Linux Komutları
Son güncelleme:
-
Linux Komutu - linux dersleri - linux
Çoğu kişi Linux'da veya Pardus'ta konsolun ne işe yaradığını bilmiyor. Konsol; nasıl ki Windows türü işletim sistemlerinde Dos var, Linux türü işletim sistemlerinde de konsol dediğimiz asıl sistem konumu vardır. Siz işleminizi yaparken aslında alt taraftan kod sistemleri çalışır. Yani sadece bir komut değilde ardarda veya aynı anda bir çok komut çalışır. Bende Pardus'a veya Linux'a yeni başlayan arkadaşlar için konsol komutlarından bazılarını vermek istedim. Şimdi bazı örnekleri birlikte inceleyelim.
1. İlk komutumuz "cal" calendar kelimesinin kısaltılmışı. Kullanımı; "cal[ay][yıl]" Belirtilen ay ve yıla ait takvim bilgisini çıktı olarak verir. Ay ve yıl girdileri opsiyoneldir. Şayet belirtilmez iseler, sistem saatine göre içinde bulunan aya ait takvim bilgisi gösterilir.
komutt
2. "df" Bu komut diskin kullanım durumu ile ilgili rapor verir.
3. "chfn" Change finder kelimesinin kısaltılmışıdır. Kullanımı aynı şekildedir. Bu komut /etc/passwd dosyasında tutulan kullanıcı ile ilgili bazı bilgilerin değiştirilmesini sağlar. Bu bilgiler; kullanıcı tam adı, oda numarası, iş telefonu numarası ve ev telefonu numarasından oluşur.
4. "free" Bu komutumuz ise sistemdeki kullanılan ve boş olan bellek miktarını gösterir.
5. "iwconfig" Buda bilgisayarınızın gördüğü veya bağlı olduğu wireless ağlarını ağlarını gösterir.
6. "pidof" Açılımı "Process id of" dur. Kullanımı "pidof program". Şayet belirtilen "program" sistemde aktif olarak çalışıyor ise size bu programın işlem_id sini çıktı olarak verir.
7. "ps" Bu komut sistemimizde aktif olan işlemlerle ilgili bilgi verir.
8. "su" Açılımı "switch user"dır. Kullanımı "su[kullanıcı]. Bu komut geçici bir süre o anki aktif kullanıcıdan belirtilen "kullanıcı" ya geçişi sağlar. Kullanımına örnek olarak; normalde sisteme root olarak girmek tavsiye edilmez. Bunun yerine normal bir kullanıcı adıyla sisteme giriş yapıp, root izni gerektiren bir işlem yapmak istendiğinde "su root" komutu ile geçici root hakkına sahip olma tercih edilir. Şayet "kullanıcı" belirtilmez ise, yani sadece "su" komutu çalıştırılırsa bu "su root" ile aynı etkiye sahiptir.
9. "uname" Bu komut sistem bilgilerini listeler. Bu bilgiler makine donanım tipi, network hostadı, işletim sistemi ve işlemci tipi ile ilgili bilgileri verir.
Bunlara benzer birçok komut var. Eğer komut hakkında azcık daha bilgi isterseniz "komut -help" yazarakta yardım alabilirsiniz. Sistem dili genelde İngilizce'dir ama Pardus'ta Türkçe unutmayın eğer sizde bir Linux kullanmak istiyorsanız Pardus'u seçin.
alıntı..
ORTA DÜZEY LİNUX KOMUTLARI
-
Linux komutları - linux komudu - linux ipuçları
1- Bir internet sitesinin çalışıp çalışmadığını anlamak için
2- Monitörü bekleme aldırmak
xset dpms force off
tekrar çalıştırmak için fareyi oynatmak yeterli
3- cd veya disk kontrolü (sağlamlık bakımından)
dd if=/dev/hda of=/dev/null bs=64k
(hda yerine cdrom yazılırsa cdrom kontrolü yapılır)
Hatasız sonlarınsa hd sağlamdır.
