Deney Hayvanları Üretimi Hakkinda Bilgi - Deney Hayvanlari Hakkinda - Deney Hayvanlari Üretimi Hakkinda - Genetik Bilim Hakkinda - Kalitim Ve Genetik Hakkinda - Deney Hayvanları Üretimi Nasil Olur
Malatya İnönü Üniversitesi Deney Hayvanları Üretim ve Araştırma Merkezi'nde dünyada ilk kez kısırlığa çözüm getiren bir çalışma yapıldığı bildirildi.
Turgut Özal Tıp Merkezi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı öğretim üyesi Doç. Dr. Önder Çelik yaptığı açıklamada, domuz ince bağırsağı submukozasını tavşan yumurtalığına nakil yaparak yeni yumurta hücresi elde ettiğini söyledi. Önder Çelik, "Hayvandan hayvana bu tip doku nakillerinin yapılabiliyor olması gelecekte bu nakillerle insanlarda yumurta hücresi elde edilmesi açısından büyük önem taşımaktadır" dedi.
Doç. Dr. Önder Çelik, domuz ince bağırsağı submukozasını tavşan yumurtalıklarına nakletmesiyle ilgili yaptığı bilimsel çalışmanın ABD'de saygın bir dergi tarafından kabul gördüğünü ve önümüzdeki günlerde yayınlanacağını ifade ederek, "Çalışma deneysel aşamada olmasına rağmen nakilde başarı sağlandı. Yumurtalık fonksiyonlarını kaybetmiş hastalarda yeni bir tedavi yaklaşımının önünü açtık. Deneysel aşamada da olsa farklı türler arası doku naklinin yapılabilirliğini gösterdik" ifadelerini kullandı.
Çelik, açıklamasını şöyle sürdürdü:
"Yeni yumurta oluşumu ile ilgili dünyada değişik merkezlerde farklı çalışma programları yürütülmektedir. Bizim çalışmamız yumurtalığa ince bağırsak submukozası nakliyle ilgili yapılmış dünyadaki ilk çalışmadır. Ümit ediyorum ki; Türkiye'den ve dünyadan daha geniş kapsamlı çalışmalar çıkar ve yumurtalık fonksiyonları erken yaşta kaybolmuş birçok hastanın ve doğuştan yumurtası olmayan kadınların büyük bir sabırsızlıkla beklediği kendi yumurtalarıyla gebe kalma imkanını sağlar. Ayrıca bu tedavi yumurtalık
fonksiyonları zayıflamış hastalar için de yumurta sayısını artırmak ve tüp bebek başarı oranlarına yardımcı olmak için alternatif bir yaklaşım haline gelebilir. Projemizin son amacı insanın kendi ince bağırsağından alınan dokuyu kendi yumurtalığına nakil yaparak yumurtalık hücresini oluşturabilmektir. Sadece domuz bağırsağı değil diğer memeli türlerinin bağırsakları da bu amaçla kullanılabilmektedir."
"Özellikle sistemik bir kanser nedeniyle radyoterapi veya kemoterapi alan genç hastalarda ve erken menopoza giren kadınlarda bağırsak doku ekstreleri kullanılarak yumurta hücresi elde edilebilir" diyen Çelik, "İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi olarak bu konuda kendi bilgi ve becerilerimizi artırmak, bu uygulamaları insanlarda yapılabilir hale getirmek için Deney Hayvanları Üretim ve Araştırma Merkezimizde düzenli olarak çalışıyoruz" şeklinde konuştu.
KALITIM VE GENETİK Hakkinda:. Yeryüzündeki her canlı yalnızca kendi türünden canlılar üretebilir. Bir canlının, kendi türünün bütün özelliklerini gelecek kuşaklara aktarmasını ve yavruların ana babalarına benzemelerini sağlayan bu biyolojik süreç kalıtım ya da soyaçe-kim'âir.
Kuşkusuz bütün çocuklar ana babalarına, kız kardeşler erkek kardeşlere tıpatıp benzemez. Aralarında çoğu kez saç, ten ya da göz rengi, yetenek ya da zekâ düzeyi gibi bireysel farklılıklar vardır. Kalıtsal özelliklere ve bu bireysel farklılıklara ilişkin bilgileri taşıyan genlerdin üreme yoluyla kuşaktan kuşağa nasıl aktarıldığını incelemek de genetik biliminin konusudur.
Saç rengi, uzunluk ya da kısalık, şişmanlık ya da zayıflık gibi bireysel özellikler ya kalıtsaldır ya da çevresel etkenlere bağlıdır; ama çoğu kez bu ikisinin bileşkesi olarak ortaya çıkar. Bireyin kalıtsal Özellikleri doğumdan çok önce, annenin yumurta hücresi ile babanın sperma hücresi birleştiği anda
belirlenmiş olur. Çevresel etkenlere bağlı özellikler ise doğumdan sonra, birey ile yaşadığı çevre arasındaki ilişkiler sonucunda ortaya çıkar. Bu tür özellikler kişinin beslenmesine, yetiştiriliş biçimine, yaşantısına ya da geçirdiği bir hastalığa bağlı olabilir. İnsanların çoğu hoşlanmadıkları bazı fiziksel ya da ruhsal özelliklerinin kalıtsal olduğunu düşünür; oysa bu özelliklerin çoğu sonradan kazanılmıştır ve doğrudan çevre koşullarının ya da yaşam biçiminin bir sonucudur.
