İğne Damağı
Son güncelleme:
-
balık oltası - balık avcılığında kullanılan oltalar - oltaya takılan damak - iğne damağının özellikleri - iğne damağı çeşitleri - damak türleri
Damak balık avında kullanılan kancaların alameti farikası olmuş bileşenidir iğnelerle özdeşleşmiş gibidir.
Teorik olarak damağın varlık sebebi iğnenin saplandığı yerden çıkmamasıdır. Ama pratikte sorun bundan çok daha karmaşıktır.
Damak öncelikle iğnenin kalınlığını artırır ve avın damağına çenesine vs. saplanmasını zorlaştırır. Zor batmak demek batırmak için daha çok zorlamak demektir ve zorlarken hiç bir zaman "yeteri kadar" kuvvet uygulayamazsınız. Çoğu zaman uygulayacağınız kuvvet aşırı olacaktır ki buda avın çenesinin yırtılmasına iğnenin geçtiği deliğin iğneden çok daha büyük olmasına yol açar. Damak bu delikten de kurtulup avı bırakabilir ki çok sık yaşanır. Dahası o kadar aşırı bir yırtılma yaşanabilir ki iğnenin tuttuğu yer balığı taşıyacak kadar kalın olmaz balığın ağzı temelli yırtılır av gene kaçar.
Aynı sorun iğneye taktığınız yem içinde geçerlidir. Damak yemi hırpalar ve balığın yemi kolayca almasına zemin hazırlar.
Ama damak bilhassa yemi iğnenin üzerinde tutmak için vazgeçilmez öneme haizdir. Damaksız iğnelerde yemi düşürmek an meselesidir. Diğer yandan balığın ağzını yırtar durumu her zaman her yerde geçerli olmak zorunda değil.
İşte bu nedenlerle damak için mutlak "olmalı" veya "olmamalı" demek mümkün olmaz. Ama şunu söylemek genel geçer durumu izah için uygun olur:
Damak büyüdükçe balığı zor alır zor bırakır; küçüldükçe balığı çok daha kolay alır kolay bırakır.
Bu sorunu optimize etmek için iğnenin dirsek uç gibi bileşenleri çok daha dikkatli tasarlanır birbirine uyumu sağlanarak damağın kötü etkisinin kompanze edilmesi hedeflenir. O'shaugnessy gibi modellerde uç kısmının belli bir kavis ve açıyla çıkması örneğin bu amaca hizmet eder.
Burada hedeflenen damak balığın ağzını yırttıktan sonra iğne bedenine oturunca uç kısmın eğriliğinin damağı zahiri olarak büyütmesi açılan yırtıktan iğnenin kurtulmasının engellenmesidir. Fakat tasmalama yükünüz aynı eğrilik nedeniyle damak/ağız bileşimine dikin ulaşmaz ve tasmalama etkinliği düşer.
Başka modellerde ise uç kısım farklı bir anlam taşır:
Burada hedeflenen ise tasma gücünüzün doğrudan damağa dik yüklenmesi böylece tasmalamanın daha etkin olmasıdır. Avın ağzının yırtılması sorunu göreceli olarak daha az yaşanır. Fakat damağın açtığı delikten geri kaçması gene mümkün olabilir. Ama tasmalama etkinliği o kadar iyidir ki pek çok tür iğneyi ısırır ısırmaz kendini tasmalayacak kadar güç uygulamış olur.
Görüldüğü gibi damak uç ve dirsek iğnenin balığa oturması ve orada kalmasında bir bütün olarak işlev görür.
Elbette dirsek/uç formu dışında daha farklı düzenlemeler de mümkündür.
En radikal çözümlerden biri budur. Hiç damak olmaması. Fakat resimdeki TIEMCO TMC 100 SP gibi modeller damaksız olma zaaflarını özenle tasarlanmış uç yapısı ile kompanze ederler. Bu modelde örneğin sağ köşede görüldüğü gibi uç kısmına özel bir form kazandırılmıştır. Üretici firma bu iğnenin damaklı modeli ile aynı tutma kabiliyetine sahip olduğunu söylemektedir.
Bu tür damaksız iğneler son derece kolayca balık alabilirler. Özellikle fly avcılığında bilhassa tercih edilirler. Fakat bir iğne alıp damağını ezerseniz o zaman "damağı kırık" bir iğneniz olur damaksız iğne yerine. Damaksız iğnelerin dizaynı damaksız olmalarını kompanze edecek şekilde yapılır. Böylece damaklı bir iğne kadar avı tutma becerisi gösterirler. Ama yem takar atarsanız yemi üzerlerinde tutmakta başarısız olurlar. Fakat fly işinde yem yoktur daha doğrusu yem olarak iğnenin üzerine sıkıca sarılmış ve düşme şansı olmayan tüyler vs. vardır. Demekki suni yemler için bu tür iğneler çapari seyirtme fly vs. gibi işlerde son derece makul olacaktır..
Bu da "ezik damak" OWNER bazı modellerinde damağı bu şekilde ezilmiş halde yapar. Böylece iğnenin yem tutma kabiliyeti sağlanırken damaksız iğnede olduğu gibi balığa da kolay saplanma avantajı sağlanır.
VMC ise uç üzerine bir kaç damak ekleme formülünü kullanır. Bu düzenleme şöyle bir fayda sağlar. Uca çok yakın olan çok küçük damak iğne balığın ağzında bir yerlere azıcık saplandığında bile iğneyi yerinde tutar. Böylece siz misina boşluğunu alana kadar iğne kurtulamaz. Aynı zamanda tasmalama esnasında bu damaklar birer kılavuz bıçak gibi davranır ve tasmalama etkinliğini artırır.
Damakların bir diğer sorunu ise damak noktasında iğne telini inceltmeleri yani onu zayıflatmalarıdır. Bu sebeple iğnenin toplam gücü azalır kırılabilecek bir zayıf nokta oluşur. Velakin bu noktadan kırılma nispeten nadir yaşanır bu sorun pek fazla önemsenmeye değmez.
Damaklar hususunda dikkat edilecek bir diğer husus ise av dönüşü bakım meselesidir. Özellikle yemli avlardan sonra damak boşluğunda yem parçaları vs. kalacaktır. Denizden gelen bu iğne bu noktada tuzlanır ve organik doku su tutar. Bu da iğnenin zaten zayıf olan bu bölgesinde paslanmaya yol açıp bölgeyi iyice zayıflatır. Normalde önemsemeye değmeyecek bir mesele olan damak noktası zayıflığı önemsenecek kadar büyümeye başlar. Eğer av dönüşü damak bölgeleri itinayla temizlenir ılık tatlı suyla yıkanıp kurulanırsa bu sorun daha az yaşanacaktır.
alıntı