Sistemik Önyargı

Son güncelleme:
  • psikoloji dersi konu anlatımı - sistemik hata - insan kurumlarda önyargı - kavramsal önyargıSistemik önyargı, bir sürecin doğasındaki, belli bir neticenin oluşması lehine olan eğilimdir. Genellikle insanları ilgilendiren sistemlerde görülür ve bilimsel gözlemler gibi insanî olmayan sistemlerde ise sistemik hata ile parallelik arzeder.

    Bu ve önceki daha yaygın terim olan sistematik önyargı genellikle aynı şey olmasına rağmen bazı kişiler; sistemik önyargının, daha çok iltimas (kayırmacılık) ile ilişkili olduğunu fakat aslında altında yatan görünmez mekanizmanın veya sistemdeki bireylerin kasıtlı olmayan algılamalarının bir sonucu olduğunu söyleyerek, aralarında fark olduğuna dikkat çekerler.

    İnsanî kurumlarda önyargı

    Sistemik, sistematik, veya kurumsal önyargıya örnek olarak, kadınların, erkeklerin, veya etnik azınlıkların katkılarının değerinin küçük gösterilmesi verilebilir. Örneğin, sürekli olarak kadınların kazandığı bir şiir yarışması, eğer yarışmanın doğasında, kadınların devamlı en iyi şair olmalarını gerektirecek bir neden yoksa, şüpheleri toplayacaktır. Böyle bir önyargı, katılımcılar tarafından ya kasıtlı olarak ya da tamamen bilinçsizce yapılmış olabilir.

    Örneğin, bir şiir yarışmasının hakemleri, "ödül alan şairlerin bir şiir yarışmasını en iyi değerlendirebilecek kişiler olacağı" gerekçesinden hareketle, önceki yarışmalarda kazanan kişilerden oluşturulabilir. Ancak bu hakemler, şiirsel kabiliyete ilaveten, ya şiirle ya da başka konularda ortak değerlere sahip oldukları kişileri seçme eğiliminde olabilirler ve bu da, sürekli olarak kadınların en iyi şair seçilmeleri sonucunu doğurur. Bu durumda, ya cinsiyet ve etnik menfaatlerin bilinçli veya bilinçsizce savunulmasından ya da ortak bakış açılarından kaynaklanan bir önyargı ortaya çıkar ki, her iki durumda da, şiir ve şairin kalitesi gerçeği önyargılı olarak temsil edilmiş olur.

    Kavramsal önyargının, insanların günlük yaşamlarındaki deneyimlerinin, sadakatlerinin, ve ilişkilerinin doğasında olması nedeniyle, eğitim veya egzersizle ortadan kaldırılamaz, fakat önyargı hakkındaki farkındalık arttırılarak bu durumu düzeltici mekanizmaların benimsenmesi sağlanabilir.


    alıntı
0 0 0