1. Ana Sayfa
  2. Eğitim
  3. Makroekonomik İlişkiler ve Harcamalar

Makroekonomik İlişkiler ve Harcamalar

Son güncelleme: 03.03.2011 17:12
BiR-DOST BiR-DOST foto
  • açık öğretim uluslarası ilişkiler dersleri - aöf iktisat bölümü konu anlatımı - ekonomik faaliyetlerin çerçevesi - ekonomik karar birimleri ve faaliyetleri1. Hanehalkları: Ekonomide tüketim kararını veren birimlerdir.
    2. Firmalar: Ekonomide üretimin organizasyonunu yapan, mal ve hizmetleri üretip piyasada satan birimlerdir.
    3. Devlet: Özel nitelikli mal ve hizmet üretmeyen kamu hizmetleri üreten kesimdir.
    4. Dış âlem: Ülkenin ekonomik birimlerinin ilişkide bulunduğu diğer tüm ülkelerin ekonomik karar birimlerini temsil eden bir kavramdır.

    Mübadele ve Piyasalar

    Mübadele veya değişim, ekonomik birimler arasında malların, faktörlerin (ve faktör hizmetlerinin) ve alacak haklarının el değiştirmesidir.

    Piyasa: Değişimin gerçekleştiği her türlü ortamdır. Başlıca dört piyasanın varlığı kabul edilecektir: Mal piyasası, Emek piyasası, Para piyasası, Tahvil piyasası.

    DEVRİ AKIMLAR MODELİ

    Modelin temelinde Quesnay'in Ekonomik Tablosu vardır. Quesnay, tablosunu hazırlarken kanın vücuttaki dolaşımından ilham almıştır.

    1) Tasarruf ve Yatırımın Olmadığı İki Kesimli Bir Ekonomi Yalnız tüketim harcaması (C) yapıldığı için, milli hasıla (Y), Y=C. dir.
    2) Tasarruf ve Yatırımları İçeren İki Kesimli Bir Ekonomi Yalnız tüketim (C) ve yatırım (I) harcaması yapıldığı için, Gayrisâfi Milli Hâsıla (Y) iken, Y=C+l'dır.
    3) Devletin Bulunduğu Üç Kesimli Kapalı Bir Ekonomi Toplam harcamalar Özel (hanehalkı) tüketim harcamaları (C), özel (firma) yatırım harcamaları (I) ve devlet harcamaları (G). Bu durumda Gayrisâfi Milli Hâsıla (Y). Y=C+I+G olmaktadır
    4) Dört Kesimli Açık Bir Ekonomi Toplam harcama = Yurtiçi tüketim + Yurtiçi yatırım + Devlet harcaması + (ihracat - ithalat) tır. Yâni, GSMH = Y=C+I+G+ (X-M) dir.

    TÜKETİM VE TÜKETİM FONKSİYONU

    Tüketim: Toplumdaki tüm bireylerin doğrudan doğruya ihtiyaçlarını karşılayan mal ve hizmetleri kullanma eylemidir. Tüketim harcamaları, bu eylemi gerçekleştirebilmek için yapılan parasal ödemelerin toplamından oluşmaktadır. Tüketim harcamaları (C) harcanabilir gelire (Yd) bağlıdır.

    Tüketim harcamasını etkileyen faktörler:

    a) Reel Faiz Oran
    b) Hane halkı Yaş Ortalaması
    c) Gelecekte Beklenen Gelir
    d) Net Aktiflerin Reel Değeri
    e) İnsan Karakteri

    Tüketim Fonksiyonu: Toplumdaki tüm bireylerin tüketim harcamaları ile harcanabilir gelir arasındaki ilişkiyi kuran noktaların birleştirilmesiyle elde edilir. C = f(Yd) şeklinde ifade edilebilir. Gelir arttıkça tüketim de artar, ancak tüketimdeki artış hızı gelirdeki artış hızından daha yavaş olur.

    Otonom Tüketim

    Bir ekonomide içinde bulunulan dönemin geliri ile ilgisi olmayan ve gelir sıfır dâhi olsa yapılan tüketim harcamasıdır.

    Keynesyen Tüketim Eğrisi

    noimage

    (C = f(Yd) Eğrisinin şeklinden tüketimin gelirle pozitif ilişkili olduğu ancak gelirden daha yavaş arttığı anlaşılır. Tüketim Doğrusu ve Denklemi C = Co + cYd C: Tüketim C0: Otonom Tüketim c: Marjinal Tüketim Eğilimi Yd: Harcanabilir Gelir.

    noimage

    Marjinal Tüketim Eğilimi: (AC / AYd) iktisadi anlamı ise, gelirdeki birim değişimin tüketim harcamalarında ne ölçüde değişim yaratacağının ölçüsü olmasıdır.