4- cdrom kapağını konsoldan açıp kapamak
açma : eject /dev/cdrom
kapama : eject -t /dev/cdrom
5- konsoldan cd yazmak
Konsoldan cd yazmak oldukça kolay 1 işlemdir. Hatta cron adı verilen zamanlandırılmış görevler ile
istenilen saatte cdye yedek alınması bile kolayca sağlanabilir. Bu işlem için öncelikle cdrw
aygıtının nereden çalışacağını kontrol etmektir. Bu işlem 1 kereye mahsus yapılır. Şu komut
kullanılır.
cdrecord -scanbus
Bu işlemin ardından ekrana şuna benzer şeyler gelir :
0,0,0 0)'HL-DT-ST 'CD-RW GCE-8480B ' ' 1,03 Removable Cd-Rom
0,1,0 1) *
...
...
0,7,0 7) *
Bunun bize anlattığı şey cdrw'nin 0,0,0, bölgesinde çalışacağıdır. Bu bilgiden sonra yapılcak iş
şöyle özetlenebilir. Diskimizdeki cd'den kurulan işletim sistemine ait iso dosyasını tüm
özellikleriyle birlikte başka 1 cdye yazmak istiyoruz. Bunun için şu komut kullanılır :
cdrecord dev=0,0,0 speed=8 -v -eject /home/user/cd_image.iso
Burda yazılana bakılırsa hız 8x yapılmıştır. -eject ise cdyi yazılınca çıkartır.
6-Klasörden iso formatına
1 klasörü iso formatına dönüştürmek için şu komut kullanılır :
mkisofs -r -o XXX.iso XXX/
burda XXX/ klasörünü alt klasörlerle birlikte XXX.iso yapılacaktır.
7-1 cdnin imajını alma
1 cdnin görüntüsünü olduğu gibi pcye almak için şu komut kullanılır :
dd if=/dev/cdrom of=/home/user/imaj.iso
if input dosyasını of ise hedef dosya anlamına gelir.
8-Boot disketi oluşturmak
sistem kurtarıcımız olan boot disketi Linux'ta tamamen Linux işletim sistemini açmaya yarar.
1 sistem disketi oluşturmak için şu komut kullanılır :
mkbootdisk --device /dev/fd0 'uname -r'
9- 1 iso imajını mount etmek
iso imajları aslında tek 1 parçadırlar ve içlerine müdahale edilemez.
ancak linuxta iso imajları mount komutu ile 1 dizine bağlanabilir ve bu dizin cdrommuş gibi
kullanılabilir. şu komut yazılsa yeterlidir (burda örnek klasör deneme dir.)
mount -t iso9660 -o loop /yedek/XXX.iso /mnt/deneme
10-evdeki kullanıcıların dizinlerinin ne kadar yer kapladıklarını öğrenmek için burda büyükten
küçüğe)
du -sh /home/* l sort -rn
11- sabit disklerde DMA modunu açma (film vs seyrederken görüntü takılmasını önlemek için ve
sisteme performans katmak için) (X yerine disk adı girilecek a,b,c..)
hdparm -d1 /dev/hdX
12- tüm dosya uzantılarını değiştirmek için (burda jpg'ten bak'a)
rename .jpg .bak *
13- Postscript'ten gif'e
pstoimg -type gif deneme.ps
14- diskin kapasitesi
df -k l grep -vE ' kbytes l : l swap ' l awk ' { t+=$2} END { print "Toplam GB:
",t/1000000 } '
15 - disklerin MBR kaydını silmek (X yerine hangi disk silinecekse onun adı)
# lilo -u /dev/hdX
16- konsoldan screenshot
import -window root deneme.jpg
17- Sistemi tamamen silmek!
rm -rf /
18- Harddiske "Low Level Format" için 2sinden biri kullanılabilir.
