Boyun Eğme - Aöf Sosyoloji Dersleri
Son güncelleme:
-
sosyal psikoloji - itaat kavramı - insanları etkilemenin yolları - insanlardan istekte bulunmaİnsanları etkilemenin temel yollarından biri de onlardan istekte bulunmaktır. Bazen isteklere hiçbir neden olmadan uyarız. Bir çalışmada araştırmacılar, fotokopi makinesini kullanmak için bekleyen insanlara gitmelerini, çünkü çok fotokopi çekeceklerini söyleyerek yaklaştılar ve insanlar da bu isteğe hiç düşünmeden uydular. Ellen Langer bu davranışı dikkatsizlik olarak tanımlıyor. Çünkü kişiler isteğe hiç düşünmeden uyuyorlar. Genelde, alışkanlıklarımız hariç; biri bizden sıradan bir şey istediğinde ve buna bir neden gösterdiğinde, uymak zorundayızdır. Bu gibi durumlarda düşünerek güç harcama yerine, basitçe isteğe uyarız. Düşünmeden yapma insan davranışlarının çoğunu açıklayamasa da; insan davranışlarının çok ilginç bir yönüdür.
İnsanları Etkileme Yolları
İnsanlar birbirlerini çeşitli yollarla etkileyebilir. Bu etkileme biçimlerini ortaya koymak için yapılan bir çalışmada; etkilemek için kullanılan aşağıdaki altı ana gücü belirlenmiştir.
Ödüller
Bu yolardan birisi, işi yaptırmak için insanlara yardımda bulunmak ya da ödül vermektir. Bazı ödüller oldukça kişiseldir, örneğin bir arkadaştan gelen onaylama gülümsemesi. Diğerleri ise -örneğin para- kişisel değildir. Bazen insanları etkilemek için anlaşılır pazarlıklar yapılır. Bir patron çalışanına, bir projeyi hafta sonuna yetiştirmesi halinde ikramiye verebilir. Bazense herhangi somut bir anlaşma yoktur; örneğin kişinin çok çalışmasının nedeni, karşılığında maaşına zam yapılabileceği umudu olabilir.
Baskı
Baskı fiziksel güç kullanımından, ceza tehdidine veya onaylamama işaretlerine kadar genişletilebilir. Örneğin, yönetici çalışanını eğer işe geç kalmaya devam ederse onu disiplin cezasıyla tehdit edebilir.
Uzmanlık
Özel bilgi, uzmanlık ve deneyin güç kaynaklarıdır. Uzmanlara güvenir ve tavsiyelerine uyarız. Çünkü bilgilerinin kişisel hedeflere ulaşmada yardımı olacağını biliriz. Örneğin güvenilir bir doktor alerji için her gün üç küçük hap yutmamızı tavsiye ederse, hapların ne içerdiğini bilelim ya da bilmeyelim ilacı büyük olasılıkla kullanırız.
Bilgi
Sıkça insanlara bilgi vererek ve onlara doğru hareket yönünü göstererek onları etkilemeye çalışırız. Mesela bir arkadaşınız size en sevdiğiniz grubun çalacağını söyleyerek sizi konsere gitmek konusunda etkilemeye çalışabilir. Bu olayda etkileyen kişi uzman olmak zorunda değildir.
Yasal Otorite
Bazı durumlarda bir kişi, bir diğerinin nasıl davranması gerektiğini söyleme hakkına sahiptir. Yaramaz bir öğrencisine fazladan ödev yapmasını söyleyen bir öğretmen ya da askerlerine savaşmayı emreden bir generalin kullandığı, yasal otoritedir. Veli, çocuk, polis, vatandaş gibi sosyal roller; yasal haklara ve sorumluluklara dair insan ilişkilerini dikte ederler. Çok küçük çocuklar bile doktor ya da hemşirelerin isteklerini emir kabul ederler.
Birinin bir olay ya da durumdaki otoritesini anlamanın pek çok yolu vardır. Bir hakimin siyah cübbesi, doktorların beyaz önlüğü, polislerin mavi üniforması otorite ve statü göstergeleridir.
Acizliğin Gücü
Raven’a göre acizliğin gücü de insanlara bir şeyleri yaptırmanın etkili yollarından biridir. Bir işin üstesinden gelmekte yetersiz kişilere yardım etmek bir sosyal sorumluluk olarak kabul edilir. Fakirlere yardım, küçük bir çocuğun botlarını çıkarması için annesinden yardım istemesi buna örnek olarak gösterilebilir.
Tüm öğretmenler öğrencilerini etkileme gücüne sahiptir. Virginia Richmond ve James McCroskey’in yaptığı araştırmaya göre öğretmenler, etkileme güçlerini iki yönde kullanıyorlar. Birinci tip öğretmen uzmanlık gücünü kullanıyor. Öğrencilerse öğretmenin uzmanlığına güvenip onu dinliyorlar. İkinci tipte ise, öğretmen arkadaşça yaklaştığı için öğrencileri onu memnun etmek için isteklerine uyuyorlar. Bunlara kıyasla, zorlama ve yasal otoritenin öğrencilerde daha az etkili olduğu görüldü.
alıntı
Boyun Eğdirme Teknikleri