19. yüzyılın ortalarında Avusturyalı din adamı Gregor Mendel bezelyeler üzerinde yaptığı deneylerle çağdaş genetik biliminin temellerini atmıştır. Mendel, anaç bitkinin tohumlarında, bitkinin ayrı ayrı özelliklerini belirleyen çok sayıda etken olduğunu fark etmişti. Bugün, Mendel'in sözünü ettiği bu kalıtım etkenlerinin genler olduğunu biliyoruz. Gene Mendel'in bulgularına göre, tohumdan gelişen bir bitkinin hangi özellikleri taşıyacağı bazı kurallara bağlıydı. Ne var ki, öbür bilim adamları bu çalışmaların ne kadar önemli olduğunu ancak 1900'de, Mendel'in ölümünden 16 yıl sonra fark ettiler. Bu önemli bulgular bugün Mendel yasaları olarak bilinir. Çok geçmeden bu kalıtım yasalarının bütün bitkiler, hayvanlar ve insan için de geçerli olduğu anlaşıldı.
Her insanın yaşamı, erkekten gelen bir sperma hücresinin kadının yumurta hücresini döllemesiyle başlar. Bu üreme hücrelerinin her birinde 23 kromozom vardır. Kromozomlar bir ipliğe dizilmiş peltemsi görünümlü boncuklara benzer. Gen denen kalıtım etkenlerini taşıyan işte bu "boncuklar"dır.
Her kromozomun içinde uzun bir ip merdiveni andıran DNA (deoksiribonükleik asit) molekülü bulunur. Bu DNA molekülü, bir zincirin halkaları gibi birbirine bağlanan binlerce birimden oluşmuştur. Kalıtsal bilgi de bu birimlerin özel diziliş biçiminde saklıdır. Bu dizilişe "genetik şifre" ya da "genetik kod" denir. Gerçekten de, DNA molekülün-deki birimlerin her diziliş biçiminde, hücrenin hangi proteini üreteceğini bildiren bir şifre gizlidir. Hücrenin kimyasal maddeleri üreten bölümü bu şifreyi çözerek canlı için gereken proteinleri yapabilir (bak. ENZİM; HÜCRE; PROTEİN).
Ama bazı fiziksel ve kimyasal etkenler DNA'nın yapısındaki birimlerin diziliş sırasını, dolayısıyla genetik şifrenin anlamını değiştirebilir. Bu durumda hücre, gereken proteinin yerine başka bir protein üreteceğinden canlıda hiç beklenmedik bir değişiklik ortaya çıkar. Üstelik değişinim ya da mutasyon denen bu olgu kalıcıdır; yani değişinim geçiren gen bir daha eski biçimine dönemez ve bu biçimiyle gelecek kuşaklara aktarılır.
Genlerin sorumlu oldukları özelliğe göre tanımlanması ve sözgelimi mavi göz geni, kıvırcık saç geni biçiminde adlandırılması yaygın bir alışkanlıktır. Oysa çok basit gibi gözüken bir özellik bile genellikle bir tek genin sorumluluğunda değildir. Örneğin insanın mavi gözlü doğması DNA molekülünün değişik bölümlerindeki birkaç gen takımının işbirliğine bağlıdır.
İnsan vücudundaki her hücrede 46 tane kromozom bulunur. Bir hücre ikiye bölünerek çoğaldığında da hücredeki kromozom sayısı değişmez. Çünkü mitoz denen bu bölünmede kromozomlar boylamasına ikiye ayrıldığı için sayıları önce 92'ye çıkar, sonra bunlar hücrenin iki yarısı arasında eşit olarak bölüşülür. Oysa yumurta hücresi ve sperma gibi üreme hücreleri, kromozom sayısını yarıya indirgeyen meyoz bölünmeyle çoğalır. Bu süreçte hücre çekirdeği art arda iki kez bölündüğü için, oluşan dört üreme hücresinin her birinde 46 yerine yalnızca 23'er kromozom vardır. Böylece, döllenme sırasında erkeğin ve kadının üreme hücrelerindeki kromozomlar birleştiği için döllenmiş yumurtadaki (zigottaki) kromozom sayısı gene 46'ya
yükselir. Bu yumurta mitoz bölünmeyle çoğalacağından, döllenmiş yumurtadan gelişen bebeğin vücut hücrelerindeki kromozom sayısı da ana babasınınkine eşittir.
Babanın sperma hücresi annenin yumurta hücresini döllediğinde, doğacak bebeğin bütün kalıtsal özelliklerini belirlemek üzere babanın ve annenin genleri birleşir. Bu binlerce genden her birinin özel bir işlevi vardır. Saç ve göz rengini, yüzün biçimini, iskelet çatısındaki, iç organlardaki, beyin, sinirler ve kaslardaki sayısız ayrıntıyı belirleyen hep genlerdir. Öyleyse aynı ana babanın çocuklarında neden bütün kalıtsal özellikler aynı değildir? Çünkü ana ve baba da dünyaya gelirken kendi ana babalarından 23'er kromozom almışlardır. Bu yüzden gerek annede, gerek babada her özellik için ikişer gen bulunur; ama bunlardan yalnızca biri çocuğa geçer. Örneğin babada göz rengini belirleyen iki genden birinin kahverengi, öbürünün mavi göz geni olduğunu varsayalım. Bu durumda çocuklardan biri babadan kahverengi göz genini, öbürü mavi göz genini alabilir. Benzer biçimde annede ya da babada hem kızıl hem kahverengi saç, hem düz hem kıvırcık saç geni bulunabilir ve çocuğa bunlardan yalnızca biri aktarılır.