19.Yüzyıl Felsefesi
Son güncelleme:
-
aöf felsefe dersleri - romantizm - idealizm - siyasal ideolojiler - 19.yüzyıl filozofları19. yüzyıl felsefesi öncelikli olarak Alman felsefesinde romantizmin ve idealizmin zirveye ulaştığı bir dönemdir. Aynı şekilde materyalizmin de yeni bir derinlik kazandığı ve öne çıktığı görülür. Fransız felsefesinde bir yanda Charles Fourrier, Pierre-Joseph Proudhon, Claude Henri de Saint-Simon gibi reformcu düşünürler; öte yanda da August Comte ile pozitivizmin belirginleştiği görülür. Tarihçi Tocqueville ile sosyolog ve düşünür olan Emile Durkheim'ı da buraya eklemek gerekir.
19. yüzyılın genel olarak bir tarih yüzyılı olduğu belirtilir, bunun anlamı hem tarih bilincinin gelişmesi hem de düşüncenin ve felsefenin tarih ile birlikte ele alınıp değerlendirilmesi eğiliminin kuramsal br nitelik kazanmaya başlamasıdır. Böylece felsefenin içinde siyasal teoriler ve sosyoloji gibi bir disiplin çıkmıştır. 19. yüzyılın genel hatlarıyla Almanya'da idealist felsefenin, Fransa'da sosyalist düşüncenin, İngiltere'de iktisat teorisinin gelişip güçlendiği zamanlar olarak belirtilmesi yanlış olmaz. Felsefede romantik düşünce, idealizm, materyalizm, realizm, rasyonalizm, tarihselcilik, pozitivizm bu yüzyılda kendini gösterir.
19. yüzyıl tarihsel bakımdan siyasal ideolojilerin öne çıktığı bir dönem olarak ortaya çıkmıştır. Sosyalist düşünce ve onun felsefi kökleri bu dönemde belirginlik kazanmış, öte yandan Liberalizm ve onun felsefi kökleri belirginleşmiştir. 18. yüzyıl aydınlanmacılığının felsefi konumlanışı devam ettirilmekle birlikte, aydınlanmacı felsefi kavramlara belirli bir ölçüde kuşkuyla bakan bir yönelim olarak şekillendiği söylenebilir. Fransız Devrimi'nin sonrasında ortaya çıkan hayal kırıklıklarının etkisi 19. yüzyıl felsefelerinde görülür.
19. yüzyıl felsefesinde bazı önemli filozoflar
Gotthold Ephraim Lessing
Johann Gottfried von Herder
Jeremy Bentham
Johnn Gottlieb Fichte
Friedrich Schiller
Mary Wollstonecraft
Jean-Jacques Rousseau
Bernard Bolzano
Hegel
Feuerbach
Mihail Bakunin
Marx
Friedrich Engels
Wilhelm von Humboldt
Arthur Schopenhauer
Herbert Spencer
Proudhon
St.Simon
Alexander Herzen
John Stuart Mill
August Comte
Friedrich Ernst Daniel Schleiermacher
Johann Friedrich Herbart
Friedrich Wilhelm Nietzsche
Dilthey
Henri Bergson
William James
Emile Durkheim
Spencer
Friedrich Schelling
Kierkegaard
Peter Kropotkin
Charles Darwin
Sigmund Freud
Fyodor Dostoyevski
Thomas Hill Green
Franz Brentano
Ernst Mach
Charles Sanders Peirce
William James
John Dewey
Georg F.L.P. Cantor
Francis Herbert Bradley
Bernard Bosanquet
Hans Vaihinger
Josiah Royce
Edmund Husserl
Charlotte Perkins Gilman
Lou Andreas Salomé
Alfred North Whitehead
George Santayana
John Ellis McTaggart
alıntı