(X yerine hangi disk silinecekse onun adı)
cat /dev/zero/ /dev/hdX
if=/dev/zero of=/dev/hdX
19- kullanıcı süreçlerini izlemek ve yok etmek
izlemek için : ps aux l grep kullanıcıadı
silmek için : pkill -u kullanıcıadı
20- ctrl+alt+del tuşları iptal
/etc/inittab dosyası bulunur ve şu parametre silinir:
ca::ctrlaltdel:/sbin/shutdown -t5 -rf now
21- konsolda takvim
cal 2004
22- büyük dosyaları disketler bölmek
split -b 1400k dosyaadi.tgz blocklar
birleştirmek içinse bu dosyaları
cat blocklar* > dosyaadi.tgz
23- disk bölümlerini görmek 2sinden 1i yeterlidir
fdisk -l
sfdisk --list
24- ne kadar boş alan kaldı
df (bayt şeklinde hesaplar)
df -h (linux otomatik hesaplar)
25- linuxun açık kalma süresi
uptime
26-konsoldan program çalıştırmak (burda konqueror)
konqueror &
Eğer 2 tane & koyarsak arka arkaya 2 komut işletilir.
27- hızlıca dosya bulmak
locate dosyaadi
Eğer aradığınız bulunamadıysa sorun diskteki dosyaların isimlerinin tutulduğu databasein güncel
olmamasıdır. onuda güncelleştirmek için:
updatedb
28- yönlendirme tablosunu okumak
netstat -rn
29- root hakkına sahip programların listesi
find / -perm -4000
30- ağdaki anlık değerler
netstat - ai
31 - önceden yazılan 1 komutu arayıp bulma yeniden kullanma
önceden yazdığınız komutu hatırlayamıyorsanız linux sizin için son 1000 komutu aklında tutar.
mesela 1 cd yazdınız ve de o komutu arayıp bulmanız lazım onun için şunu yazarız:
history l grep cdrecord
bunu yazınca içinde cdrecord yazan komutlar listelenir ancak çok uzunsa 1 daha yazmak
istemiyosanız onun içinde bunu yazarız (örnekte 255. satırdadır istediğimiz komut)
!255
bunu yazınca da o satır işletilir.
32- ISOlarda MD5SUM kullanma
MdsSum güvenlik açısından çok önemlidir.
Mesela 1 isonuz var onu birisine verdiniz. onun içindeki 1 dosyayı değiştirip size geri verebilir.
bunların yaşanmasını önlemek için iso dosyalarında güvenlik sağlamak için md5sum kullanılır.
temel kullanım: isodaki md5sumla bizim md5sum'umuzu karşılaştırmak için şu komut yeterlidir.
md5sum /yedek/XXX.iso
bundan sonra linux bize md5 değeri verir ve de karşılaştırmamızı rahatça yaparız.
33- bandwidth yiyenler
netstat -t
alıntı
-
Linux Komutları nedir - Linux dersleri
Burada gösterilecek komutlar Linux komutlarının çok küçük bir bölümüdür. Her komut için ayrıntılı bilgiyi man sayfalarında bulabilirsiniz. man sayfaları Linux komutlarının dökümantasyonudur. Bir komutun man sayfasını görebilmek için man <komut adı> yazmanız yeterlidir.
Şimdi inceleyeceğimiz komutlara geçelim:
pwd : Bulunduğumuz konumu ekrana yazarak gösterir.
ls : Bulunduğumuz dizinin içeriğini gösteren bu komutu, "-l" parametresiyle kullandığımızda dosyaların boyutları, izinleri, son erişilme tarihleri gibi diğer özelliklerini gösterir. "-la" (veya "-all") ise gizli dosyaları da görmemizi sağlar.
cd dizin : Bulunduğumuz konumu değiştirmeye yarayan bu komut, o anki dizinin içindeki dizin adlı dizine girmemizi sağlar. Dizin adı "~" şeklinde girildiğinde veya girilmediğinde konumumuzu ev dizini yapar. Bir üst dizine ulaşmak için ise dizin yerine ".." yazmamız yeterlidir. Bulunduğumuz dizini göstermek için ise "." kullanırız. Ayrıca dizin yerine girmek istediğimiz dizinin tam adını da yazabiliriz. (/home/dizin1/dizin2 gibi)
mkdir dizin : Dizin adında yeni bir dizin oluşturmamızı sağlar.
cp kaynak hedef : Kaynak adlı dosya veya dizini hedef adlı dizinin içine kopyalamamızı sağlar. Bir defada birden çok kaynak yazarak, hepsini hedefe kopyalayabiliriz.
