Atabetü'l Hakayık
Son güncelleme: 07.12.2010 12:02
-
Atabetül Hakayık Nedir - Atabetül Hakayık Beyitleri - Atabetül Hakayık Beyitlerinin ÖzellikleriGerçeklerin eşiği anlamına gelen, 12. yy da Edip Ahmet Yükneki tarafından yazılmış eser.
Konusu din ve ahlak olan, aruz ölçüsüyle mesnevi tarzında kaleme alınmış didaktik bir eserdir. 12.yy'da edip ahmet yükneki tarafından yazılıp dönemin hükumdarı Muhammed Dâd Sipehsalar'a sunulmuştur.
İnsanlara islamı anlatmak için kurulmuş bir metin neden gözden düşer?' sorusunun sorulmasına sebep olan Türk-İslam klasiği.
Kuran'da insanlara İslamı anlatmak için indirilmiştir.
Necip Asım tarafından Ayasofya kütüphanesi'nde bulunarak 1906 yılında bilim çevrelerine tanıtılmıştır.
- kibiri yermiş, alçak gönüllülüğü övmüş,
- insanlara kötülük etmenin zararları ile iyilik etmenin yararlarından bahsetmiş,
- cehaletin nelere sebep olacağını anlatarak, bilginin ve görgünün önemini vurgulamış,
- ahlaksızlığın ne menem bir şey olduğundan bahisle; ahlaklı insanı tariflemiş,
- gözleri karartan hırsın kötü etkilerini, kendince betimlemeye çalışmış.
Tüm bunları yaparken;
- İnandığı İslam dini'nin de; özünde, aynı değerleri ön plana çıkarmakta olduğunu belirtmiş.
'serip sinde razıng singip turmasa,
serermü işingde munı ked sakın.'
(sırrın sende sabretmez ve saklanmazsa,
arkadaşında sabreder mi; iyi düşün!)
-Dörtlükler ve beyitler şeklinde yazılmıştır.
-Mesnevi nazım şekli kullanılmıştır.
-Didaktir bir eserdir.
-'aaba' şeklinde uyaklanmıştır.
Bilginin insan için çok önemli ve vazgeçilmez olduğu anlatılmak istenmektedir.
alıntı
-
Atabetü'l-Hakayık - Hakikatlerin EşiğiKelimenin anlamı "hakikatlerin eşiği"dir.
Altı nüshası bulunmaktadır.
İsmi üzerine çeşitli tartışmalar vardır.
Köprülü tarafından-tüm karahanlı eserleri incelenmiştir.
Edip ahmet yükneki tarafından yazılmıştır. Kendisi doğuştan görme özürlüdür.
İmam-ı azam'ın yanına gitmiş ve kendini çok iyi yetiştirmiştir.
Eseri kaşgar dili ile yazdı.
Bir şair değildir.
Manzumlarında lirizm eksikliği, söylemlerde eksiklik bulunur.
Sanat kayısı yoktur, amacı mesaj vermektir. Ahlak ve öğüt kitabıdır. Eserde bilginin yararlarından, bilginin yararından ve alçakgönüllülükten bahsedilir.
İktibas (bir eserde hadis ve ayetlere yer verme) kullanılmıştır.
Tahmid ile başlar. (allah'a övgü, yakarış)
sebeb-i telif ile devam eder. (eserin yazılışının sebebi)
4+4+3 . 7+4 hece vezni bulunur.
Dörtlük geleneğinden dolayı dörtlük kullanılır
Eser, dâd sipehsâlâr mehmed beğ adlı bir türk beyine sunulmuştur. Bütünü gazel şeklinde söylenmiş, 40 beyit ve 101 dörtlük olmak üzere 484 mısra tutarındaki eserde, konu tamamiyle dini ve ahlakidir. Edip ahmed, öğretici bir vaaz ve nasihat kitabı yazmak istemiş, eserini islam ahlakçısı hüviyetinde yazmıştır.
Eserde, dindarlığın fâziletlerinden, ilmin mutluluğa götüren yol oluşundan, cömertliğin bütün ayıpları, kirleri yıkayan, hatta şeref, şan ve güzellik artırıcı bir tabiat olduğundan, tevazuun iyiliğinden, kibrin ve ihtirasın kötülüğünden bahsedilmiştir. Bu gibi örnekler daha da artırılabilir.
"yok erdim yarattın yana yok kılıb
ikinç bar kılur-sen mukir men muna"
"ilahi öküş hamd ayur men sana
senin rahmetin din umar men ona"
"senin barlıkınta tanıklık birür
cemad canvar uçgan yürürgen nene"
"senin birikinke delil arkagan
bulur bir nen içre deliller mine"
"bu kudret idisi uluğ bir bayat
ölüglerini tirgüzmek asan ana"
Yok idim yarattın, yine yok kılıp
yine var edeceksin, bunu ikrar ederim
Allah'ım! Sana çok hamd ederim
senin rahmetinden hayır umarım
senin varlığına tanıklık verir
cansız canlı uçan ve koşan her şey
senin birliğine delil arayan
bir tek şey içinde binlerce delil bulur
o kudret sahibi ulu bir tanrıdır
ölüleri diriltmek o'nun için kolaydır
alıntı
- Atabetü'l Hakayık Konusuna Benzer Konular
- Atabet-ül Hakayık Anlamı 07.12.2010
- Atabetü’l Hakayık – Edip Ahmet Yükneki 20.12.2012
- Atabetü'l Hakayık ve Özellikleri 05.06.2014
- Atabetü’l-Hakayık Özellikleri 11.02.2014