Etkili ve Doğru Konuşmanın İlkeleri - Türk Dili
Son güncelleme:
-
aöf türk dili ve edebiyatı dersleri - dil ve anlatım - etkili güzel ve doğru konuşmak için uyulması gereken kurallar - konuşmada sözcük seçiminin önemi - konuşmayı dinletebilme - başarılı konuşma - konuşma kurallarıKonuşmanın yaşamımızda önemli bir yeri vardır. Sıradan bir gün içinde, yapılan eylemler gözden geçirilecek olursa, konuşma eyleminin ilk sırayı aldığı görülmektedir. Konuşma; günlük yaşamdaki arkadaş söyleşilerinden, iş konuşmalarına, topluluk önündeki söylev ve konferanslardan, açıkoturum ve panellere kadar geniş bir alanı kapsamaktadır. Konuşma türü ne olursa olsun, konuşmacının sahip olması gereken en önemli özellik doğru düşünebilmesi, sağlıklı ve verimli bir düşünce üretimine sahip olmasıdır. Güzel bir konuşma, aynı zamanda işlek bir zekanın ürünüdür. Konuşma, sözcük zenginliğiyle ve konuşulan dilin kurallarına hakim olmayla doğrudan bağlantılı olan bir eylemdir. Bu niteliğinden dolayı da eğitimle kazanabilecek bir beceridir. Bu alanla ilgili araştırmalar dili; doğru, kurallı, duru, tekrarsız, akıcı bir biçimde kullananların okuma alışkanlığı olan kişiler olduğunu göstermiştir. Bu niteliğinden dolayı konuşma, eğitimle kazanılabilecek bir beceridir. Eğitim yoluyla, Türkçenin seslerini sağlıklı çıkarma, sözcükleri ve cümleleri anlamlı seslendirme, yeterli sözcük dağarcığını kazanma olanağı vardır.
Konuşmanın başarılı olabilmesi için, dinleme alışkanlığının da doğru kazanılmış olması gereklidir. Konuşmada iletişimin sağlıklı kurulmasında, konuşmacı kadar dinleyenin de rolü büyüktür. Bir ses uyaranı bir tek kişi tarafından alınabileceği gibi onlarca, binlerce hatta kitle iletişim araçları aracılığıyla milyonlarca kişi tarafından da alınabilmektedir. Konuşmanın konusu, anlamı iki taraf için de ortak bir temele oturtulamazsa anlaşma sağlanamaz. Bir konuşmada hem konuşmacı hem de dinleyici kendi benliklerinin üzerine çıkmalıdır. Dinlemede konuşmacıdan gelen işitsel, görsel, düşünsel davranışlar değerlendirilir. Dinleyicinin davranışı kimi zaman konuşanla aynı görüşü paylaşmak yönünde olurken kimi zaman da karşı çıkmak, eksik tamamlamak, soru sormak, bilgi almak gibi türlü yönlerde olabilir. Bilgi ve deneyimler, iyi bir konuşma gibi iyi bir dinlemenin de öğretilebilir davranışlar olduğunu göstermektedir.
Bir anlatım ve anlaşma aracı olan konuşmanın da diğer anlatım biçimlerinde olduğu gibi kendine özgü kural ve ilkeleri vardır.
Güzel, etkili ve doğru konuşabilmek için aşağıdaki ilkelere uyulmalıdır:
1. Konuşmanın ciddi bir iş olduğu ve insanlar arasındaki iletişimdeki etkisi kavranmalıdır.
2. Ağızdan çıkan her sözün, söyleyeni bağlayacağının ve bu nedenle bunların sorumluluğunun üstlenilmesi gerektiğinin bilincinde olunmalıdır.
3. Okuma alışkanlığı kazanılmalıdır.
4. Konuşulan dilin ses ve söyleyiş özellikleri kazanılmalıdır.
5. Konuşma eyleminin en önemli aracı olan ses sağlıklı olmalıdır.
6. Bölgesel konuşma farklılıkları, konuşmaya yansıtılmamalıdır.
7. Konuşmayı etkileyen yüz ve beden hareketleri doğru kullanılmalıdır.
8. Konuşmayı etkileyen vurgu, ton, durak gibi etmenler doğru kullanılmalıdır.
9. Konuşulan dilin söz varlığı kazanılmış olmalıdır.
10. Konuşma konusu, seslendiğimiz kişilere yaş ve düzey olarak uygun olmalıdır.
11. Konuşma, inandırıcı olmalıdır.
12. Konuşma, çelişkili düşünceler içermemelidir.
13. Konuşmada bilgi yanlışlığı yapılmamalıdır.
14. Konuşmada bilgi, duygu ve düşüncelerin sürükleyici bir biçimde aktarılmasına dikkat edilmelidir.
15. Tanımadığımız kişilere 1. tekil kişi “sen” yerine, 2. çoğul kişi “siz” diye seslenilmelidir.
16. Bir şey yapılması istenirken söze “lütfen” sözcüğü ile başlanmalıdır.
17. İstenilen bir şey yerine getirildiğinde mutlaka teşekkür edilmelidir.
18. Ağızda bir şey varken konuşulmamalıdır.
19. Küfürlü konuşulmamalıdır.
20. Argo sözler kullanılmamalıdır.
21. Konuşurken tükürük saçılmamalıdır.
alıntı