehit cenazeleri defin yerindeki Garnizon Komutanlığı tarafından karşılanarak namazın kılınacağı camiye kadar getirilir. Namaz camide kılınacaksa cami imamı tarafından kıldırılır. Şehitlikte dini tören; varsa şehitlik imamı, yoksa Garnizon K.lıklarınca mahallinden temin edilecek imam tarafından yapılır.
b. Askeri Tören:
Askeri birlik bulunan yerlerde tören, şehidin rütbesine göre Garnizon Komutanlığı tarafından İç Hiz.K.ve TSK Tören Yönergesi (MY.56-6/A) esaslarına göre yapılır.Ailelerin cami, şehitlik veya defnedileceği mezarlıklara kadar ***ürülmesi ve getirilmesi için askeri makamlarca araç tahsis edilir. Şehitlere refakat eden aile fertlerinin defin töreninin icrasına kadar iskanı için ordu evleri ve diğer sosyal tesislerden istifadesi sağlanır
* Şehitler rütbesine bakılmaksızın, ada, parsel ve sıra numarasına göre gömülürler. Şehit ailelerinin buna aykırı istekleri kabul edilmez. Bir ada veya parsel bitmeden diğer ada veya parsele geçilmez.
* Şehitliklerde mezar ve mezar taşları tek tip olarak uygulanacaktır. Şehit varisleri tarafından yaptırılmak istenen mezarlar da aynı tip olacaktır. Başka tip mezar yapımına müsaade edilmez.
* Bulunduğu yerde şehitlik olmaması nedeni ile şehitliğe gömülme imkanı bulunmaması veya imkan bulunsa da buraya gömülmesi istenmeyen şehit naaşları,ailelerinin arzu ettiği yerdeki şehitliğe veya şehitlik dışındaki bir mezarlığa gömülürler.
* Belediye, köy veya aile mezarlıklarına defnedilen şehitlerin mezarları, M.S.B.lığınca mevcut standartlara göre inşa ettirileceği gibi arzu edildiği takdirde şehit ailelerince de yaptırılabilir. Şehit ailelerince yaptırılan mezarların bedelleri M.S.B.lığınca çıkarılacak keşif bedelini aşmamak üzere mezarı yaptıran şehit ailelerine ödenir.
* M.S.B. lığınca veya şehit ailelerince, şehitliklerden başka yerlerde yaptırılan şehit mezarlarının bakım ve onarım masrafları, şehit ailelerine aittir.
(**) DİE yıllık tüketici fiyat artış oranı kadar her yıl arttırılır.
K.K.K.lığı İlk Destek Yardımı
Şehit erbaş ve erlerin ailesine (evli ise eşine, bekar ise baba ve/veya annesine veya yakınına) K.K.K. lığı kantin gelirleri hesabından ailesinin ihtiyaç duyabileceği acil ve öncelikle masrafları karşılamaya yönelik olarak ilk destek yardımı yapılmaktadır.
TSK Dayanışma Vakfı Yardımı
Türk Silahlı Kuvvetleri Dayanışma Vakfı'na üye olan subay, astsubay, ve uzman erbaşlardan hizmette bulundukları sırada şehit olan personelin geride kalan kanuni mirasçılarına Vakıf tarafından fiili hizmet yılı dikkate alınarak maddi yardım yapılır.
Nakdi Tazminat
2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun gereği, 3713 Sayılı Terörle Mücadele Yasası kapsamında şehit olan veya vefat eden personelin kanuni varislerine nakdi tazminat ödenir.
3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu gereği:
Silahlı Kuvvetler mensuplarının yurt içinde veya yurt dışında görevlerini ifa ederlerken veya sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olarak şehit edilmeleri halinde, iç güvenlik ve asayişin korunması veya kaçakçılığın men ve takibinde görevli olanlar bu görevlerinden dolayı yada sıfatları kalkmış olsa bile bu görevlerini yapmalarından dolayı terör eylemlerine muhatap olarak şehit edilmeleri halinde, ölenlerin kanuni mirasçılarına en yüksek devlet memuru brüt aylığının (Ek gösterge dahil) 100 katı tutarı nakdi tazminat ödenmektedir. Bu miktar belirlenen katsayıya göre değişmektedir.
Nakdi tazminata esas teşkil eden evrak ve belgeler K.K.Per.İşl.D. Bşk.lığınca tamamlattırılır. M.S.B. lığı Nakdi Tazminat Komisyonunca karara bağlanarak tahakkuk ettirilir, tahakkuk ettirilen tutar M.S.B.lığı Merkez 2 No lu Saymanlığınca varislerin hesaplarına ayrı ayrı havale edilir.
