1. Ana Sayfa
  2. Coğrafya
  3. Çorumca - Türkçe Sözlük

Çorumca - Türkçe Sözlük

Son güncelleme: 02.01.2010 12:40
FreddyKrueger FreddyKrueger foto
  • Çoruma Has Kelimeler - Çorumcaşinnemek: gaza gelmek
    gitli pazar: pazar günü
    elekci: çingene
    potin: çizme
    kirimek : ısrar etmek, inatlaşmak
    "Heri, elevay, ilaen, öpçe, helke, culuk, badal, çödürüm çüş, ellame, çoynak, cınnak, sellağ"...
    Pekçok kişi için herhangi bir anlam ifade etmeyen bu sözcükler, Çorum'da kullanıldığında herkes tarafından rahatlıkla anlaşılabiliyor.
    İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü öğretim üyelerinden Yrd. Doç. Dr. Lütfü Özyüzer, internette açtığı sitede, "hemşehrilerinin kullandığı", anlaşılması için sözlük gereken ilginç kelimeleri derledi. İşte, bazıları çeşitli yörelerde kullanılan, kimisi ise "sadece Çorum'a özgü olan" kelimelerden seçmeler: -Heri: Anlamı olmamakla beraber, "hadi gidelim, daha fazla bekleyemem heri", "iyi heri geliyorum" cümlelerinde olduğu gibi kelimeler arasında bağlaç olarak kullanılıyor.

