Pazara Giriş ve Yabancı Sermayeye Yönelik Kısıtlamalar
Son güncelleme: 02.07.2010 02:36
-
PAZARA GİRİŞ ve YABANCI SERMAYEYE YÖNELİK KISITLAMALAR
1. Pazara Giriş
Katar'da yabancı yatırımcıların pazara girişlerini düzenleyen mevzuat 2000 yılı Ekim ayında çıkarılan 13 sayılı Yabancı Sermaye Kanunu'dur (Participation of Non-Qatari Capital Law). Sözkonusu Kanunun yanısıra, bir teknoloji serbest bölgesi olarak Katar Bilim ve Teknoloji Parkı'nın kurulmasını öngören 36 sayılı Kanun (2004), bir finans serbest bölgesi olarak Katar Finans Merkezi'nin kurulmasını öngören 7 sayılı Kanun (2005) ve 27 sayılı yeni Ticaret Kanunu (2006), sözkonusu yabancı sermaye mevzuatının diğer halkalarını oluşturmaktadır. Katar ayrıca, Ekonomi ve Ticaret Bakanlığına bağlı olarak faaliyet gösteren Yatırım Geliştirme Dairesi ile ülkede yatırım yapmak isteyen yabancı yatırımcılar için kapsamlı bir destek sağlamaktadır. Kısaca özetlemek gerekirse, Katar yabancı sermaye mevzuatı, yabancı yatırımcılara kambiyo kontrolü olmaksızın döviz transferi imkanı sağlamakta, bu ülkede özellikle imalat sektöründe yapılacak yatırımlarda ucuz enerji, arazi tahsisi, projede kullanılan makine ve ekipman ithalatında gümrük vergisi istisnası gibi teşvikler sunmaktadır.
Diğer taraftan, ülkede gelir vergisi sistemi bulunmadığından çalışanların kazançlarından kesinti yapılmamaktadır. Ayrıca, kurulan firmaya, Hükümetin kabulüne bağlı olarak, 10 yıllık bir kurumlar vergisi istisnası da uygulanmaktadır. 1997 yılında kurulan Katar Sınai Kalkınma Bankası (QIDB) da özel sektör firmalarına uygun faizli kredi imkanları sunmaktadır.
2. Yabancı Sermayeye Yönelik Kısıtlamalar
13 sayılı Yabancı Sermaye Kanunu'nun (2000-Participation of Non-Qatari Capital Law) 2. maddesinde yabancı yatırımcıların, ekonominin her sektöründe bir veya daha fazla sayıda Katarlı ortakla birlikte şirket kurabilecekleri, ancak sözkonusu şirketlerde yabancı sermaye oranının %49'dan fazla olamayacağı hususuna yer verilmekte, ayrıca yabancı sermayenin, gayrımenkul, bankacılık, sigortacılık, ticari acentalık alanlarında yatırım yapması yasaklanmakta ve gayrımenkul alımı engellenmektedir. (Yabancıların çeşitli tahsisli alanlardaki gayrımenkullerin sınırlı sure için intifa hakkını edinebilmelerine ilişkin yasa 2004'te çıkarılmıştır.) Bununla birlikte, yine aynı maddede, tarım, sanayi, sağlık, eğitim, turizm sektörlerinde yapılacak yatırımlar ile ülkenin kalkınma politikalarına uygun bir biçimde enerji, maden ve diğer doğal kaynakların geliştirilmesi ve işletilmesine ilişkin proje yatırımlarında Ekonomi ve Ticaret Bakanı'nın yabancı yatırımcılara uygulanan %49'luk kısıtlamaya istisna getirebileceği ve %100 yabancı sermayeli yatırımlara izin verebileceği hususu yeralmaktadır. Anılan maddede ayrıca, sözkonusu istisna için yerel hammaddelerin optimum ölçüde kullanımını sağlayacak, ihracata dönük, yeni bir ürünün üretilmesini veya modern bir teknoloji kullanımını sağlayacak, uluslararası önemde bir sanayi kolunun ülkede yerleşimini sağlayacak ve yerel işgücünün yetiştirilmesine önem veren projelere öncelik verileceği de belirtilmektedir. Bununla birlikte, fiili durumda, yabancı yatırımcıların %100 yabancı sermayeli bir şirket kurarak Katar'da faaliyet göstermeleri teoride kalmakta, zaman zaman çoğunluk hissesinin yabancı ortağın elinde olması yönündeki taleplere uzun zaman sonra yanıt alınabilmektedir. Yabancı Sermaye Kanunu'nun 3. maddesi, bir kamu hizmetinin verilmesini veya bir kamu yatırımından yararlanılmasını kolaylaştıracak bir kontrat üstlenen yabancı firmalara (kamu tarafından açılan müteahhitlik projeleri dahil), sözkonusu kontratı ifa etmekle sınırlı kalacak şube açma izni verilebileceğini öngörmektedir.
a) Yabancıların Gayrımenkul Edinmeleri
Katar'da yabancıların gayrımenkul edinmelerine ilişkin yasal düzenlemeler, 13 sayılı "Yabancı Sermaye Kanunu" (2000) ve "Katarlı Olmayanların Gayrımenkul
Edinmelerini ve İntifa Haklarını Düzenleyen Kanun" (2004) çerçevesinde ele alınmaktadır.