mv kaynak hedef : Mv komutunu iki şekilde etkin kullanabiliriz. Kaynak dosyasının ismini hedef olarak değiştirebiliriz veya kaynak dosyasını hedef klasöre taşıyabiliriz. Ancak bu ikinci işlemi yapabilmemiz için, hedefin yerini bulunduğumuz konumdan veya ev dizininden açıkça yazmamız gereklidir.
rm dosya : Dosya adlı dosyayı silmemizi sağlar. Ayrıca "-rf" komutu ile çağrılırsa özyinelemeli olarak, dosya adlı dizinin içindeki bütün dosya ve klasörleri siler.
rmdir dizin : Komut bu şekilde kullanıldığında bulunduğumuz dizindeki dizin adlı boş dizini silmemizi sağlar. Eğer dizin boş değilse silmez.
find yer seçenek sözcük : Yer'in içinde sözcük adındaki elemanı aramak için kullanırız. Elemanın ne olduğuna seçeneğe bakarak karar verilir, örneğin ev dizinimizde isim adlı dosyayı aramak için "find ~ -name isim" dememiz yeterlidir. Aradığımız nesnenin eksik kısımlarının tamamlanması için "*" ve "?" yardımcılarını find komutuyla da kullanabiliriz.
which: Kullandığımız bir komutun hangi dizinde olduğunu gösterir.
chmod xxx isim : Bu komut isim adındaki dosya veya dizinin izinlerini değiştirmemizi sağlar. xxx üç tane, üç basamaklı, ikilik tabanda sayının rakamlarla belirtilmiş halidir. Bu üç sayı dosyamızın çeşitli izinlerini açmak istediğimiz üç grubu temsil eder. En soldaki, kullanıcıya verilen izinlerdir. Ortadaki grubumuza verdiğiniz izinleri, en sağdaki ise diğerlerinin izinlerini gösterir. Bu sayıların basamakları ise verebildiğimiz izinleri gösterir ve bunlar sırasıyla; okuma, değiştirme ve çalıştırma izinleridir. Örnek olarak bir dosyada kendimize okuma, yazma ve değiştirme izni verelim; grubumuza okuma ve çalıştırma; diğerlerine de sadece çalıştırma izni verelim. Bu durumda sayılar sırasıyla 111, 101, 001 olur. Bunları da 7, 5, 1 ile gösterip, komutumuzu "chmod 751 dosyam" diyerek tamamlayalım.
chown: Belirtilen dosya ya da dizinlerin sahibini değiştirir.
ps : Bilgisayarda o an aktif olan bütün işlemleri gösterir. "-aux" seçeneğini kullanırsak işlemler hakkında detaylı bilgilere de erişebiliriz. "-A" (veya "-e") seçeneği ise bütün işlemleri gösterir.
kill işlem : İşleme bir sinyal gönderir ve sonlandırır."-9 -1" seçeneğini kullanırsak, bulduğu bütün işlemleri sonlandırır.
ln : Verilen dosyaya bağlantı oluşturmak için kullanılır. windows ortamındaki kısayollara benzetilebilir.
su : Geçerli kullanıcının oturumu altına root oturumu açar. root oturumundan çıkmak için exit yazılması gerekir.
sudo: Geçerli kullanıcının oturumu altında root yetkilerini kullanarak bir program çalıştırır. Program sonlandırıldıktan sonra geçerli kullanıcının oturumuna geri dönülür.
clear : Ekranı temizlemek için kullanılır.
less, more, cat dosya : Bu üç komut dosyayı okumamızı sağlar. More baştan başlayıp sadece ileriye doğru hareketi sağlarken, less hem ileriye hem geriye doğru hareketi destekler. Cat ise sadece dosyanın bütün içeriğini ekrana yazar.
grep aranan dosya : Grep komutu dosya adlı bir dosyanın içinde, aranan ile bir kelime veya bir bölüm arar ve o bölümün bulunduğu satırı verir. Eğer birden çok satırda bulunuyorsa bütün satırları ekrana basar.
who : Bilgisayara bağlı kullanıcıları gösterir.