Nakdi Tazminatın Varislere Taksimi:
Şehit olan veya vefat eden personel;
Bekar ise;
%50 Anne, %50 Baba
Bekar ve Anne veya Babadan biri vefat etmiş ise:
%50 Anne veya Baba, %50 Kardeşler
Evli/Çocuksuz ise:
%50 Eş, %25 Anne, %25 Baba
Evli/Çocuklu ise:
%70 Eş, %15 Anne, %15 Baba
Evli/Çocuklu, Anne veya Babadan biri vefat etmiş ise:
%85 Eş, %15 Anne veya Baba
Diğer hallerde miras hukuku hükümlerine göre ödenir.
T.C.Emekli San.Gn.Müdürlüğünce Maaş Bağlanması, Emekli İkramiye Verilmesi, Tütün ve Alkol Ürünlerinin Satış Bedellerinden Pay Verilmesi ve Öğrenim Yardımı Yapılması
5434 sayılı Emekli Sandığı Kanununa göre hizmet süresi 30 yıldan az olan şehit personelin eşi, çocukları, baba ve annesine 30 yıl üzerinden, bir üst derecedeki harp malulü aylığının vazife malulü arasındaki farkın % 80'i dikkate alınarak maaş bağlanır.
Hizmet süresi 30 yıldan fazla hizmeti olanlara da fiili ve itibari hizmet süreleri toplamı üzerinden maaş bağlanır. Terörle Mücadele Yasası kapsamında şehit olan Sb., Astsb. ve Uzm.Erb. ların dul ve yetimlerine bağlanacak aylık, bunların görevde olan emsallerinin almakta oldukları aylıklardan az olamaz. Bağlanan aylıklar, her yıl kademe ilerlemesi, her üç yılda bir derece yükselmesi işlemine tabi tutulur. Maaş bağlanan hak sahipleri vergi iadelerini maaş aldıkları bankalar vasıtası ile tahakkuk ettirirler.
(2) Emekli İkramiyesi Verilmesi (Sb./Astsb./Uzm.Erb.) :
Terörle mücadelede şehit olanların varislerine en yüksek devlet memuru brüt aylığı (ek gösterge dahil) üzerinden, 30 yıl hizmet yapmış gibi emekli ikramiyesi ödenir.
(3) Tütün ve Alkol Ürünlerinin Satış Bedellerinden Pay Verilmesi (Sb./Astsb./Uzm.Erb./Erb.-Er) :
Şehit olan personelin dul ve yetimlerine T.C.Em.San.Gn.Md. lüğünce tütün ve alkol satış ürünlerinin bedellerinden pay verilir. Yılda bir kez ödeme yapılır.
(4) Öğrenim Yardımı (Sb./Astsb./Uzm.Erb./Erb.-Er) :
Tütün ve Alkol Ürünlerinin Satış Bedellerine Pay Verilmesi Hakkında Kanun (3480 sayılı Kanun) gereği şehit personelin öğrenim görmekte olan çocuklarına yardım yapılır.
Öğrenim Yardımı için başvuru, öğrenim belgesi eklenmek suretiyle, Ankara ve bağlı ilçelerindekiler T.C.Em.San.Gn. Md.lüğü Ödemeler Dairesi'ne, diğer illerdekiler Em.San.Böl.Md.lükleri'ne yapılacaktır. Öğrenim Yardımı, her yıl 15 Eylül'e kadar başvuru yapanlar Ekim ayında, 15 Şubat'a kadar başvuru yapanlar Mart ayında almaya hak kazanırlar.Öğrenim Yardımı, iki yıl üst üste sınıfta kalanlara verilmez. Bu yardım miktarı her yıl yeniden belirlenir.
Ordu Yardımlaşma Kurumu Ölüm Yardımı
OYAK Gn.Md.lüğünce 205 sayılı kanun gereğince; subay, astsubay ve üye olmaları halinde uzman erbaşların ölümü halinde, albay ve aşağıdaki rütbeler için albay maaşının 20 katı, kıdemli albay ve yukarı rütbeler için kendi aylıklarının 20 katı tutarında ölüm yardımı yapılır. Ayrıca emeklilik yardımı yapılır. Müracaat için hizmet belgesi, veraset ilamı, ölü muayene ve otopsi raporu, defin ruhsatı, vukuatlı nüfus kayıt örneği, son iki aylık OYAK keseneği, varis dilekçeleri ile OYAK'a başvurulur.
OYAK'ın üyeleri için inşa ettiği konutlardan üye şehit eş veya çocuklarına müracaatları halinde, tahsis yapılmaktadır.