13 sayılı Yabancı Sermaye Kanunu'nun 2. maddesinde yabancı yatırımcıların,
ekonominin her sektöründe bir veya daha fazla sayıda Katarlı ortakla birlikte şirket kurabilecekleri, ancak sözkonusu şirketlerde yabancı sermaye oranının %49'dan fazla olamayacağı hususuna yer verilmektedir. Bununla birlikte aynı Kanunda, tarım, sanayi, sağlık, eğitim, turizm sektörlerinde yapılacak yatırımlar ile ülkenin kalkınma politikalarına uygun bir biçimde enerji, maden ve diğer doğal kaynakların geliştirilmesi ve işletilmesine ilişkin proje yatırımlarında Ekonomi ve Ticaret Bakanı'nın yabancı yatırımcılara uygulanan %49'luk kısıtlamaya istisna getirebileceği ve %100 yabancı sermayeli yatırımlara izin verebileceği hususu yeralmaktadır. Yabancı Sermaye Kanunu hükümlerine göre, yabancılar gerçekleştirecekleri ekonomik içerikli projeler çerçevesinde ihtiyaç duydukları arazileri uzun dönemli -50 yıla kadarve yenilenebilir sözleşmelerle kiralayabilmektedirler. Yabancı yatırımcılar, sözkonusu yatırımlarını Katarlı veya diğer yabancı yatırımcılara devretme hakkına da sahiptirler. Yabancıların konut amaçlı mülk edinmelerine imkan sağlayan 2004 tarihli yasaya göre ise yabancılar, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyesi ülke vatandaşları ve diğer yabancılar olarak ayrılmaktadır. KİK üyesi ülkelerin vatandaşları, Kabine tarafından belirlenen "Yatırım Alanları"nda emlak sahibi olabilirler. Sözkonusu "Yatırım Alanları" içerisinde ticaret, sanayi, turizm, eğitim alanlarında projelerin yanısıra iskan projeleri de gerçekleştirilmektedir. Bakanlar Kurulu'nun 2006 tarihli 5 sayılı Kararı'nda Lusail, Al Khuraj ve Thaayleb alanları, KİK üyesi ülke vatandaşlarının emlak edinebilecekleri yerler olarak belirlenmiştir.
Diğer ülke vatandaşı yabancıların ise, halihazırda halen inşaatı devam etmekte olan Pearl Adası Projesi, West Bay Lagoon ve Al Khor Resort Projesi ile sınırlı olmakkaydıyla emlak sahibi -arazi ve bina- olmalarına imkan sağlanmaktadır. Bununla birlikte, sözkonusu sahiplik kavramı, emlakın intifa hakkının 99 yıllığına ve yenilenebilir bir biçimde kiralanmasıdır (lease edilmesidir). 2004 tarihli 20 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'na göre KİK dışında kalan diğer ülke vatandaşları anılan bölgelerde arazilerin 99 yıllığına, konutların ise 99 yıla kadar intifa hakkını edinebilirler. Sözkonusu süreler yenilenebilir.
b) Yabancı Sermayeli Şirketlere Uygulanan Ayrımcılıklar
- Şirket Kuruluşunda Ayrımcılık
Katar'daki şirketlerin kuruluş ve yapıları 5 sayılı Şirketler Kanunu (2002-
Commercial Companies Law) ve sözkonusu Kanun'un bazı maddelerinde değişiklik yapan 16 sayılı Kanun (2006) çerçevesinde düzenlenmektedir.
Bu çerçevede, Katar'da faaliyet gösterecek şirketler; Simple Partnership Company (Basit Ortaklık Şirketi), Joint Partnership Company (Karma Ortaklık Şirketi), Joint Venture Company (Ortak Girişim Şirketleri), Public Shareholding Company (Halka Açık Şirketler), Limited Shares Partnership Company (Sınırlı Ortaklık Şirketleri), Limited Liability Company (Limited Şirket), One Person Company (Şahıs Şirketi), Holding Company (Holdingler) olarak sınıflandırılmıştır. Bununla birlikte, joint-venture ve limited şirketler dışında, yabancıların Katar'da şirket kurmalarında ve kurabilecekleri şirket türlerinde çeşitli kısıtlamalar bulunmaktadır. Esas itibariyle Katar'da devlet tarafından verilen imtiyazlar çerçevesinde petrol ve gaz sahalarında faaliyet gösteren şirketler ve Hükümet ile özel sektörün birlikte kurdukları proje bazlı şirketler yabancı sermaye mevzuatı dışında bulunmaktadır.
