1. Ana Sayfa
  2. Sanat
  3. Hakl Edebiyatında Ninni

Hakl Edebiyatında Ninni

Son güncelleme: 14.11.2010 03:05
BiR-DOST BiR-DOST foto
  • Ninni Nedir - Halk Edebiyatı Nazım Türü - Anonim Halk Edebiyatı Nazım Şekilleri - Türk NinnileriNinni, bebek uyutmak amacıyla söylenen ığır ve tekdüze şarkı. Müziğini ve sözlerini saptayan belirli kurallar yoktur. Geleneksel halk ninnilerinin dışında, söyleyenin uyuttuğu bebeğe ilişkin duygu ve dileklerini doğaçlama biçimde dile getirdiği ninniler de vardır. Bazı ninnilerin sözleri içinde zaman zaman anlamsız sözcüklere (örn. dandini dandini dasdana) ve masalsı, gerçeküstü imgelere de rastlanır.



    Türk halk edebiyatında ninniler çoğunlukla bir dörtlükten oluşan 8 ya da 11 heceli şiirler biçimindedir. Bazen karşılaşılan birkaç dörtlük uzunluğundaki ninnilerin ise adı unutulmuş halk şairlerinin şiirleri olduğu sanılır. Ninniler kendilerine mahsus bazı ifade kalıpları ve üslûp özellikleri taşır. Genel olarak "Dandini dandini dan ister"; "Hû, hû, hû Allah"; "Ninnilerin benim olsun" gibi bir nida, terennüm ve hitap unsuru ile başlayan ninnilerde sonuncu mısradan sonra "ninni, nenni, e... hû..." gibi sözler tekrar edilir. Her ninni söyleyenin dağarcığında bu dörtlüklerden birkaç örnek bulunmakla beraber hiç ninni bilmeyenler de çocuklara gelişigüzel söylenen cümlelerle ninni kurabilir.

    Türk ninnilerini çeşitli açılardan değerlendiren Âmil Çelebioğlu bunları dinî, kutsî, fikrî mahiyette, efsane ve ağıt türünden, dilek ve temenni, sevgi ve alâka, övgü ve yergi, şikâyet ve teessür, ayrılık ve gurbet ifade eden, vaad, tehdit ve korkutma niteliğinde ninniler olmak üzere dokuz grupta toplayarak incelemiştir. Ninnileri tür, şekil ve görevleri açısından da gruplara ayırmak mümkündür. Bazı ninniler sadece kız veya erkek çocuklar için söylenirken her iki cins için söylenenler de vardır. Dinî mahiyetteki ninnilerde "lâ ilahe illallah", tevhid, besmele gibi ifadeler görülmekle beraber bunlar daha çok annenin çocuk sahibi olduğu için Allah'a şükrünü, çocuğunu sıhhat ve afiyetle büyütme veya çocuk sahibi olabilme dileğini ifade eder.

    Klasik Türk müziğinde önemli ninni örnekleri yoktur. Daha çok, ses alanı geniş olmayan basit melodiler ninni olarak kullanılmıştır. Tamburi Cemil Bey'in kemence ve yaylı tamburla doldurduğu "Ninni" plağı melodiden başka bu sazlarla kadınların konuşmalarının, tulumbacı borusunun ve başka seslerin taklit edildiği ilginç bir ninni örneğidir. Birçok Türk bestecisi, özellikle çocuklar için besteledikleri kolay parçalardan oluşan albümlerinde ninnilere de yer vermişlerdir.



    alıntı
#14.11.2010 03:05 0 0 0