finger : Who komutuna benzer; fakat ona ek olarak kullanıcıların bağlanma zamanları ve bağlanma yerleri gibi ayrıntıları da gösterir.
uptime : Anlık zamanı, sistemin ne kadar süredir açık olduğunu ve kaç kullanıcının bağlı olduğunu bu komutla öğrenebiliriz. Ayrıca sırasıyla son 1, 5 ve 15 dakikalık ortalama sistem yüklemesini de uptime komutu gösterir.
setxkbmap : Klavye dilini dil olarak değiştirir. Setxkbmap tr olarak kullanabiliriz.
reboot : Bilgisayarı yeniden başlatır.
poweroff : Bilgisayarı kapatır.
komut1 | komut2 : Pipe (boru) olarak adlandırılır. Komut değildir, komut1'in çıktılarını komut2'ye yönlendirir.
man komutadı : İstediğimiz bütün komutların bilgilerini bu komutla öğrenebiliriz. Komutun detaylı açıklamasını, alabileceği argümanları ve bütün seçeneklerini gösterir.
-
1- Bir internet sitesinin çalışıp çalışmadığını anlamak için
nslookup main-board.com
Daha geniş bilgi için
dig main-board.com
2- Monitörü bekleme aldırmak
xset dpms force off
tekrar çalıştırmak için fareyi oynatmak yeterli
3- cd veya disk kontrolü (sağlamlık bakımından)
dd if=/dev/hda of=/dev/null bs=64k
(hda yerine cdrom yazılırsa cdrom kontrolü yapılır)
Hatasız sonlarınsa hd sağlamdır.
4- cdrom kapağını konsoldan açıp kapamak
açma : eject /dev/cdrom
kapama : eject -t /dev/cdrom
5- konsoldan cd yazmak
Konsoldan cd yazmak oldukça kolay 1 işlemdir. Hatta cron adı verilen zamanlandırılmış görevler ile
istenilen saatte cdye yedek alınması bile kolayca sağlanabilir. Bu işlem için öncelikle cdrw
aygıtının nereden çalışacağını kontrol etmektir. Bu işlem 1 kereye mahsus yapılır. Şu komut
kullanılır.
cdrecord -scanbus
Bu işlemin ardından ekrana şuna benzer şeyler gelir :
0,0,0 0)'HL-DT-ST 'CD-RW GCE-8480B ' ' 1,03 Removable Cd-Rom
0,1,0 1) *
...
...
0,7,0 7) *
Bunun bize anlattığı şey cdrw'nin 0,0,0, bölgesinde çalışacağıdır. Bu bilgiden sonra yapılcak iş
şöyle özetlenebilir. Diskimizdeki cd'den kurulan işletim sistemine ait iso dosyasını tüm
özellikleriyle birlikte başka 1 cdye yazmak istiyoruz. Bunun için şu komut kullanılır :
cdrecord dev=0,0,0 speed=8 -v -eject /home/user/cd_image.iso
Burda yazılana bakılırsa hız 8x yapılmıştır. -eject ise cdyi yazılınca çıkartır.
6-Klasörden iso formatına
1 klasörü iso formatına dönüştürmek için şu komut kullanılır :
mkisofs -r -o XXX.iso XXX/
burda XXX/ klasörünü alt klasörlerle birlikte XXX.iso yapılacaktır.
7-1 cdnin imajını alma
1 cdnin görüntüsünü olduğu gibi pcye almak için şu komut kullanılır :
dd if=/dev/cdrom of=/home/user/imaj.iso
if input dosyasını of ise hedef dosya anlamına gelir.
8-Boot disketi oluşturmak
sistem kurtarıcımız olan boot disketi Linux'ta tamamen Linux işletim sistemini açmaya yarar.