- Vergi Hukukunda Ayrımcılık
Katar Vergi Sistemi 1993 yılında çıkarılan 11 sayılı Kanun çerçevesinde düzenlenmektedir. Sözkonusu Kanun'a göre Katar'da sürdürülen her türlü iş faaliyeti (uğraş, meslek, hizmet, ticaret, bir kontratın yerine getirilmesi veya kar amaçlı hertürlü diğer iş) vergiye tabidir. Bu çerçevede, Katar'da üstlenilen projelerden elde edilen karlar, herhangi firmanın sahip olduğu varlıkların satışından elde edilen karlar, acentalık anlaşması veya ticari mümessillik karşılığı Katar'da veya üçüncü ülkelerde elde edilen komisyon gelirleri, kira gelirleri, müşavirlik ve danışmanlık gelirleri, bir markanın, tasarımın veya fikri mülkiyet hakkının satışı, kiralanması veya imtiyaz hakkının verilmesi sonucunda elde edilen gelirler, daha önce silinen borçların ödenmesi halinde elde edilen gelirler veya tasfiye halinde elde edilen gelirler doğrudan vergilendirilir. Diğer taraftan, mükellefin Katar'da elde ettiği gelirler sonucunda üçüncü ülkelerdeki bankalardan elde edilen faiz gelirleri de vergiye tabidir. Katar'da iş yapan yabancı ortaklı firmalar veya yabancı firmanın Katar'da kurmuş olduğu şubeler, vergi mükellefidir. Katar'da yalnızca, Katarlıların ve KİK üyesi ülkelerin vatandaşlarının sahip olduğu işler vergiden muaftır.
c. Yabancıların Serbest Dolaşımı
Katar'da kefalet-sponsor sistemi bulunmaktadır. Yabancı ülke vatandaşlarının Katar'da oturma ve çalışma izinleri almaları ancak kefilleri kanalıyla mümkün olabilmektedir. Katar'a çalışmak için gelen yabancılar geçici çalışma vizesi ile giriş yaparlar. Akabinde, Medical Commission'da kan grupları tespit edilir, göğüs röntgenleri çekilir ve fiziken çalışabilirlikleri tespit edilir. Sözkonusu sağlık testlerinin ardından parmak izleri alınır ve oturma-çalışma izni almak için İçişleri Bakanlığı'na başvuruda bulunulur.
Ülkede herhangi bir işverenin kefaleti altında bulunan yabancı çalışan, kefili dışında başka bir şirket veya kişi için çalışamaz. Kefaletin bir başkasına taşınması, ancak ilk kefille 2 sene çalıştıktan sonra mümkün olabilmektedir. Ayrıca sözkonusu kefaletin taşınabilmesi için ilk kefilden (Non-objection Certificate - NOC) alınması gerekmektedir. Aksi takdirde, çalışanın çalışma ve oturma izni iptal edilir ve çalışan ülkeden ayrıldığı tarihten itibaren 2 sene içinde Katar'da tekrar çalışma izni alamaz. Diğer taraftan, ülkede çalışma izni alan yabancılar, aylık ücretleri 7.500 QR'nin (yaklaşık 2.000 $) üzerinde ise ailelerini Katar'a getirebilmekte ve onlara sponsor olabilmektedirler. Ülkede kadınların işe alınmasında bir kısıtlama bulunmamaktadır. Ayrıca, kadın çalışanlar da kriterleri karşıladıklarında, eşlerinin kefaletini alabilirler. Yabancı çalışanların ülkeden çıkışları için, kefillerince imzalanan yurtdışına çıkışlarında bir sakınca bulunmadığını belirtir çıkış vizesine (exit permit) ihtiyaçları bulunmaktadır. Kefilin çıkış vizesi vermeyi reddetmesi veya ülke dışında olması veya ölmesi nedeniyle çıkış vizesi veremediği yabancılar, mahkemeye başvurarak kendileri hakkında bir dava bulunmadığını tespit ettirebilir ve çıkış vizesi olmadan ülkeden ayrılabilirler. Yabancı çalışan ülke dışında 6 aydan fazla kalamaz. Katar dışında 6 ay geçiren yabancı çalışan, çalışma ve oturma izninin geçerliliği 60 günden fazla ise, belirli bir ücret ve sponsorunun başvurusuyla tekrar giriş yapabilir.
- Pazara Giriş ve Yabancı Sermayeye Yönelik Kısıtlamalar Konusuna Benzer Konular
- Yabanci Takimlar Resim Arsivi 08.03.2004
- Flash a Giris... 06.06.2004
- win giris sifresi 30.06.2004
- AB'ye Giris 28.07.2004
- Yabancı 13.08.2004