Toplu Konut Kredisi Verilmesi
5434 sayılı T.C. Em.San. Kanunun 64. maddesi; 2330 ve 3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki görevleri nedeniyle şehit olanların öncelik sıralamasına göre:
Maaşa bağlanan dul eşi, eşi hayatta değilse veya evlenmişse, maaşa bağlanan çocukları müştereken,
Bunlar bulunmadığı takdirde, maaşa bağlanan bakmakla yükümlü olduğu baba veya annesi, bu krediden yararlanabilir.
Toplu konut kredisi miktarı, her yıl Devlet İstatistik Enstitüsü'nce Türkiye geneli için ilan edilen yıllık tüketici fiyat artış oranı dikkate alınarak belirlenmektedir.
Krediye faiz uygulanmaz. Bu krediden yararlanmak için öncelikle T.C. Em.San.Gn.Md.lüğüne başvurularak hak sahipliği belgesinin alınmasını müteakip T.C. Ziraat Bankasına müracaat edilmesi gerekmektedir.
Kredinin geri ödenmesi, hak sahibinin her türlü tazminatlar dahil olarak almakta olduğu maaşının 1/4'ü tutarındaki miktarın T.C. Em.San.Gn. Md.lüğü' nce kesilmesi suretiyle yapılır. Kredinin vadesi, borcun tamamen bittiği tarihtir.
Kamu Konutlarından Yararlanma ve Kira Yardımı
713 Sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21. madde fıkrası gereği yurtiçinde veya yurtdışında kamu konutlarından yararlanmakta iken ölenlerin aylığa müstahak dul ve yetimleri (dul ve yetimi bulunmuyorsa, anne ve babaları), bir yıl süreyle lojman kirası ve yakıt parası oturan tarafından karşılanması kaydıyla yararlanmaya devam ederler. Bu süre sonunda ikametgah olarak kullanacakları yurtiçindeki taşınmazın kira bedeli on yıl süre ile devletçe karşılanır.
Konut kiralama için yapılacak işlemler:
İkametgah olarak kullanılacak taşınmaza ait kira sözleşmesi (Kiralanacak konut 100 m2 yi geçmeyecek, belediye rayicine uygun olacak, kira dışı diğer giderler kiralayana ait olacak.)
3713 Sayılı Kanun kapsamında olduklarını belgeleyenler, ilgili Kuvvet Komutanlığından alacakları yazı ve bir dilekçe ile birlikte onaya yetkili kılınan ita amirine başvururlar.
Kira sözleşmelerini onaylamaya ve kira bedellerini ödemeye İç Tedarik Bölge Başkanlıkları'nın bulunduğu yerlerde bu Başkanlıklar, olmadığı yerlerde ise Askerlik Dairesi veya Askerlik Şubesi Başkanlıkları yetkili kılınmıştır.
Şehit Yakınlarına İş Temini
3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki olaylarda terör eylemleri nedeni veya etkisiyle şehit olan kamu görevlileri ile erbaş ve erlerin yakınlarından birine kamu ve özel sektörde iş verilmesi hususu 4131 Sayılı Kanun ile düzenlenmiş olup uygulama İçişleri Bakanlığınca yürütülmektedir.
(1) Şehit yakınlarının hak sahipliği: İlk hak sahibi şehidin eşidir. Eşinin olmaması veya talepte bulunmaması halinde çocuklarından biri (Yaşı küçük olan çocuklar 18 yaşını doldurunca hak sahibi olurlar ve bu hakları 10 yıl devam eder.) ,çocuklarının olmaması veya talepte bulunmaması halinde ise kardeşlerinden biri olmak üzere şehit ailesinden "SADECE BİR KİŞİ BU HAKTAN YARARLANABİLİR." Başvuru yapan ilk hak sahibi değil ise, sıralı hak sahiplerinden feragat ettiklerine dair noter tasdikli beyanları da müracaat evraklarına eklenecektir.
(2) Şehit yakınlarının müracaatları: Hak sahibi şehit yakını; K.K.K.lığından gönderilen belge dahil olmak üzere, İş İstek Formu, Öğrenim Belgesi, Nüfus Kayıt Örneği ve Sabıka Kayıt Belgesi ile bulundukları yerdeki Kaymakamlık veya Valilik makamına müracaat eder. Bu kanun kapsamına göre ataması yapılanlardan; kendi hatası, kusuru ve iradesi olmaksızın, özelleştirme ve benzeri nedenlerle işten çıkarılanlar yeniden müracaat edebilirler.