Modern Çağın Başında Avrupa Ekonomisi
Son güncelleme:
-
aöf sosyoloji dersleri - iktisata giriş - iktisat tarihi konu özeti1000 yıllarından itibaren Avrupa kalkışa geçti .Kalkış Amerikalı iktisat tarihçisi Rostow' un geliştirdiği bir kavramdır.
2007 BÜT- 2009 YILSONU-Kalkış kavramını geliştiren Amerikalı iktisat tarihçisi aşağıdakilerden hangisidir?
a)Heckser b)Hicks c)Unwin d) Rostow e)Clapham
Kalkış kavramı iktisadi gelişme aşamaları teorisine göre 5 aşamadan üçüncüsüdür.Gelişmeye karşı direniş gösteren engeller yıkılmıştır.Gelişmenin güçleri bu aşamada topluma hakim olur.Gelişme normal yoluna girmiştir.
12. yüzyılda hala Batı ,Doğu'ya çoğunlukla demir,kereste ve katran gibi hammaddeler ve köle ihraç ediyor ve mamul mallar ile bazı hammaddeler ithal ediyordu.Kağıt,sabun ve mamul dokuma ürünlerine yalnız Yakındoğu sahipti.
Ancak 13. yüzyılın ikinci yarısında daha önce Arap ülkelerinden ithal ettikleri kağıdı kullanan Bizans Mahkemeleri artık İtalya'dan ithal ettiklerini kullanmaya başlamışlardı.Özelikle kağıt ve dokuma sanayinde Avrupa'nın başarısının ana nedenlerinden biri su gücünden istifade ederek üretimi mekanikleştirmesiydi.
2009 BÜT- Modern çağ'ın başlarında özellikle kağıt ve dokuma sanayinde Avrupa'nın başarısının temel nedenlerinden biri aşağıdakilerden hangisidir?
a) Su gücünden istifade ederek üretimi mekanikleştirmesiydi.
b)Hızlı bir şekilde istila ettikleri bölgelerin imkanlarından yaralanılması
c)Büyük endüstriyel kapasite ve yeteneklerine sahip olunması
d)Teknik alanda üstünlük sağlanması
e)Denizaşırı yeni keşiflerden elde ettikleri hammaddeleri kolaylıkla işlemesi
COĞRAFİ KEŞİFLER VE AVRUPA'NIN GENİŞLEMESİ
Ünlü iktisatçı Kuznets'e göre 1492-1776 yılları arasındaki dönemin ekonomik ve hatta sosyal,politik ve kültürel tarihi coğrafi keşifler ve bununla ilgili olaylarla açıklanabilir.
17. yüzyıl ortalarındaki Avrupa ekonomisi ile 15. yüzyıl Avrupa ekonomisi arasında önemli farklar vardı.Deniz aşırı genişlemesinin sonucu da Avrupa'nın ekonomik merkezinin yer değiştirmesidir.Denizaşırı genişleme sayesinde Avrupa ile Asya arasında doğrudan yeni bir deniz yolu açılmıştı.
• Dünya tarihi açısından daha önemli bir sonuç ise Avrupalıların Batı yarımküresini ele geçirmeleriydi.15.16. ve 17. yüzyıllar Atlantik Avrupa'sının geliştirdiği okyanus geçebilen ve silahla donatılmış yelkenli gemiler Avrupa'nın bu başarısının temel aracıydı.
2007 BÜT-2009 YILSONU-16. ve 17.yüzyıllarda Avrupalıların Batı yarımküresini ele geçirmedeki başarı aracı aşağıdakilerden hangisidir?
a)Ağır silahlarla donatılmış çok sayıda asker taşıyabilen hafif gemiler
b)Okyanusu geçebilen ahşap ağır gemiler
c) Okyanusu geçebilen silahla donatılmış yelkenli gemiler
d) Ağır silahlarla donatılmış hızlı kürekli gemiler
e) Okyanusu geçebilen silahlı ve manevra gücü yüksek ilk demir tabanlı gemiler
Avrupai genişleme ilk yüzyılında yalnızca İspanya ve Portekiz'in tekelinde kaldı.Portekizlilerden farklı olarak İspanyollar daha başlangıçta istila ettikleri bölgelere yerleşmeye başladılar.Yerli halka zorla Avrupai teknikleri,araçları ve kurumları benimsetmeye çalıştılar.Batı yarımküresine daha önce bilinmeyen yeni ürünler getirdiler.Tahıl,şeker kamışı,kahve ve çeşitli meyveler ile sebzeler bunlar arasındaydı.