    gobel: erkek çocuk
    şilepe: meyve veya tatlıdan bulaşan yapışkan sıvı
    elevay: yavaş iş yapan kimse
    culuk: hindi
    ellame: sanki
    badal: merdiven
    çoynak: çolak
    gölbez: köpek yavrusu
    gunnamak: bir hayvanın doğum yapması
    tengdirmek: elden çıkarmak
    cınnak: tırnak
    mazarat: yaramaz çocuk
    şapırtısına yelmek: tutulması güç bir vaade inanmak
    guşhane: büyük, metal yemek tenceresi
    costar: aklı bir karış havada
    eze: omuz
    ilaen: leğen
    zuval: kızılcık ağacının meyvesi
    dobak: güvercin
    pinnik: tavuk kümesi
    sellağ: içinden pis su akan dere
    sıracalı: zayıf, hasta kişi
    alakise: üçkâğıtçı kimse
    şinnemek: yaramazlık yapmak
    yelikme: çocukların yaramazlığı
    heşlemek: bir şeylerin çöpe atılacak kadar kötü duruma gelmesi
    tuyumuna: herhangi bir işi ezberinden yapmak
    börttürmek: yiyecekleri kaynatarak pişirmek
    çödürüm çüş: tahterevalli
    capcuk: elin ayağın dolanması.
    öpçe: ukala
    foldur foş: bol, geniş.
    Çödürüm çüş: Tahterevalli; Badal: Merdiven; Öpçe: Ukala; Eze: Omuz; Helke: Plastik kova; Gobel: Erkek çocuk...
    Alatirik Elektrik
    Âlemek :Durdurmak
    Amel İshal,tırık
    Asortik Sosyetik
    Baba çıkasıca :Sinirlenilen kişiye söylenen bir söz
    Badal :Merdiven
    Balak :Manda yavrusu
    Bamballanmak :Şımarıklık yapmak.
    Bıldır :Geçen yıl
    Börtürmek :Bir şeyi haşlamak.
    Bunculayın Bunun gibi
    Bürgün Öbürsü gün. Yarın değil bürgün
    Caara Sigara
    Camış :Erkek manda
    Cerek :Uzun ince sopa-Uzun boylular içinde kullanılır.
    Cımbıldamak Bir kabın içerisindeki su yada sulu şeylerin çalkalanması
    Cıncık :Misket
    Cınnaklamak :Tırmalamak
    Cızlak :Çoruma özgü mayasız hamurdan yapılanbir tür sade gözleme
    Cingan Çingene
    Cücük :Civciv
    Cümbür cemaat :Hepbareber-Toplu olarak
    Çani :Küçük ev köpeği
    Çapıt :Bez parçası
    Çemkürmek Saygısız bir şekilde karşılık vermek
    Çimmek :Yıkanmak-Banyo yapmak
    Çodürü çüş :Tahteravalli
    Çoynak :Çolak-eli olmayan kimse
    Çöğdürmek Çiş yapmak
    Dalmak :Bir yere girmek
    Dam :Hapishane-Hayvan barınağı
    Demin Az önce
    Deşenek :Misket
    Dibek :Haşhaş ezmek için kullanılır.
    Dinelmek Ayakta Durmak
    Dolak :Atkı
    Domatis Domates
    Donyağ :İçyağ-Çok soğuk insanlar içinde kullanılır.
    Ebemekmeği Madımak
    Ecük Biraz
    Elevay :Yavaş iş yapan kimse.
    Ellamki :Sanırım-Sanki
    Elleme Dokunma, Elini sürme
    Emme Ama
    Eneter Anahtar
    Enik :Köpek
    Enük Köpek yavrusu
    Essah Gerçekten, sahi (essahmı, gerçekmi, sahimi)
    Essahtan :Sahiden-Gerçekten
    Evmek Acele Etmek
    Eylen Bekle
    Eylenme Bekleme, Oyalanma veya Dalga Geçme
    Fışkı Hayvan pisliği
    Foldur :Bol geniş-Genelde kıyafet için kullanılır.
    Folluk Tavuğun yumurtlayacağı yere elle konulan tavuk yumurtası
    Gatık :Katık
    Gatık Ekmeğin yanındaki (Peynir, soğan, domates vs)
    Geçgere :İnşaatlarda kum vs tasımak için ağaçtan yapılmıs dört kollu taşıyıcı.
    Gelivi Gelirmisin
    Gısmuk Cimri
    Gız garı Erkeğin karısına seslenme şekli
    Gobel :Erkek çocuk
    Golbez :Köpek yavrusu
    Gonşu Komşu
    Goşmak araba sürmek
    Goşum Hayvanın araba yada düvene bağlanmasına yarayan deri, kayış
    Göbel Erkek çocuğunu azarlama sözü
    Goruk :Üzümün olgunlaşmamış hali
    Gölbez, gölez Köpek Yavrusu
    Götcenmi Götürecekmisin?
    Götü Götür
    Götün Götün Geri Geri, Arka Arka
    Göynek Gömlek, fanila, iç giyim
    Gunnacı Gebe
    Gunnamak :Bir hayvanın doğurması
    Gursak :Mide ile gırtlak arası
    Guşene :Büyük tencere
    Günülemek Kıskanmak
    Gürük Civciv çıkarmak amacıyla yumurtanın üzerine yatan tavuk, anne tavuk
    Gütmek Hayvan otlatmak
    Ha :Büyük sepet
    Haad :Zaman
    Helke :Metal yada plastik kova
    Heri :Ege'de kullanılan gari gibi genel anlamı olmayan bir kelime.
    Heşlenmek :Bir şeyin atılacak duruma gelmesi. Çürümek yıpranmak
    Ibrık Su kabı
    Içcak Sıcak
    İndüğün, öndüügün Önceki gün
    İlân :Leğen
    İleen Leğen, elle çamaşır yıkamak için kullanılan yayvan kap
    İlistir Süzgeç
    İskemle Sandalye
    İşem geldi Çişim geldi
    İşlik :Gömlek
    İşmar El, göz, baş ile yapılan işaret
    Kanatlı :Bahçeli evlerin dış kapısı
    Kelem :Lahana
    Kemire :İnek gübresi
    Keyli Sonra (Bundan keyli=bundan sonra)
    Kırışmak Oturmak, Baş köşeye geçip oturmak.
    Kiren :Kızılcık ağacının meyvesi
    Kocabaş :Şeker pancarı
    Kömüş :Erkek manda
    Kömüş Camız, manda
    Kösnü :Köstebek
    Masaf : Tepsi
    Mazarat :Yaramazlık
    Meersimek Önemsemek
    Mezer Mezar
    Mıymıntı Uyuşuk, beceriksiz
    Motur Traktör
    Mudara İhtiyaç, gereksinim (hiç mudaram yok=hiç ihtiyacım yok)
    Muzurnas Muzunnas, Yaramaz
    Musturlanmak :Acındırmak
    Muzunnaz :Yaramazlık
    Nacak :Küçük balta
    Nodul Üvenderenin ucuna takılan mıh
    Oklaaç Oklava
    Onculayın :O kadar çok
    Öllüğün körü, önnüğün körü yok daha nesi
    Öte başta Öbür başta, öbür tarafta
    Öte git İleriye git, biraz uzaklaş
    Pakla Fasulye
    Özemek :Bir şeyi fazla uzatmak.
    Pevrede :Kuşburnu marmelatı
    Pinnik :Kümes
    Pörtlek Patlak gözlü
    Püsgüüt Büsküvi
    Ramuk Römork
    Sabı Sahibi
    Saçı :Düğünlerde verilen hediye
    Siracali :Kötü pis pasaklı
    Südüklüğün dursun beddua
    Şeer Şehir
    Şilepe :Meyve veya tatlıların ele bulaşması.
    Şilte :Meşe sopası.
    Şinnemek :Şımarmak
    Şunca[z]cuk Şu kadar, şu kadarcık, (şuncaz şey)
    Tahtaya gelmek :Bir deyim.
    Talla Tarla
    Temek Samanlığa saman doldurulmak için kullanılan yer, pencere.
    Tavukların kapalı yerden çıkması için kullanılan kapının altındaki delik.
    argo olarak çok yemek yiyene söylenen ifade "temek boğazlı"
    Tengdirmek :Ortadan koybalmak, ölmek, elden çıkarmak.
    Tevkürlü :Sevgili
    Toplu :Pencere
    Tosbaa Kaplumbağa
    Toyukaşı :Bir tür yemek
    Tuşma :Yumruk
    Tükan Dükkan
    Uğunmak :Nefesi kesilmek
    Urba :Elbise
    Ümük Bogaz, gırtlak (Ümüğünü sıkarım)
    Üvendere :Hayvana dürtmek için kullanılan, ucuna mıh takılmış sırık
    Üreluun :Dünden önceki gün
    Vasait :Araç
    Yâlık :Mendil
    Yanı böğür :Yan taraf
    Yanıç :Bir tür gözleme.
    Yanıllı,: böğür Sırtın bir kısmı
    Yapamayun :Yapamıyorum
    Yapıvi :Yaparmısın
    Yelikme :Çocukların yaramazlık yapması
    Yunak :Köylerde olan hamama benzer bir yapı. Yıkanmak ve çamaış yıkanak için kullanılır.
    Zıkkımın peki: Muhatabın yapılamayacak isteğine verilen olumsuz cevap
    Zorunan: Zoraki
    Zuval :Kızılcık ağacının meyvesi
    kele :aman vb
    çoştar: üzerine vazife olmayan herşeye karışan
    emeyarar: iyi sağlam
    malamat: işe yaramaz hale gitirmek.
    mısmıl: düzgün ii kulanışlı.
    gayım: sıkı
    yuka: ince.
    bukerez: bu sefer
    keyli: -den beri anlamında kullanılır.

