1. Ana Sayfa
  2. Eğitim
  3. Omurgalılarda Merkezi Sinir Sistemi

Omurgalılarda Merkezi Sinir Sistemi

Son güncelleme: 25.12.2010 14:37
BiR-DOST BiR-DOST foto
  • insanlarda merkezi sinir sistemi - beyin ve görevleri - beynin yapısı - beyincik - omuriliknoimage

    * Koklama lobu memelilere doğru beyindeki oranı küçülür.
    * Orta beyin memelilere doğru beyimdeki oranı küçülür.
    * Ön beyin memelilere doğru büyür.
    * Arka beyin memelilere doğru büyür.
    * Beyinin vücuda oranı memelilere doğru büyür.
    * Ön beyin balıklarda tek diğer omurgalılarda iki parçadır.
    * Ön beyin girintileri memelilerde görülür.
    * Nasırlı cisim memelilerde görülür.
    * Beyincik En gelişkin şeklini memelilerde almıştır.
    * Beyin üçgeni sürüngen , kuş ve memelilerde görülür.
    * Beyinciğin beyne oranı en fazla kuşlarda görülür.
    * En fazla beyin kıvrımı insandadır.
    * Beyinin; omuriliğe ve vücuda oranı en fazla insandadır.
    * Memelilerde gelişkin ve kıvrımlı korteks görülür.

    A)Ön beyin :
    I-Uç beyin

    * Koklama lobu ve beyin yarım kürelerinden oluşur.
    * Beyin yarım küreleri Rolando yarığı ile önden arkaya doğru ayrılmıştır.
    * Rolando yarığının önünde duyu arkasında ise motor merkezleri bulunur.
    * Merkezlerin kapladığı alan kas faaliyeti ve duyusal yoğunlukla ilgilidir.

    Örn:El, dudak, yüz ile ilgili alanlar fazla, sırt, bel, kol ile ilgili alanlar azdır.

    * Dış yüzeyine korteks denir ve (memelilerde görülür) Nöron övdelerinden oluşur.
    * İç kısmı aksonlardan meydana gelir ve medulla adı verilir.
    * Yarım kürelerin içinde 1. ve 2. karıncıklar bulunur.
    * Yarım küreler beyin üçgeni ve nasırlı cisimle birbirine bağlantılıdır.
    * Yarım küreler vücudu çapraz kontrol ederler.
    * Bu bölgede görme, işitme, koklama, tadma, istemli hareketler,konuşma, yazma, anlama, zeka,hafıza gibi mental yetenekler bulunur.
    * Beyin yarım küreleri çıkarılan canlı yaşar ancak;dış uyarılara tepkisiz,hafızasız ve iradesizdir.
    * Düşünerek ve isteyerek yaptığımız her davranışın merkezi buradadır.
    * Uyku halinde işlevsizdir.

    Not: Beyin yarım küresi çıkarılmış kuşlarda görülen sonuç:

    * İtilirse yürür.
    * Ağzına yiyecek konursa yer.
    * Havaya atılırsa uçar.
    * Önüne yiyecek konursa aç olsada yemez.

    II-Ara beyin

    * Beyin yarım küreleri arasında yer alır.
    * 3. karıncığın duvarlarından meydana gelir.
    * Karıncığın yan duvarları thalamus, tabanı hipothalamus, tavanı ise epithalamus tur.

    a-Epithalamus:

    * Bazı sürüngenlerde üçüncü gözü oluşturur.
    * Kuş ve memelilerde salgı bezi olarak gelişir.

    b-Hipothalamus:

    * Otomatlaşmış işlevleri yönetir.
    * Evrimsel süreçte fazla değişmemiştir.
    * Denetlemeyi sinirsel veya humoral gerçekleştirir.

    Denetlediği önemli işlevler:
    -Vücud ısısı-Su dengesi -İştah- Karbonhidrat metabolizması - yağ metabolizması -Uyku ve uyanıklık-Heyecan -Kızgınlık -Korku-Seksüel istek -İç salgı isteminin denetlenmesi

    * Otonom sistemin denetlenmesinde rol oynar.

    c-Thalamus:

    * Koklama hariç bütün duyuların toplandığı yerdir.
    * Dokunma ,ısı ve acı ile ilgili duyular thalamus ta değerlendirilir.
    * Gelen duyular iyi, kötü, hoş, güzel gibi özelliklerle değerlendirdikten sonra korteksteki ilgili merkeze iletilir.
    * Korku, sevinç, tasa, üzüntü, ceza gibi hissi duyguları etkiler.
    * Görsel yataklar olarakta adlandırılır.

    B) Orta beyin

    * Ön ve arka beyin arsında pons un önünde bulunur.
    * Görme ile ilgili refleks merkezlerini taşır.(Işık karşısında göz bebeklerinin hareketi.)
    * İşitme ile ilgili refleks merkezlerini taşır.(Kulakların sesin geldiği yöne dönmesi.)

    C)Arka beyin
    a-Beyincik:

    * İki yarı küreden oluşur.
    * Yarı küreler pons la birbirine bağlıdır.
    * Dışta boz madde içte ise ak madde vardır.
    * Kuş ve memelilerde çok gelişmiştir.
    * Vücudun dengesinin korunması ve kas tonusunun sağlanmasında rol oynar.
    * Beyine gelen denge, işitme ve görme sinirleri beyincikle ilişkilidir.
    * Beyinden çıkan hareket nöronları beyincikle ilişkilidir.
    * Beyinciği çıkarılan canlılarda kas hareketleri olur ancak dengesizdir.

    b-Pons:

    * Beyincik yarı kürelerinin bağlantısını sağlar.
    * Beyinciği beynin diğer kısımları arasında bağlantısını sağlar.
    * Kas tonusunun korunmasında rol oynar.

    c-Omurilik soğanı:

    * Dışta ak içte boz madde bulunur
    * Omurilikle beyinin diğer kısımları arasındaki sinirlerin çapraz yaparak geçişini sağlar.
    * Çok önemli hayatsal olayların kontrolünü sağlar. Refleks merkezi gibi çalışır.- Çiğneme , - Yutma - Emme , - Öksürme , - Aksırma , - Hıçkırık , Kalp atışı , - Soluk alıp verme- Metabolizmanın düzenlenmesi , - Arterlerin daralıp genişlemesi , - Kan şekerinin ayarlanması - İdrar çıkarma
    * Zarar görmesi veya darbe alması sonucu reflekslerin durması nedeni ile ölüm görülür.


    Omurilik

    noimage

    * Dışta ak madde , İçte boz madde vardır.
    * Merkezinde omurilik kanalı bulunur.
    * Refleks merkezi olarak iş görür.
    * Otonom sisteme ait bazı refleksleri kontrol eder.
    * Beyinin etkisi olmadan bazı refleksleri kontrol eder.
    * Otomatlaşan bazı istemli hareketlerin kontrolünü yapar
    * İlkel canlılardan gelişmişlere doğru beyinin omuriliğe oranı gittikçe artar.

    Örn:Önce beyinin kontrolünde yapılan dans etme, piyano çalma, örgü rme
    önce beyinin kontrolünde yapılır daha sonra alışkanlık haline gelerek omuriliğin kontrolüne geçer.
    Not:Embriyonik gelişimde ilk önce omurilik sonra beyin gelişir,hareket,beslenme,duyu önceleri omurilik tarafından yürütülür,davranışlar bilinçsizce sürdürülür. Beyin geliştikten sonra kontrol beyine geçer ve davranışlar bilinçli şekilde gerçekleştirilir.


    alıntı
#25.12.2010 14:37 0 0 0