Weber'in Toplumsal Tabakalaşma Teorisi
Son güncelleme:
-
aöf sosyoloji dersleri - toplumsal tabakalaşma nedir - toplumsal sınıflar - ayrıcalıklı sınıflarWeber toplumsal tabakalaşma teorisinde sınıf, statü ve parti olarak tanımladığı oluşumları kapsayan çok boyutlu bir tabakalaşma yapısından söz eder.
SINIF: Marks'ın teorisinde sınıflar üretim araçlarının mülkiyetine sahip olma-olmama şeklinde bir ekonomik kritere göre belirlenirken, Weber'in teorisinde sınıf konumları mülkiyetin yanı sıra mülkiyet dışında kalan beceri, eğitim, bilgi ve benzeri bireylerin piyasaya sunduğu çeşitli nitelikteki ekonomik faktörlere göre belirlenmektedir. Marks'ta sınıf konumu üretim araçlarının mülkiyeti karşısındaki konumla eş değer iken Weber'de sınıf konumu piyasa konumu ile eş değer olarak belirlenmektedir. Yani Weber'e göre, sınıf konumu kişilerin mal, yaşam koşulları ve kişisel yaşantıları için sahip oldukları tipik olanaklar anlamına gelmektedir.
sınıftan söz edilebilmek için;
1-bir grup insanın yaşam olanaklarının belli bir nedensel öğesi ortak ise,
2-bu öğeyi, mal sahibi olmak ve gelir sağlamak gibi salt ekonomik çıkarlar temsil ediyorsa,
3-bu öğe, meta ve işgücü piyasaları koşullarında temsil ediliyorsa sınıftan söz etmek mümkündür,
Weber olumlu ve olumsuz ayrıcalıklı sınıf tipleri gruplandırır;
1-olumlu ayrıcalıklı sınıflar:
a) Mülkiyetçi veya mülk sahibi: toprak, maden, fabrika gibi mülklere sahip ve bunlardan rant elde edenler
b) Kazanç veya ticari sınıf : piyasaya arz edilebilecek malları olanlar; yani endüstri veya tarım alanındaki girişimciler, tüccarlar, bankerler, eğitimleri nedeniyle piyasaya hizmet sunan meslek sahipleri üyeleri yer almaktadır.
2-Olumsuz ayrıcalıklı sınıf: bu sınıf tipi de kendi içinde özgür olmayanlar, sınıftan çıkarılanlar, yoksullar, nitelikli, yarı-nitelikli ve niteliksiz işçiler olarak farklılaşmaktadır.
Olumlu ve olumsuz ayrıcalıklı sınıf tipleri arasında orta sınıfların bulunduğunu savunmaktadır. Ona göre, köylüler, zanaatçılar, kamu sektöründe ve özel sektörde çalışan memurlar, serbest meslek sahipleri ve az rastlansa da beceriye sahip işçiler orta sınıf içinde yer almaktadır.
STATÜ: birey ve gruplara başkalarınca yüklenen toplumsal saygınlık veya itibarı ifade etmektedir. Giyim, barınma, konuşma tarzı, tüketim kalıpları kişinin toplum içindeki statüsünün önemli göstergeleridir. Örneğin, günümüzde doktorlar, eczacılar, hukukçular, mühendisler ve sanatçılar birer statü grubudurlar. Bireylerin kendilerinin ya da ailelerinin sahip olduğu statü onların yaşam şanslarını ve toplumda var olan fırsatlara ulaşmalarını önemli ölçüde etkilemektedir.
PARTİ: ortak amaçlan olan insanların bir araya geldiği ve toplum içinde gücü yansıtan önemli bir yapıdır. Weber statü ve partilerin bireylerin ve grupların ekonomik koşullarını ciddi düzeyde etkilediğini belirtmektedir. Günümüzde kimi bireyler ekonomik bir güce sahip olmadığı hâlde siyasal güce sahip olabilmektedir. Bu siyasal güç kişilerin yaşam şanslarını ve toplumda var olan fırsatlara ulaşmalarını önemli ölçüde etkileyebilmektedir.
alıntı