2008 YILSONU-Aşağıdakilerden hangisi modern çağın yüzyılında Avrupai genişlemenin tekelini elinde tutan İspanyanın Batı yarımküresine getirdiklerinden biri değildir?
a)Koyun b)Kahve c)Bakır d)At e)Şeker kamışı
At,sığır,koyun,eşek,keçi ve domuz ve pek çok kümes hayvanını Amerika'ya İspanyollar getirdi.Avrupa medeniyetinin Amerika'ya tanıttığı diğer özellikler
• ateşli silahlar
• alkol
• çiçek,tifüs ve grip gibi salgın hastalıklardı.
2009 BÜT-Aşağıdakilerden hangisi modern çağ Avrupa medeniyetinin Amerika'ya tanıttıklarından biri değildir?
a)Grip
b)Şeker kamışı
c)Tifüs
d)Ateşli silahlar
e)Alkol
Avrupa kültürünün yeni dünyaya taşınması ve yerli kültürlerin yok edilmesi Avrupai genişlemenin önemli sonuçlarından biridir.Genişleme Avrupa kültürünü de etkiledi.Bu açıdan önemli bir gelişme ticaret hacminin ve mal çeşitlerinin büyük bir artış göstermesiydi.Şeker plantasyonlarının gelişmesi siyah köle işgücü için büyük bir talep yarattı ve her yıl önemli sayıda siyah köle yeni dünyaya taşındı.Amerika'nın medeniyete en tartışmalı katkılarından biri olan tütün Avrupa'da süratle yayıldı.Amerika'dan patates,domates,fasulye,mısır ve kabak geldi.Asya'dan öğrenilen pirinç Avrupa ve Amerika'da üretildi.Özellikle mısır ve patates üretiminin yaygınlaşması 18. yüzyıldan itibaren Avrupa hızlı bir nüfus artışı dönemine girdiği zaman açlık tehlikesinin azaltılmasına ve yiyecek probleminin çözümlenmesine büyük katkıda bulundu.Lizbon,Orta,Doğu ve Kuzey Avrupa 16. yüzyıldaki ticari genişlemeden pek yararlanamadılar.Tüm Orta Avrupa ekonomik gücünü yiyip bitiren din ve saltanat savaşlarına gömüldü.Büyük keşiflerin getirdiği ekonomik değişmelerden en kazançlı çıkan bölge Alçak Ülkeler,İngiltere ve Kuzey Fransa oldu.
2009 BÜT-Modern Çağ'da Orta Avrupa'nın ekonomik gücünün kaybına aşağıdakilerden hangisi neden olmuştur?
a)Afrikalı kökenlilerin Batı yarımküresine taşınmasından sonra büyük çoğunluğunun ölmesi
b)Portekizliler yüzünden baharat ticareti tekelini kaybetmesi
c)Salgın hastalıkların yayılmasıyla nüfusun azalması
d)Ticari açıdan aktif olan önemli ticaret yollarının dışında kalması
e)Din ve Saltanat savaşlarının gerçekleşmesi
NÜFUS
16. yüzyıldaki nüfus artışının çeşitli sebepleri vardı.
Veba ve saflın hastalıklar doğal bağışıklığın gelişmesi ve taşıyıcıları etkileyen ekolojik değişmelerin bir sonucu olarak giderek azalmış,iklimde iyileşme olmuş,daha önceki yüzyıllarda nüfusun düşmüş olması sonucu nüfus ve toprak dengesinde görülen olumlu değişmelerin yol açtığı 15. yüzyıldaki daha yüksek reel ücretler evlenme yaşını düşürerek doğum oranını yükseltmişti.16. yüzyılın sonunda kaynaklar üzerindeki nüfus baskısı aşırıydı.
