Mevlana ve Sufizm

Son güncelleme:
  • Mevlana sufizmi - islam sufizmi - Mevlana'ya göre insan evrimiMevlana ve Islam Sufizmine göre, her insanin yüreginde "sir" adi verilen bir
    sey saklidir. Bu sir, Yunus Emre'nin "Bir ben vardir, benden içerü" dedigi
    seydir. Bu sir her insana verilmez. Bu sirra ancak uzun çalabar ve lütuf
    sayesinde ulasilabilir. Hint felsefesi ve mistisizmi bu sirra "Yüce Benlik,
    Gerçek Benlik" ya da "Atma" adini vermistir. Klasik Yunan uygarliginda,
    Defli Tapinaginin girisinde yazili bulunan "Kendini Tani" ibaresinde
    kastedilen de, yürekte gizli bulunan bu sirri tanimaktir. Yoksa bildigimiz
    anlamda insanin kendi psikolojisini tanimasi degil.



    Tarih boyunca pek çok uygarlik, pek çok din, pek çok manevi ögreti ve
    felsefe, Musevilik ve Hristiyanligin Batini yönü ile Islam Sufizmi, hep bu
    içteki bilinmeyen beni bilinir kilmakla ugrasmistir. Aralamaya, anlamaya
    çalistigimiz, adi üstünde, bir sir. Bu sirra erenler var ama dilleri bagli.
    Bagli, çünkü bilinmeyeni biliyor hale geliyorlar ama bilinmeyeni,
    bilinmedigi için, anlatacak sözcük yok.



    Mevlana, belki de bunun için siir, raks, ve müzigi seçti anlatilamayani
    anlatabilmek için. Ama bütün bunlardan önce Efendimiz anlamina gelen Mevlana
    olmadan önce, Celaleddin-i Rumi olarak medresede ders, camide vaaz veren,
    eli öpülen, duasi alinan, saygideger kanaatkar bir sufi ve çok sevilen bir
    bilim adamiydi.



    Mevlana'ya göre insanin evrimi henüz tamamlanmamistir. Çünkü insan olgun,
    kâmil, mükemmel olmak üzere yaratilmistir. Insan-i Kâmil olmak, insanin iyi,
    ahlakli, yardimsever, sevgi dolu biri haline gelmesi demek degildir. Ego var
    oldugu sürece, bu niteliklere sahip oldugumuzu düsünmek tam anlamiyla
    kendini aldatmaktir. Zira ego, kendi bencil ve ivedi yararlarinin ötesini
    görmekten acizdir. Insan-i Kâmil olmak demek, bilinen olumlu olumsuz bütün
    duygu, düsünce, eylem ve aliskanliklarin, kisacasi, insan olmanin bir yana
    birakilip, yerini hiç taninmayan, hiç bilinmeyen, egodan farkli bir
    bilincin, olusumun, varligin, özün almasidir. Bu degisim insanin yüreginde
    gizli olan sirrin, yani ilahi atesin, isigin parlamasiyla baslar.



    Bu tam bir dönüsümdür. Zihnin kendisinde, beynin hücrelerinde ve bedenin
    atomlarinda bile kendini gösteren bir degisimdir. Vücudun hafifledigi,
    saydamlastigi, perdenin kalktigi, görüsün keskinlestigi, her seyi gören,
    bilen, ayni anda her yerde varolabilen bir varliga dönüsümdür bu.



    Kisacasi, insan bu dünyaya, bu evrene ait olmayan bir ruh yapisina sahiptir.
    Insanin gerçek benligini olusturan bu ruh, bu evrene baska bir alemden,
    ruhlar ve melekler aleminden derece derece inerek gelmis ve bu evrene, bu
    dünyaya ait olan beden elbisesini giyerek görünür olmustur. Buraya ait
    olmayan ruhi varligin ana yurdunu özlemesi çok dogaldir. Somut alemde
    kendini bedenle özdeslestiren insanin, mala, mülke, makama, söhrete ve
    saltanata duydugu özlemin arkasinda aslinda ayriligin verdigi hasret vardir.
    Bu ayrilik acisi bir gün benligi o kadar sarar, kucaklar ki, sikayetten
    feryat figan aglamaya baslar. Nasil aglamasin ki, ayrildigi yer Birligin,
    Yüce Allah'in katidir. Iste ney, asil vatanindan ayrilan bu ruhun
    sembolüdür.



    Mevlana'nin ünlü Mesnevi'si de bu yüzden "Dinle Neyden, nasil sikayet
    etmekte" diye baslar. Ney, yanik, içli sesiyle Rabbine, ayrildigi kamisliga
    kavusmanin özlemini dile getirir. Ruhun Tanri katini terk etmesinden sonra
    insan sekline girinceye kadar geçirdigi asamalar, kamisin kamisliktan
    koparilip ney sekline girinceye kadar geçirdigi asamalara benzer.



    Allah tek hücrelisinden, en karmasik yaratiga kadar, bütün varliklari
    kendinden yaratti ama sadece insana kendi ruhundan üfledi. Iste neye üflenen
    nefes, bunu ifade eder. Neyin içi bostur ancak ona üfleyen birinin nefesiyle
    ses çikarir. Neyin bir ucu açikken, öbür ucu müzisyenin agzindadir. Müzisyen
    eger Insan-i Kâmil olursa, açik uçtan duyulan ses, Tanri'nin sesi olur. Iste
    insan da bu ney gibi bir alettir. Ne zaman bir Insan-i Kamil'in, gerçek bir
    seyhin eline geçerse, o zaman insan gibi insan olur, nefsinden kurtularak
    bosalir. Tanri'nin sesi, Tanri'nin aynasi olur, yükselise geçip Rabbine
    kavusur. Yani evrimini tamamlar. Iste Sema töreni Islam Sufizminde Nur-u
    Muhammedi denen yüce ruhun yaratilip "Kün"-"ol" emriyle baslayan ve sonra da
    insan-i kamil olmaya dogru yükselisinin öyküsünü anlatir.



    Varligin baslangiçtaki birligine, yüce ve sinirsiz bosluguna dönüsümünü
    gerçeklestirmis olan Mevlana, 700 yil önce, Konya da kuyumcular çarsisinda
    güpegündüz, herkesin önünde semaya durmusken bütün sirlarin ortaya saçildigi
    bir patlama yasiyordu belki de.



    Mevlana dünyevi degerlerle nitelenen insanin hiçligini su birkaç kelime ile
    ne güzel ifade eder:



    "Hintli, Kipçak ve Rum ülkesinin halki ve Habesler!

    Hepsi de mezarlarinda tek, tipkisi renkte

    Ne de hos yatarlar"



    Mevlana için insan, yüreginde ilahi isigi tasidigi ve yüreginin aynasinda
    Tanri'yi yansitabilen bir varlik oldugu için degerlidir.



    "Sen ki o kutsal kitabin bir nüshasisin

    Yaratilistaki sanatin aynasisin

    Ne dilersen kendinden dile, kendinde bul,

    Ne ararsan, iste o sensin, sen!"

    NOT: Bu metin TRT yapimi olan "Mevlana ve Sema" belgeselinin metninden
    alinmistir. Belgeseli hazirlayan ve metni yazan Semra Sander'dir.


    alıntı
0 0 0
```[cite: 10]