Fiziksel ve Kimyasal Çözülme Nedir
Son güncelleme:
-
fiziksel ufalanma - kimyasal ufalanma - dış kuvvetler - mekanik çözülme - çözülme ne demektir - kayaçların oluşmasıÇözülme;Yerkabuğunu oluşturan taşların, suların eritmesi ve dış kuvvetlerle oluşan çatlamaların etkisi ile ufalanması, dağılması ve parçalanmasına çözülme denir.
a) Fiziksel (Mekanik) çözülme
b) Kimyasal çözünme
Fiziksel (Mekanik) çözülme nedir? Nerelerde görülür.
Kayaçların kimyasal yapılarında değişiklik olmadan, yalnızca fiziki yapılarında görülen parçalanma, ufalanma ve ayrışma olayıdır. Özellikle sıcaklık farkının fazla olduğunu çöl, tundra, step ve karasal iklim bölgelerinde yaygındır.
Fiziksel ufalanmaya neden olan başlıca etkenler nelerdir?
Sıcaklık farkı
* Buz çatlatması
* Tuz çatlatması
* Kök çatlatması
Kimyasal çözünme nedir? Yaygın olarak nerelerde görülür?
Kayaları oluşturan unsurların eriyerek, kimyasal bileşimlerinin değişmesi sonucundaki parçalanma, ufalanma ve ayrışma olayıdır.
Daha çok, sıcaklık farkının az olduğu sıcak ve nemli iklim bölgelerinde görülür. Ekvatoral, Muson, Okyanus ve Akdeniz iklimlerinin etkili olduğu yerlerde daha kolay meydana gelir.
alıntı
-
Selamlar dostlar! Konu açılalı epey zaman olmuş ama coğrafya ve doğa olayları hep güncel, o yüzden bu güzel soruya biraz kendi tecrübelerimle katkı bulutlayayım dedim.
Öncelikle çözülme dediğimiz olay, en basit tabirle yerkabuğundaki kayaçların dış kuvvetlerin etkisiyle ufalanıp parça pinçik olmasıdır. Doğanın kendi elleriyle yaptığı inanılmaz bir heykeltıraşlık faaliyeti yani.
Gelelim işin fiziksel (mekanik) çözülme kısmına. Geçen sene yaz tatilinde Doğu Anadolu'da dağları gezerken gözlerimle görmüştüm etkisini. Kayaçların kimyası hiç bozulmuyor, sadece o sert yapısı çatlayıp dökülüyor. Neden mi oluyor bu? En büyük suçlu sıcaklık farkı. Gündüz kavurucu sıcakta genleşen kaya, gece buz gibi havada büzüşüyor. E hal böyle olunca içten içe yorulup çatlıyor. Bir de işin içine buz çatlatması ve tuz çatlatması girince (özellikle kurak yerlerde tuz kristalleşip taşı yarıyor), kaya dayanamayıp un ufak oluyor. En çok çöllerde ve bizim sert karasal iklimin hüküm sürdüğü yerlerde karşımıza çıkar bu durum.
Kimyasal çözünme ise bambaşka bir dünya! Burada taşın sadece dışı değil, kimyası da komple değişiyor. Su işin içine giriyor ve mineralleri resmen eritip, yapılarıyla oynuyor. Nasıl derseniz, tam bir sıcak ve nem işi bu. Mesela Karadeniz taraflarında ya da Ekvator'da sıcaklık farkı azdır ama nem çoktur. Nemli hava ve su, kayaçların içindeki minerallerle adeta kimyasal bir reaksiyona girer. Akdeniz'deki kalkerli (kireçli) arazileri düşünün, su buraları yıllar içinde oyup eritir. İşte bu tamamen kimyasal çözülmenin başyapıtıdır.
Kısacası, kurak ve karasal yerlerde doğa kayaçları resmen dondurup ısıtarak parçalarken, sıcak ve nemli yerlerde suyla yıkayıp eritiyor. Dünya üzerinde harika bir denge var gerçekten.
Herkese iyi forumlar dilerim, başka merak ettiğiniz bir şey olursa buradayım!