    BİZİM BEBEK -- büyük küçük ayrımı yapmadan her türlü evlat için kullanılır evli bekar hiç faketmez.
    MIH -- çivi
    BADAL -- merdiven veya merdiven basamağı
    GOBEL -- erkek çocuk için kullanılır. "bizim göbeller" bi nevi bizim elemanlar, arkadaşlar gibi kullanım şekli vardır.
    KIYITMAK -- aralamak.
    HERİ -- anlamak için Çorumlu olmak gerek :D
    ÇİĞİT -- çekirdek


    kepenek kelebek
    Zavrak :Salatalık
    mayıs : Hayvan pisligi
    Noru"yon? Ne yapiyorsun?
    No"reciin ? Ne yapacaksin?
    c,o"gdu"rU" c,u"s, tahterevalli
    buymak u"s,u"mek
    o"ssaat o anda
    meg~simek o"nemsemek
    makat somya, divan
    bu haad bu zamanlar
    Baba çikasica ! Kizilan kisiye söylenir.
    çimmek - Yunmak Yıkanmak, banyo yapmak
    congul cemaat: hep birlikte
    ağle : dur
    tornet veya tonnet sanayide hareket halinde olan tum gereclerde kullanilan çelik, döner bilya
    cerek : sırık. Uzun ve ince sopa
    kelem lahana
    kıllamak, gıllamak gevezelik etmek.


    saayi mi laaa, saayi mi laaay? Genellikle erkeler arasinda gecen soylesilerde kullanilan bir soru sekli ve anlami da "gercekten mi, sahi mi, ciddi mi soyluyorsun"? -

    tahtaya gelmek Bu cok eski Corum'a ozgu deyim ozellikle bayanlar arasinda hala guncelligini yitirmeden korumaktadir. "Hosa gitmeyen bir kimsenin olmesini isteyen, dileyen" bir anlam tasisa da daha ziyade kucuk yaramaz cocuklar icin anneleri tarafindan istemsizce kullanilir ve kizginlik ifade eder. Es anlamli sozculer ise; Yasamiyasica veya geberesice.

    Anaaamm, viiyh!! Bizim enik kunnamis, 6 dene de golbezi var laaa!.
    Bizim oglan o kizin sapirtisina yeldi, gozu hic kimseyi görmedi, böyle ortada kalıverdi.
    -Eeeh!! Killayip do"kme!!! Basim cok ağrıyor zaten.
    yeyin, yeyin. siz yemeseniz hes,lenecekti. Ko"mu"slere verecektik.
    Sunlara baksana yine bu dugunede congul cemaat gelmisler
    Sus artik be özedin ama heri.
    ireloon dun degil evvelki gun
    pinek kümes

    Yanı bögrümde baban var, telefonu ona veriyom.
    irelüğün senin gobeli gördüm heri.
    gübürleri toplayim geliyom heri.
    nooldu niye meğsimiyon.
    isimi bitiriyim özsaat yanina gelecegim heri.
    buydun yavrııımmm buydun gel accık sobanın yanına yaklaş heri ne var
    Mahatta otururken topluyu gıyık bırakmışım yanılıma yel girdi.

    keşinen: sırayla
    buydum: üşümek,
    ava: baba
    bayaktan: biraz önce
    sumsuk: yumruk
#02.01.2010 12:40 0 0 0