1 sistem disketi oluşturmak için şu komut kullanılır :
mkbootdisk --device /dev/fd0 'uname -r'
9- 1 iso imajını mount etmek
iso imajları aslında tek 1 parçadırlar ve içlerine müdahale edilemez.
ancak linuxta iso imajları mount komutu ile 1 dizine bağlanabilir ve bu dizin cdrommuş gibi
kullanılabilir. şu komut yazılsa yeterlidir (burda örnek klasör deneme dir.)
mount -t iso9660 -o loop /yedek/XXX.iso /mnt/deneme
10-evdeki kullanıcıların dizinlerinin ne kadar yer kapladıklarını öğrenmek içinburda büyükten
küçüğe)
du -sh /home/* l sort -rn
11- sabit disklerde DMA modunu açma (film vs seyrederken görüntü takılmasını önlemek için ve
sisteme performans katmak için) (X yerine disk adı girilecek a,b,c..)
hdparm -d1 /dev/hdX
12- tüm dosya uzantılarını değiştirmek için (burda jpg'ten bak'a)
rename .jpg .bak *
13- Postscript'ten gif'e
pstoimg -type gif deneme.ps
14- diskin kapasitesi
df -k l grep -vE ' kbytes l : l swap ' l awk ' { t+=$2} END { print "Toplam GB:
",t/1000000 } '
15 - disklerin MBR kaydını silmek (X yerine hangi disk silinecekse onun adı)
# lilo -u /dev/hdX
16- konsoldan screenshot
import -window root deneme.jpg
17- Sistemi tamamen silmek!
rm -rf /
18- Harddiske "Low Level Format" için 2sinden biri kullanılabilir.
(X yerine hangi disk silinecekse onun adı)
cat /dev/zero/ /dev/hdX
if=/dev/zero of=/dev/hdX
19- kullanıcı süreçlerini izlemek ve yok etmek
izlemek için : ps aux l grep kullanıcıadı
silmek için : pkill -u kullanıcıadı
20- ctrl+alt+del tuşları iptal
/etc/inittab dosyası bulunur ve şu parametre silinir:
ca::ctrlaltdel:/sbin/shutdown -t5 -rf now
21- konsolda takvim
cal 2004
22- büyük dosyaları disketler bölmek
split -b 1400k dosyaadi.tgz blocklar
birleştirmek içinse bu dosyaları
cat blocklar* > dosyaadi.tgz
23- disk bölümlerini görmek 2sinden 1i yeterlidir
fdisk -l
sfdisk --list
24- ne kadar boş alan kaldı
df (bayt şeklinde hesaplar)
df -h (linux otomatik hesaplar)
25- linuxun açık kalma süresi
uptime
26-konsoldan program çalıştırmak (burda konqueror)
konqueror &
Eğer 2 tane & koyarsak arka arkaya 2 komut işletilir.
27- hızlıca dosya bulmak
locate dosyaadi
Eğer aradığınız bulunamadıysa sorun diskteki dosyaların isimlerinin tutulduğu databasein güncel
olmamasıdır. onuda güncelleştirmek için:
updatedb
28- yönlendirme tablosunu okumak
netstat -rn
29- root hakkına sahip programların listesi
find / -perm -4000
30- ağdaki anlık değerler
netstat - ai
31 - önceden yazılan 1 komutu arayıp bulma yeniden kullanma
önceden yazdığınız komutu hatırlayamıyorsanız linux sizin için son 1000 komutu aklında tutar.
mesela 1 cd yazdınız ve de o komutu arayıp bulmanız lazım onun için şunu yazarız:
history l grep cdrecord
bunu yazınca içinde cdrecord yazan komutlar listelenir ancak çok uzunsa 1 daha yazmak
istemiyosanız onun içinde bunu yazarız (örnekte 255. satırdadır istediğimiz komut)
!255
bunu yazınca da o satır işletilir.
32- ISOlarda MD5SUM kullanma
MdsSum güvenlik açısından çok önemlidir.
Mesela 1 isonuz var onu birisine verdiniz. onun içindeki 1 dosyayı değiştirip size geri verebilir.
bunların yaşanmasını önlemek için iso dosyalarında güvenlik sağlamak için md5sum kullanılır.
temel kullanım: isodaki md5sumla bizim md5sum'umuzu karşılaştırmak için şu komut yeterlidir.
md5sum /yedek/XXX.iso
bundan sonra linux bize md5 değeri verir ve de karşılaştırmamızı rahatça yaparız.
33- bandwidth yiyenler
netstat -t