17. yüzyılın ilk yarısında yeni bir veba ve salgın dalgası ile savaşlar nüfus büyümesini sona erdirdi. Avrupa'nın pek çok bölgesinde özellikle İspanya,Almanya ve Polonya'da nüfus 17. yüzyılın büyük bir bölümünde veya tamamında düşme gösterdi.17. yüzyılda nüfus artışının kesilmesinin en basit açıklaması nüfusun kendisini yanına yeterli ölçüde besleyeceği düzeyi aşmış olmasıdır.
2008 yılsonu-17.yy da nüfus artışının kesilmesinin en basit açıklaması aşağıdakilerden hangisidir?
a)İleri tarım ve sulama sisteminin devam ettirilememesinin olumsuz etkisi
b)Nüfusun kendisini yeterli ölçüde besleyebileceği düzeyi aşmış olması
c)Nüfusun mevsimlere göre yaylak ve kışlaklar arasında devamlı yer değiştirmesi
d)Rusya ve Polonya köylülerin statüsünün nerdeyse köle derecesine indirilmesi
e)İklim düzensizliklerinin kıtlıklara yol açması
TARIM
Tarımsal teknolojinin ilerletilememesi ortalama tarımsal verimlilikte durağanlığa hatta düşmeye yol açmıştı.Doğu Avrupa'da dönem başında serflik sosyal ilişkilerin yaygın şekliydi,dönem içinde yaygınlığını giderek artırdı.Lordlar büyük çiftliklerini doğrudan kendileri işletiyordu.İtalya'da küçük mülk sahibi köylüler ve bağımsız çiftçiler olduğu kadar,yoksul ortakçıların ve ücretli işçilerin işlettiği büyük çiftliklerde bulunuyordu.Üretilen ürünler arasında tahılın yanında pirinçte yer alıyordu.Ayrıca bağcılık ve zeytincilik de önemliydi.İspanya,Hristiyan Avrupalıların eline geçmesinden önce gelişmiş bir bahçe tarımına ve sulama sistemine sahipti.İspanyol tarımının diğer bir özelliği köylü ile koyun sürüsü sahipleri arasındaki düşmanlıktı.Bu yüzden İspanyol tarımının prodüktivitesi Batı Avrupa tarımının en düşüğüydü.Batı Avrupa'da Ortaçağ'dan devralınan açık tarla sistemi varlığını sürdürdü.Avrupa'da en gelişmiş tarıma sahip bölge Alçak Ülkeler özellikle de Hollanda'ydı.16. yüzyılda Hollanda modern tarıma geçen ilk bölge oldu.
SANAYİ
Sanayinin en önemli kolu dokuma sektörüydü.Bu dönemde dokuma sanayi dağınık bir haldeydi.Ortaçağın sonlarında dokuma sanayinde geçerli olan putting-out sistemi modern dönemlerin başında da devam etti.Karakteristik müteşebbis tüccar sermayedardı.Teknolojik açıdan önemli değişmelerin ortaya çıktığı bir alanda okyanus denizciliğiydi.Fakat en önemli yenilik 16. yüzyılın sonunda ortaya çıkan Fluyt adlı özel ticari taşıma gemileriydi.İstihdam ve üretim itibariyle pek az öneme sahip olan metalurji sanayi savaşlarda ateşli silahların ve topların artan önemi nedeniyle stratejik bir değer kazandı
Denizaşırı keşifler yeni sanayilerin doğuşunu teşvik etti.Şeker ve tütün işleme sanayileri bunlardan en önemlileriydi.Matbaanın icadı kağıt talebini büyük ölçüde artırdı.Ancak bu gelişen sanayilere rağmen Avrupa ekonomisi hala düşük verimli tarıma bağlıydı.
Deniz aşırı keşiflerin,sanayiye yaptığı etkinin sonuçları,
• Yeni hammaddeler temin edildi
• Yeni Sanayi dalları doğdu
• Şeker ve tütün işletme sanayisi büyüdü
• Malların kalitesi düştü
alıntı