    Ortalama Tüketim Eğilimi: Ortalama tüketim eğilimi (otüe) belirli bir gelir düzeyinin ne kadarının tüketim harcamalarına ayrıldığını gösterir.

    otüe = C/Yd

    Modern Tüketim Teorileri

    1) Ömür Boyu Gelir Teorisi: Bireylerin tüketim ve tasarruflarını oldukça uzun dönemler için planladıkları varsayılır. Öyle ki bireyler bütün ömürleri boyunca yaptıkları tüketimden en büyük toplam faydayı elde etmeye çalışırlar.

    2) Sürekli Gelir Hipotezi: M. Friedman'ın ortaya koyduğu bu teoriye göre kişiler tüketim davranışlarını câri gelir seviyelerine değil sürekli veya uzun dönem tüketim olanaklarına göre ayarlar. Tüketim câri harcanabilir gelire değil sürekli gelire bağlıdır.

    TASARRUF VE TASARRUF FONKSİYONU

    Tasarruf: (S) makroekonomik açıdan Harcanabilir Gelirin (Yd) tüketilmeyen kısmıdır. Onun için S = Yd - C yazılır. Tasarruf fonksiyonu S = f(Yd) dir. Otonom Tasarruf gelir olmasa da yapılan tasarruftur ve otonom tüketimin kaynağıdır. Marjinal tasarruf eğilimi (s) harcanabilir gelirdeki birim değişikliğin tasarrufta yarattığı değişikliğin değeridir.

    s = AS / AYd 'dir. S = So + s Yd

    Ortalama Tasarruf Eğilimi: Belirli bir gelir düzeyinin ne kadarının tasarrufa ayrıldığını gösterir.

    otase = S / Yd' dir.

    Marjinal tüketim eğilimi + marjinal tasarruf eğilimi = 1 eşitliğinin yanısıra, ortalama tüketim eğilimi + ortalama tasarruf eğilimi = 1 dir.

    YATIRIM: Mal ve hizmet üretilebilmesi için gereken yeni veya ek üretim tesislerinin kurulması ile envanterlere (stoklara) yapılan ilaveler, yatırım harcamaları ise bu işlerin gerçekleştirilmesi için yapılan ödemeleri ifade etmektedir.

    Yatırım Türleri

    Yatırımların önemli bir bölümü milli gelirden bağımsız olarak yapılmaktadır. Bu tür yatırımlara "otonom yatırım" (lo) denir.

    Yatırım talebi sermayenin marjinal etkenliğinden de etkilenir. Sermayenin belirli bir dönem sonunda girişimciye sağlayacağı gelirin yatırım tutarının oranına sermayenin marjinal etkenliği denir. Sermayenin marjinal etkenliği, yatırım miktarı arttıkça azalır.

    Yatırımcı faiz oranı (i) ve sermayenin marjinal etkenliğinin (r) ise i>r ise yatırımdan vazgeçer, i = r kararsız kalır r > i ise yatırımı gerçekleştirme kararı alır.

    Uyarılmış Yatırım: Milli gelirdeki değişmelerden etkilenen yatırımdır.

    Otonom yatırım + Uyarılmış yatırım = Toplam yatınm

    Marjinal yatırım eğilimi (b), milli gelirdeki birim değişikliğin yatırım harcamalannda yaratacağı değişikliktir.

    mye = b = AS/AY

    Ortalama yatırım eğilimi (oye) ise belirli bir milli gelir düzeyinde (Y) milli gelirin hangi oranında yatırım harcaması (i) yapıldığını gösterir.

    oye = l/Y

    KAMU HARCAMALARI

    Devlet, diğer ekonomik birimler gibi çeşitli amaçlarla bir takım harcamalar yapar. Bu harcamalara genel olarak kamu harcamaları denir. Personel ödemeleri cari harcamalara otoyol, liman vb. alanlardaki harcamalar yatırım harcamalarına, emekli, dul, yetim ve öğrencilere yapılan (öğrenci kredisi) aktarımlar da transfer harcamalarına örnektir.

    Vergiler: Vergilerin gelir düzeyinden bağımsız olanlardan (dolaylı vergiler) ibaret olduğunu varsayarsak vergi fonksiyonunu (T = To) yalnız otonom vergilerden oluşur.

    Marjinal vergi eğilimi = AT / AY olup, gelirdeki birim artışın gelire bağlı vergide yarattığı artışı göstermektedir.

    DIŞ TİCARET

    ihracat: Yurt dışına sunulan mal ve hizmetlere ilişkin harcamalar ihracat harcamaları olarak bilinir.
    İthalat: Toplam talep ve harcamalar üzerinde ihracatın tam tersi yönde bir etki yapmaktadır. Çünkü yurt dışına yönelik harcama akımına yol açmakta, böylece toplam harcamalarda eksilmeye neden olmaktadır.

    İthalat fonksiyonunun : M = Mo + mY şeklinde ifade edebiliriz. Burada (Mo) Otonom İthalatı göstermektedir. Ülkenin geliri sıfır dâhi olsa yaptığı ithalattır. (m) Marjinal ithalat eğilimi olup, gelirdeki birim artışın ithalatta yaratacağı artışın ölçüsüdür. m = A M / AY'den bulunabilir.



    alıntı
#03.03.2011 17:12 0 0 0